Jien (jap. 慈円, ur. 17 maja 1155, zm. 28 października 1225) – japoński mnich szkoły tendai, jeden z najbardziej wyróżniających się mnichów tej tradycji, wybitny poeta i historyk. Znany także pod pośmiertnym imieniem Jichin (慈鎮).

Jien
Fujiwara
Ilustracja
Mnich, poeta, historyk Jien
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1155
Kioto
Data i miejsce śmierci 28 października 1225
Omi (obecnie Shiga)
Szkoła Tendai
Nauczyciel Kakukai
Następca Kōen
Zakon Mahajana

BiografiaEdytuj

Urodził się w arystokratycznej rodzinie Fujiwarów. Jego ojcem był Tadamichi Fujiwara (1097-1164), dziadkiem - Tadazane Fujiwara (1078-1162), a stryjem - Yorinaga Fujiwara (1120-1156). Jego bratem był Kanezane Kujō[a] (1149-1207). Ojciec pełnił najwyższe urzędy w cesarskim rządzie. Tak jak i jego ojciec (Tadazane) był regentem (w latach 1121-1158) (jap. sesshō, kampaku) i kanclerzem (jap. daijō daijin). W 1162 r. został mnichem buddyjskim i zmarł w dwa lata później[1].

Matką była pani Kaga, córka Nakamitsu Fujiwary, która zmarła, gdy Jien miał 2 lata. Został wychowany przez wdowę po Tsunesadzie Fujiwarze, która była znana jako Mniszka Yama’i lub "Mniszka, która wychowała Małego Mnicha". Przed śmiercią przekazała Jienowi cztery nieruchomości, aby dochód z nich został przeznaczony na modlitwy za jej duszę[2].

W 1165 r. Jien zamieszkał w Shōren-in[b] w dzielnicy Awataguchi w Kioto. W czasie, gdy przebywał tam Jien, była prowadzona przez mnicha-księcia Kakukaia (1134-1181), syna cesarza Toby i od 1177 r. głównego opata Enryaku-ji. Jien przyjął imię Dōkai (jap. hōmyō, imię religijne) i dopiero około 1181 r. (a więc po 16 latach) zmienił je na Jien[3].

W wieku 13 lat, a więc w 1167 r. Jien wziął udział w ceremonii tonsurowej prowadzonej przez Myōuna. Jego wysokie pochodzenie gwarantowało mu, że otrzyma wiele honorowych kapłańskich rang. Był więc Mistrzem Ceremonii Abhiszeki (isshin ajari) i Oka Prawa (hōgen) w wieku szesnastu lat (1170 r.), Pieczęci Prawa w wieku 27 lat (1181 r.), Arcybiskupem Pomocniczym (jap. gonsōjō) w wieku 38 lat (1192 r.) i Wielkim Arcybiskupem (jap. daisōjō) w wieku 49 lat (1203 r.). Oprócz tego piastował wiele urzędów administracyjnych. Był Dworskim Kapłanem (jap. gojisō) dla cesarza Go-Toby w latach 1192-1196 oraz głównym opatem kilku klasztorów, m.in. Shitennō-ji (w Naniwie), Byōdō-in (w Uji) i oczywiście Enryaku-ji na górze Hiei[4].

W 1181 r. Jien przekazał wskazania 9-letniemu Shinranowi (1173-1262) podczas ceremonii w Shōren-in.

Po raz pierwszy został opatem Enryaku-ji w 1192 r., lecz cztery lata później stracił to stanowisko, gdy jego brat Kanezane został usunięty ze stanowiska kanclerza. Ponownie został wyznaczony opatem Enryaku-ji w 1201 r., jednak po roku musiał ustąpić. W 1201 r. były cesarz Go-Toba uczynił Jiena Kolegą (jap. yoriudo) w nowo ustanowionym Biurze Poezji (jap. Wakadokoro) wraz z dziesięcioma innymi, m.in. Shunzeiem, Teiką (1162-1124), Yoshitsunem (synem Kanezane) i Jakurenem (1139-1202, właśc. Sadanaga Fujiwara). Komisja wewnętrzna złożona z sześciu z nich wydała w 1206 r. zbiór poetycki Shinkokinshū (Nowy zbiór ze starych i nowych czasów), w którym znalazło się 91 wierszy Jiena (więcej, bo 94, miał tylko Saigyō)[5].

Jien był czterokrotnie wyznaczany opatem Enryaku-ji i w końcu także stał się Daisōjō (大僧正) - liderem szkoły tendai.

Jien jako pisarzEdytuj

Jien czuł się obrońcą rodu (Kujō) Fujiwarów i napisał innowacyjną historię Japonii Gukanshō (1219 r., Rozmaitość ignoranckich poglądów). Była to pierwsza próba spojrzenia na japońską historię jako przejawienia pewnych z góry określonych zasad. Jien uzasadniał w niej, że Yoritsune Kujō (1218-1256) został przeznaczony przez bogów do panowania w Japonii w imieniu cesarza jako siogun w celu odparcia nieuniknionego rozpadu instytucji społecznych podczas okresu mappō (Upadku Prawa)[6].

Był także płodnym i szanowanym poetą. Jego prywatny zbiór wierszy Shūgyokushū (Kolekcja zebranych klejnotów) liczy ich ok. 6000; przeważnie są to wiersze typu waka. Jednak nie znalazły się w tym zbiorze liczne wiersze z cesarskich antologii i konkursów poetyckich. Głównym patronem wszelkich poetyckich działań w tym okresie był cesarz Go-Toba (1180-1239, pan. 1183-1198), który tak ocenił jego poezje: "w swoich najlepszych wierszach nie jest gorszy od innych znakomitych poetów"[7].

Teika Fujiwara pod koniec swojego życia przygotował Shinchokusenshū (Nowa imperialna kolekcja), która była ostatnią już cesarską antologią w tzw. Średnim klasycznym okresie (1100-1241). W zbiorze tym znalazło się 28 wierszy Jiena[c].

W 1251 r. syn Teiki - Tameie (1198-1275), przygotował nowy zbiór poetycki Shokugosenshū (Kontynuacja ostatniego zbioru), który był pierwszą antologią Późnego klasycznego okresu (1241-1350). Wiersze podpisano pośmiertnym tytułem Jiena - Jichin, a pełny podpis brzmiał "Były wielki arcybiskup Jichin"[8].

W co najmniej piętnastu cesarskich antologiach poetyckich ukazały się 254 wiersze Jiena.

Szkoła tendaiEdytuj

Linia Ennina

UwagiEdytuj

  1. Kujō czyli Fujiwara
  2. Shōren-in było słynną rezydencją głównych opatów (jap. zasu 座主) klasztoru Enryaku na górze Hiei. Pochodzi z pustelni Shōrembō wybudowanej przez założyciela tendai - Saichō, przy Wschodniej Pagodzie na górze Hiei. Została potem przeniesiona do Kioto, gdyż głowa szkoły tendai chciała kontrolować działalność rządu. Za Gyōgena (1097-1155) 48 zasu Enryaku-ji została zrestaurowana jako "świątynia zatwierdzona przez dwór" (jap. monzeki). Jej opaci byli książętami lub innymi wysoko postawionymi członkami arystokracji
  3. W tej kolekcji również znalazło się 28 wierszy Michi’ie Kujō (1193-1252), który był synem Yoshitsunego, zatem był prabratankiem Jiena. Michi’ie był ojcem Yoritsune Kujō (1218-1256), który został siogunem po zamordowaniu Sanetomo Minamoto. Michi’ie był patronem pioniera zenu rinzai w Japonii - Enniego Ben’ena (1202-1280) oraz wspierał finansowo Tōfuku-ji

PrzypisyEdytuj

  1. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 27
  2. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 27
  3. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 27
  4. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 27
  5. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 30
  6. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 23
  7. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 23
  8. Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. Str. 38

BibliografiaEdytuj

  • Robert E. Morrell. Kamakura Buddhism. A Minority Report. Asian Humanities Press. Berkeley. 1987. Str. 187. ​ISBN 0-89581-849-3