Otwórz menu główne

Jolanta Wadowska-Król

polska lekarka pediatra, Honorowa Obywatelka Miasta Katowice

Jolanta Wadowska-Król (ur. 27 czerwca 1939 roku w Katowicach) – polska lekarka pediatra, Honorowa Obywatelka Miasta Katowice[1].

ŻyciorysEdytuj

Studiowała na Wydziale Lekarskim Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu. W 1968 roku uzyskała specjalizację z zakresu pediatrii i podjęła pracę w Poradni Rejonowej w Szopienicach, a później w Dąbrówce Małej.

W pracy zawodowej kontynuowała dzieło doktora Edmunda Gryglewicza, zajmującego się przed nią problematyka występowania ołowicy w Szopienicach. U swoich małych pacjentów zauważyła szereg objawów i dolegliwości mogących sugerować zatrucie metalami ciężkimi, co zgłosiła Wojewódzkiemu Konsultantowi Medycznemu – profesor Bożenie Hager-Małeckiej. Przy częściowym wsparciu dyrekcji Huty Metali Nieżelaznych rozpoczęła badania narażenia na ołów u dzieci z Szopienic, Burowca oraz Dąbrówki Małej. Przebadano ponad 4,5 tysiąca dzieci. Już po otrzymaniu wstępnych wyników okazało się, że skala problemu zatrucia ołowiem u dzieci na tym obszarze jest ogromna, a wyniki badań są wręcz przerażające.

Publikacja wyników w 1974 roku w rozprawie doktorskiej wywołała reakcję rządzącej wówczas w Polsce PZPR. Nastąpiły naciski, presja, rozmowy ostrzegawcze, a nawet groźby, by wycofała się z tych działań. Władze uczelni, mimo wysokiej oceny promotora, nie dopuszczały do obrony doktoratu ani publikacji otrzymanych wyników. Wszystkie egzemplarze rozprawy w tajemniczy sposób zaginęły[2].

Batalia na rzecz poprawy stanu zdrowia dzieci, rozpoczęta przez doktor Wadowską-Król, przyniosła jednak znaczące efekty. Zorganizowano leczenie tysięcy dzieci dotkniętych zagrożeniem ołowicy w sanatoriach w Istebnej i Rabce. W 1975 r. Miejska Rada Narodowa w Katowicach zdecydowała o rozbiórce domów stojących najbliżej komina huty. W utajnionym uzasadnieniu napisano, że „budynki są w strefie stwarzającej bezpośrednie zagrożenie życiu i zdrowiu mieszkańców”. Wysiedleni otrzymali nowe mieszkania[3]. Władze dostrzegły problem skażenia środowiska Szopienic i zaczęto finansować dzieciom w tej dzielnicy mleko. Te działania spowodowały poprawę zdrowia małych pacjentów oraz wpłynęły korzystnie na stan środowiska Szopienic. Wzrosła również świadomość mieszkańców w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom powstałym w rezultacie koncentracji szkodliwych pierwiastków w ich otoczeniu.

 
Mural poświęcony Jolancie Wadowskiej-Król w Katowicach, przy ulicy Gliwickiej 58

Przeszła na emeryturę w roku 2011. Jej sylwetkę przywołała w 2013 roku „Gazeta Wyborcza” reportażem „Ołowiane dzieci człapią jak bociany”[4]. W konsekwencji powstało wiele inicjatyw mających na celu uhonorowanie lekarki. W wyniku starań podejmowanych przez Fundację na Rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie” otrzymała w 2013 roku nagrodę Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach „Zielony Czek” dla osób wyróżniających się w działalności proekologicznej[5]. We wrześniu 2013 roku podczas uroczystości wręczenia Śląskiej Nagrody Obywatelskiej w Katowicach otrzymała z rąk posła do Parlamentu Europejskiego Marka Migalskiego Nagrodę Specjalną[6]. W marcu 2015 roku została wyróżniona przez Rzecznika Praw Obywatelskich Odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka[7]. W październiku 2015 roku podczas inauguracji nowego roku akademickiego rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego wręczył jej medal za działalność społeczną oraz promowanie uczelni[8]. We wrześniu 2017 roku otrzymała tytułu „Honorowego Obywatela Miasta Katowice”[9]. W 2018 roku została laureatką Nagrody im. Wojciecha Korfantego[10]. W listopadzie tego samego roku odsłonięto w Katowicach przy ulicy Gliwickiej mural Andrzeja Wieteszki poświęcony lekarce[11].

Młodzież jednej z katowickich szkół zrobiła o niej film pt. „Matka Boska Szopienicka”[12].

PrzypisyEdytuj

  1. Justyna Przybytek, Matka Boska Szopienicka została Honorową Obywatelką Katowic, „Dziennikzachodni.pl”, 11 września 2017 [dostęp 2018-04-14].
  2. Edyta Brzozowska, Rok 1974: Jolanta Wadowska-Król pisze doktorat. Medyczny thriller o „ołowianych dzieciach” z Szopienic, Onet Wiadomości, 15 września 2018 [dostęp 2019-08-31].
  3. Anna Malinowska, Spotkanie z dr Jolantą Wadowską-Król w Katowicach, „wyborcza.pl”, 11 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-14].
  4. Judyta Watoła, Anna Malinowska, Ołowiane dzieci człapią jak bociany, „Gazeta Wyborcza, strony lokalne Katowice”, październik 2013, s. 6 [dostęp 2018-04-14].
  5. Zielone Czeki dla ludzi o zielonych sercach, „Nasz Racibórz”, 6 maja 2013 [dostęp 2018-04-14].
  6. Marek Migalski, Uroczystość wręczenia Śląskiej Nagrody Obywatelskiej, www.migalski.eu [dostęp 2018-04-20].
  7. Jolanta Wadowska-Król, „Rzecznik Praw Obywatelskich”, 5 marca 2015 [dostęp 2018-04-14].
  8. Judy, Medal od SUM dla doktor Jolanty Wadowskiej-Król, katowice.wyborcza.pl, 2 października 2015 [dostęp 2018-04-20].
  9. Anna Malinowska, Doktor Jolanta Wadowska-Król Honorową Obywatelką Katowic. Uratowała setki dzieci., katowice.wyborcza.pl, 11 września 2017 [dostęp 2018-04-20].
  10. Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego w l. 2011 – 2016 (pol.). W: Związek Górnośląski [on-line]. zg.org.pl, 2016-11-02. [dostęp 2019-08-16].
  11. To prawdziwa bohaterka Katowic! Jolanta Wadowska-Król ma swój mural! [ZDJĘCIA, WIDEO], TVS.pl, 28 listopada 2018 [dostęp 2019-04-18].
  12. Matka Boska szopienicka, zasób filmowy w serwisie YouTube