Josef Starzer

niemiecki kompozytor

Josef Johann Michael Starzer[1] (ochrzczony 5 stycznia 1728 w Wiedniu, zm. 22 kwietnia 1787 tamże[1]) – austriacki kompozytor i skrzypek.

Josef Starzer
Imię i nazwisko

Josef Johann Michael Starzer

Data i miejsce urodzenia

5 stycznia 1728 (data chrztu)
Wiedeń

Pochodzenie

austriackie

Data i miejsce śmierci

22 kwietnia 1787
Wiedeń

Instrumenty

skrzypce

Gatunki

muzyka poważna, muzyka klasycyzmu

Zawód

kompozytor, skrzypek

ŻyciorysEdytuj

Był synem waltornisty Thomasa Starzera[1]. Kształcił się w Wiedniu, gdzie jego nauczycielami byli Giuseppe Bonno i Giuseppe Trani[1]. Od 1752 roku był skrzypkiem w wiedeńskim Burgtheater[1][2]. Na przełomie 1758 i 1759 roku wyjechał do Rosji, gdzie przebywał do około 1770 roku, występując na dworze carskim w Petersburgu i Moskwie jako koncertmistrz i kompozytor scen baletowych[1][2]. Po powrocie do Wiednia działał jako kompozytor baletów, nawiązał też współpracę z Florianem Leopoldem Gassmannem, będąc współzałożycielem Tonkünstler-Sozietät (1771)[1][2]. Występował też jako skrzypek[1]. Po 1779 roku z powodu problemów zdrowotnych ograniczył działalność publiczną[1][2].

TwórczośćEdytuj

Swoją działalnością położył podwaliny pod reformę baletu, wzorowaną na reformie operowej Christopha Willibalda Glucka[1]. Tworzył zarówno krótkie dzieła baletowe wykorzystywane jako wstawki do oper i przedstawień teatralnych, jak i rozbudowane kompozycyjnie utwory z recytatywami instrumentalnymi i odcinkami nawiązującymi do formy sonatowej[1]. W librettach do swoich baletów wykorzystywał tematykę antyczną, egzotyczną i orientalną, a także sceny z życia codziennego takie jak polowania, obrazki miejskie, pobyt w karczmie[1]. W muzyce kameralnej Starzera widoczne są nawiązania do twórczości Josepha Haydna[1][2].

Wybrane kompozycjeEdytuj

(na podstawie materiałów źródłowych)[2]

Utwory orkiestrowe

  • 7 symfonii
  • Koncert skrzypcowy
  • Koncert na 2 orkiestry
  • Koncert na 2 klarnety, 2 rogi, fagot i orkiestrę
  • uwertura Die Belagerung Wiens
  • 6 menuetów
  • menuet i kontredans

Utwory kameralne

  • około 25 kwartetów smyczkowych
  • 3 tria smyczkowe
  • 5 utworów na chalumeaux lub flety, 5 klarnetów i kotły
  • oktet Le Matin et le soir na 2 oboje, 2 rożki angielskie lub klarnety, 2 rogi i 2 fagoty

Singspiel

  • Die drei Pächter

Balety

  • Diane et Endimione (wyst. Wiedeń ok. 1754)
  • Les Bergers (wyst. Laxenburg 1755)
  • Le Misantrope (wyst. Wiedeń 1756)
  • L’Amour venge (wyst. Laxenburg 1759)
  • L’Asile de le vertu (wyst. Petersburg 1759)
  • Les Nouveaux Lauriers (wyst. Petersburg ok. 1759)
  • La Victoire de Flore su Borée (wyst. Petersburg 1760)
  • Siroe (wyst. Petersburg 1760)
  • Le jugement de Paris (wyst. Petersburg 1761)
  • Prométhée et Pandore (wyst. Petersburg 1761)
  • Le Pauvre Yourka (wyst. Moskwa 1762)
  • Le Seigneur de village moqué (wyst. Moskwa 1762)
  • Le Vengeance du dieu de l’amour (wyst. Moskwa 1762)
  • Apollon et Daphne, ou Le Retour d’Apolon au Parnasse (wyst. Petersburg 1763)
  • Apollon et Diane (wyst. Wiedeń 1763)
  • Le Retour de la déesse du printemps en Arcadie (wyst. Moskwa 1763)
  • Les Fêtes hollandoises (wyst. Wiedeń 1763)
  • Pygmalion, ou La Statue animée (wyst. Petersburg 1763)
  • Ads et Galatée (wyst. Petersburg 1764)
  • Le Triomphe du printemps (wyst. Petersburg 1766)
  • Don Quichotte (wyst. Wiedeń ok. 1768)
  • Les Moissonneurs (wyst. Wiedeń 1770)
  • Agamemnon (wyst. Wiedeń 1771)
  • Atlante (wyst. Wiedeń 1771)
  • Les Cinque Soltanes (wyst. Wiedeń 1771)
  • Roger et Bradamante (wyst. Wiedeń 1771)
  • Adèle de Ponthieu (wyst. Wiedeń 1773)
  • El Cid (wyst. Wiedeń 1774)
  • Le Ninfe (wyst. Wiedeń 1774)
  • Les Horaces et les Curiaces (wyst. Wiedeń 1774)
  • Les Moissonneurs (wyst. Wiedeń 1775)
  • Montezuma (wyst. Wiedeń 1775)
  • Teseo in Creta (wyst. Wiedeń 1775)

Utwory wokalno-instrumentalne

  • oratorium La passione di Gesù Christo (wyst. Wiedeń 1778)

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 10. Część biograficzna sm–ś. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2007, s. 83–84. ISBN 978-83-224-0866-7.
  2. a b c d e f Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 5 Pisc–Stra. New York: Schirmer Books, 2001, s. 3452–3453. ISBN 0-02-865530-3.