Otwórz menu główne

Julia Przyłębska

polska prawniczka, sędzia Trybunału Konstytucyjnego

Julia Anna Przyłębska z domu Żmudzińska (ur. 16 listopada 1959 w Bydgoszczy[2]) – polska prawniczka, od grudnia 2015 sędzia Trybunału Konstytucyjnego, od 20 do 21 grudnia 2016 p.o. prezesa, a od 21 grudnia 2016 prezes TK.

Julia Przyłębska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 listopada 1959
Bydgoszcz
Prezes Trybunału Konstytucyjnego
Okres od 20 grudnia 2016[1]
Poprzednik Andrzej Rzepliński

Życiorys

Jej ojcem jest poznański notariusz Wolfgang Józef Żmudziński, prezes Stowarzyszenia Notariuszy RP (obecnie prezes honorowy)[3], wieloletni członek rady programowej tej organizacji i działacz międzynarodowej Unii Notariatu Łacińskiego, członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[4]. Nagradzany przez Unię Notariatu Łacińskiego oraz ministra Krzysztofa Kwiatkowskiego[5].

W 1978 ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, a w 1982 studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[6]. Na pierwszym roku studiów zapisała się do Socjalistycznego Związku Studentów Polskich. Według oświadczeń składanych w dokumentach paszportowych działała w Radzie Wydziałowej SZSP[4]. Podczas studiów działała również w Niezależnym Zrzeszeniu Studentów[7]. Następnie odbyła aplikację sądową oraz złożyła z wynikiem dostatecznym egzamin sędziowski[8], po czym orzekała jako asesor sądowy w okręgu Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu. W 1988 rozpoczęła pracę jako sędzia Sądu Rejonowego w Poznaniu, gdzie orzekała w wydziale cywilnym nieprocesowym[2]. W 1991 została delegowana do orzekania w Wydziale Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Poznaniu, otrzymując nominację na sędziego sądu okręgowego[2]. W latach 90. była również wiceprzewodniczącą wojewódzkiej komisji wyborczej w Poznaniu[6]. W 1998 zrzekła się urzędu sędziego[2].

Od 1998 do 2001 pracowała jako konsul i dyplomata w Ambasadzie RP w Kolonii i Berlinie[7][9]. Ponadto odpowiadała za współpracę rzecznika interesu publicznego z Instytutem Gaucka[10]. Wspierała Fundację „Polsko-Niemieckie Pojednanie” podczas negocjacji z Niemcami w sprawie odszkodowań dla obywateli polskich za pracę przymusową w czasie II wojny światowej[11]. Została odznaczona medalem Stowarzyszenia Żydów Kombatantów RP i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej[7].

W 2001 złożyła wniosek o powołanie na sędziego Sądu Okręgowego w Poznaniu. Jej kandydatura została negatywnie zaopiniowana przez Kolegium Sądu Okręgowego z uwagi na liczne błędy przy wydawaniu orzeczeń[8], ponadprzeciętną liczbę uchylanych wyroków oraz wysoką absencję w pracy, stwierdzając tym samym, że jej powrót do orzekania byłby niekorzystny dla wymiaru sprawiedliwości[12]. Do przyczyn licznych uchyleń wyroków wydanych przez Przyłębską należało m.in.: nieprzeprowadzanie jakiegokolwiek postępowania dowodowego przed wydaniem wyroku, obraza prawa materialnego, pomijanie w orzeczeniach podstawowych faktów sprawy, naruszanie granic swobodnej oceny dowodów oraz dokonywanie ustaleń sprzecznych z aktami spraw. Dwukrotnie sąd wyższej instancji nakazał wpisanie uwag do akt personalnych Przyłębskiej w związku z „rażącym naruszeniem prawa przez wydanie wyroku po rozprawie, o której strony nie zostały zawiadomione oraz rozstrzygnięciem o roszczeniu prawomocnie osądzonym”, a także w związku z „rażącym naruszeniem prawa przez sporządzenie wyroku nie zawierającego ustaleń faktycznych, analizy zgromadzonych dowodów ani wyjaśnienia podstawy prawnej”. Za jej powrotem nie oddano żadnego głosu, przeciwko przywróceniu Przyłębskiej na stanowisko sędziego opowiedziało się 7 z 10 uprawnionych do głosowania, zaś 3 sędziów wstrzymało się od głosu[13]. Jednak w 2001 po przedstawieniu wniosku przez Krajową Radę Sądownictwa postanowieniem prezydenta RP z 30 października 2001 została powołana na sędziego Sądu Okręgowego w Poznaniu[14] i w tym roku podjęła ponownie orzekanie[15].

W 2003 ponownie zrzekła się stanowiska sędziego, rozpoczynając służbę dyplomatyczną w Ambasadzie RP w Berlinie. Była m.in. członkiem grupy negocjującej odszkodowania z tytułu pracy przymusowej obywateli polskich na rzecz III Rzeszy, była odpowiedzialna za współpracę Rzecznika Interesu Publicznego z tzw. Urzędem Gaucka (zajmującym się aktami Stasi). Do jej obowiązków należało nawiązanie kontaktów między tymi urzędami oraz koordynowanie współpracy IPN z Urzędem Gaucka. Była członkiem zespołu ds. pozyskiwania informacji przez obywateli polskich z archiwum Międzynarodowej Służby Poszukiwań (ITS) w Bad Arolsen. W 2006 zajmowała się zwrotem nieruchomości nabytej przez rząd RP w 1939 na budowę Instytutu Polskiego w Berlinie. Przygotowywała również analizy prawne dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W latach 2005–2007 koordynowała rozmowy w sprawie przyznania Polonii w Niemczech statusu mniejszości etnicznej i odszkodowań związanych z działaniami III Rzeszy wobec Polski i jej obywateli[16].

Postanowieniem prezydenta RP z 19 marca 2007 powróciła do orzekania w Sądzie Okręgowym w Poznaniu[17]. Była wiceprzewodniczącą, a w 2015 została przewodniczącą wydziału ubezpieczeń społecznych[2]. Krzysztof Józefowicz, prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu (w latach 2007–2011), który pracował z Przyłębską w tym czasie, podkreślał w wywiadzie dla portalu wPolityce, że nie miał zastrzeżeń do jej pracy oraz wysoko oceniał jej wiedzę merytoryczną i kompetencje[18][19].

1 grudnia 2015 sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka pozytywnie zaopiniowała jej kandydaturę – wysuniętą przez Prawo i Sprawiedliwość – na sędziego Trybunału Konstytucyjnego[20][6]. Następnego dnia Sejm głównie głosami posłów PiS wybrał ją na sędziego TK[21], określając w uchwale początek jej kadencji na dzień 9 grudnia 2015[22] (na to samo miejsce w Trybunale Konstytucyjnym Sejm VII kadencji wcześniej wybrał Andrzeja Sokalę[23], Sejm VIII kadencji podjął uchwałę „w sprawie stwierdzenia braku mocy prawnej” uchwały o wyborze Andrzeja Sokali[24], a Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 3 grudnia 2015 orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu ustawy dopuszczającego wybór przez Sejm VII kadencji dwóch sędziów w miejsce sędziów kończących kadencje w trakcie Sejmu VIII kadencji[25]). 9 grudnia 2015 prezydent Andrzej Duda odebrał od niej ślubowanie. 12 stycznia 2016 dopuszczona do orzekania przez prezesa TK[26]. 20 grudnia 2016 prezydent Andrzej Duda powierzył jej pełnienie obowiązków prezesa Trybunału Konstytucyjnego, do czasu powołania na to stanowisko następcy Andrzeja Rzeplińskiego[27][28][29]. 21 grudnia 2016 została powołana przez prezydenta RP na prezesa Trybunału Konstytucyjnego[30].

Według opinii części prawników, w tym: prof. Wojciecha Sadurskiego[31], prof. Andrzeja Zolla[32], dr. hab Ryszarda Piotrowskiego[33], prof. Marka Chmaja[34], prof. Andrzeja Rzeplińskiego[35], prof. Marka Safjana[36], prof. Ewy Łętowskiej[37] oraz prof. Bogusława Banaszaka[38] do jej powołania doszło z naruszeniem prawa[39][40][41][42][43][44][45][46][47].

W maju 2017 podjęła decyzję o wycofaniu TK z porozumienia o upowszechnianiu w Polsce orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przewidującego tłumaczenie wybranych orzeczeń ETPC na język polski[48].

W lipcu 2018 orzekający w TK prof. Marek Zubik, prof. Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, prof. Leon Kieres, prof. Małgorzata Pyziak-Szafnicka, Stanisław Rymar, Piotr Pszczółkowski oraz prof. Piotr Tuleja zarzucili jej łamanie prawa poprzez arbitralne wyznaczanie składów sędziowskich. Prezes Przyłębska w odpowiedzi skierowanej do sędziów odrzuciła zarzuty, stwierdzając, że przyjęte przez nią zasady wyznaczania składów orzekających TK są zgodne z przepisami ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z dnia 30 listopada 2016[49]. Żądanie przedstawienia informacji o przyjętych przez nią zasadach wyznaczania składów na przyszłość uznała za pozbawione podstaw prawnych[50].

Życie prywatne

Jej mężem jest Andrzej Przyłębski, profesor filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[51][6], polityk i ambasador Polski w Berlinie[52]. Z Andrzejem Przyłębskim ma synów: Marcina Przyłębskiego (ur. 1980), byłego pracownika Banku Pekao, od 2018 dyrektora w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń oraz młodszego o 5 lat Alana Przyłębskiego, który w 2006 kandydował na radnego Rady Miasta Poznania z listy popieranego przez PO Ryszarda Grobelnego[53][54][55].

Odznaczenia i wyróżnienia

Przypisy

  1. Od 20 do 21 grudnia 2016 p.o. prezes TK.
  2. a b c d e Druk nr 56: Lista kandydatów na sędziów Trybunału Konstytucyjnego. sejm.gov.pl, 1 grudnia 2015. [dostęp 2016-01-12].
  3. Zarząd Główny. rejent.com.pl. [dostęp 2019-07-02].
  4. a b Andrzej Stankiewicz: Sędzia Przyłębska w latach PRL-u była w młodzieżówce komunistów. Onet.pl, 2019-07-02. [dostęp 2019-07-02].
  5. Jakub Jałowiczor: Sędzia na trudne czasy. gosc.pl, 5 stycznia 2017. [dostęp 2019-02-23].
  6. a b c d Kandydaci PiS do Trybunału Konstytucyjnego. rp.pl, 1 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-01].
  7. a b c Julia Przyłębska. trybunal.gov.pl. [dostęp 2016-12-22].
  8. a b Wniosek o powołanie na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Poznaniu. gazeta.pl, 10 października 2001. [dostęp 2017-01-02].
  9. Julia Przyłębska kandydatką PiS na sędzię TK. Jej mąż działa w organizacji związanej z PiS. poznan.wyborcza.pl, 1 grudnia 2019. [dostęp 2019-02-13].
  10. Kim jest Julia Przyłębska, następczyni prezesa Trybunału Konstytucyjnego?. 27 października 2016. [dostęp 2016-10-27].
  11. Jan Barcz, Bartosz Jałowiecki, Jerzy Kranz: Między pamięcią a odpowiedzialnością: rokowania w latach 1998–2000 w sprawie świadczeń za pracę przymusową. Warszawa: Prawo i Praktyka Gospodarcza, 2004, s. 18. ISBN 978-83-87611-54-5. OCLC 57582999.
  12. Wojciech Czuchnowski: Liczne błędy i „wysoka absencja”. Poznański sąd fatalnie ocenił Julię Przyłębską i nie zgodził się przyjąć jej do pracy. Teraz pokieruje Trybunałem?. wyborcza.pl, 2016-12-16. [dostęp 2017-02-26].
  13. Wniosek o powołanie na stanowisko sędziego. gazeta.pl. [dostęp 2019-07-02].
  14. M.P. z 2001 r. nr 45, poz. 720.
  15. Oświadczenie sędzi Julii Przyłębskiej w sprawie kolejnej nagonki medialnej. „Wyrwane z kontekstu, niesprawiedliwy opis”. wpolityce.pl, 2016-12-17. [dostęp 2017-02-26].
  16. Julia Przyłębska – Prezes. trybunal.gov.pl. [dostęp 2019-07-02].
  17. M.P. z 2007 r. nr 26, poz. 276.
  18. Atak na sędzię Julię Przyłębską. poznan.tvp.pl. [dostęp 2019-02-15].
  19. Sędzia Krzysztof Józefowicz broni Julii Przyłębskiej: "Nigdy nie miałem żadnych krytycznych uwag do jej pracy". wpolityce.pl. [dostęp 2019-02-15].
  20. Bez dyskusji. Sejmowa komisja rekomendowała kandydatury PiS na sędziów TK. gazeta.pl, 1 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-01].
  21. Sejm wybiera 5 nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. interia.pl, 2 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-02].
  22. M.P. z 2015 r. poz. 1185.
  23. M.P. z 2015 r. poz. 1042.
  24. M.P. z 2015 r. poz. 1135.
  25. Dz.U. z 2015 r. poz. 2129.
  26. Zmiana w TK: 2 sędziów wybranych przez PiS będzie mogło orzekać. gazeta.pl, 12 stycznia 2016. [dostęp 2016-01-12].
  27. Julia Przyłębska pełniącą obowiązki Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. prezydent.pl, 20 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-20].
  28. Prezydent powołał Julię Przyłębską na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. prezydent.pl, 21 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-21].
  29. Postanowienie nr 1131.24.2016 Prezydenta Rzeczypospolitej – Monitor Polski. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 2017-01-10].
  30. Julia Przyłębska. trybunal.gov.pl. [dostęp 2017-01-10].
  31. "Pani magister Przyłębska z punktu widzenia prawnego nie jest prezesem Trybunału Konstytucyjnego". tvn24.pl. [dostęp 2018-07-20].
  32. Brak uchwały, bunt „sędziego PiS”. Kulisy powołania nowej prezes TK. tvn.24.pl. [dostęp 2017-10-28].
  33. Konstytucjonalista: Wybór Julii Przyłębskiej na prezesa TK „może budzić wątpliwości”. newsweek.pl, 2017-01-16. [dostęp 2017-10-28].
  34. Sędzia Julia Przyłębska nowym prezesem TK. polskieradio.pl. [dostęp 2017-10-28].
  35. Prof. Rzepliński: Przyłębska nie jest prawidłowo wybranym prezesem Trybunału Konstytucyjnego. wiadomosci.wp.pl, 2017-03-19. [dostęp 2017-10-28].
  36. Prof. Marek Safjan: Całkowita dezorganizacja TK. rp.pl. [dostęp 2017-10-28].
  37. Łętowska: legitymizacja sędzi Przyłębskiej jest podważalna WP.TV. wp.tv. [dostęp 2017-10-28].
  38. Nowa szefowa Trybunału Konstytucyjnego powołana niezgodnie z konstytucją? Tak wynika z opinii eksperta PiS. natemat.pl. [dostęp 2018-07-09].
  39. Prezes Przyłębska nielegalna? Złamała przepisy, które uchwalił PiS. wyborcza.pl. [dostęp 2017-09-13].
  40. Konstytucjonalista: Pani Przyłębska nie jest żadnym prezesem Trybunału Konstytucyjnego. tokfm.pl. [dostęp 2017-10-25].
  41. Ewa Siedlecka: Prezes Przyłębska nielegalna? Złamała przepisy, które uchwalił PiS. wyborcza.pl, 5 stycznia 2017. [dostęp 2017-10-22].
  42. Kim jest Julia Przyłębska – czy rzeczywiście prezesem Trybunału Konstytucyjnego?. polityka.pl. [dostęp 2017-10-25].
  43. Niekonstytucyjny Trybunał, niekonstytucyjna prezes. Profesor Wojciech Sadurski dla OKO.press. oko.press, 2017-01-14. [dostęp 2017-10-25].
  44. Brak uchwały, bunt „sędziego PiS”. Kulisy powołania nowej prezes TK. tvn24.pl. [dostęp 2017-10-25].
  45. Zoll: to atrapa Trybunału. OKO.press: zgoda, z jednym wyjątkiem. oko.press, 2016-12-22. [dostęp 2017-10-25].
  46. Bezprawne, ordynarne sztuczki - prof. Sadurski bezlitosny dla magister Julii Przyłębskiej. tokfm. [dostęp 2018-07-20].
  47. Nowa szefowa Trybunału Konstytucyjnego powołana niezgodnie z konstytucją? Tak wynika z opinii eksperta PiS. natemat.pl. [dostęp 2018-07-09].
  48. Łukasz Woźnicki. TK już nie będzie tłumaczył wyroków Strasburga. „Gazeta Wyborcza”, s. 5, 24 sierpnia 2017. 
  49. Dz.U. z 2016 r. poz. 2072 Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
  50. Prezes Przyłębska w odpowiedzi skierowanej do sędziów w czwartek, zaznaczyła, że przyjęte przez nią zasady wyznaczania składów orzekających Trybunału są zgodne z przepisami ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK. Wskazała też, że żądanie przedstawienia informacji o przyjętych przez nią zasadach wyznaczania składów na przyszłość jest pozbawione podstaw prawnych. Według Przyłębskiej, zarzucane przez sędziów "nieprawidłowości" w postaci "niejasnych kryteriów wyznaczania sprawozdawców i przewodniczących składów orzekających" są bezzasadne. Jak zaznaczyła, przewodniczący, sprawozdawcy oraz członkowie składów orzekających wyznaczani są w kolejności alfabetycznej, z uwzględnieniem rodzaju, liczby oraz kolejności wpływu spraw do Trybunału. "Zastosowanie tych wszystkich kryteriów powoduje, że nie jest możliwe proste przełożenie składu orzekającego wyznaczonego do rozpoznania danej sprawy, na kolejne litery alfabetu" - podkreśliła prezes Trybunału Konstytucyjnego. Wskazała również, że konieczność zmian w składach wymienionych przez sędziów wynika m.in. "ze względów organizacyjnych jak długotrwałe urlopy czy zwolnienia lekarskie sędziów i ma na celu zapewnienie prawidłowego wykonywania przez Trybunał ustawowych kompetencji". Przyłębska zwróciła też uwagę, że obowiązujące przepisy nie przewidują uzasadniania zarządzeń prezesa TK o zmianie składów orzekających. Dodała, że nie było to też praktykowane przez poprzednich prezesów TK.„Nie możemy dłużej milczeć”. List sędziów Trybunału Konstytucyjnego do Julii Przyłębskiej. tvn24.pl. [dostęp 2019-08-18].
  51. Julia Przyłębska kandydatką PiS na sędzię TK. Jej mąż działa w organizacji związanej z PiS. wyborcza.pl, 2015-12-01. [dostęp 1 grudnia 2015].
  52. Złożenie listów uwierzytelniających. msz.gov.pl. [dostęp 2017-02-02].
  53. Kolejne złote dziecko PiS. Syn Przyłębskich pracuje dla państwowego giganta. money.pl, 28 listopada 2018. [dostęp 2018-12-01].
  54. Rodzina Julii Przyłębskiej. Czym zajmują się dzieci prezes Trybunału Konstytucyjnego?. natemat.pl, 20 lipca 2018. [dostęp 2018-12-01].
  55. Komitet Wyborczy Ryszarda Grobelnego. poznan.wyborcza.pl, 16 października 2006. [dostęp 2019-02-28].
  56. Julia Przyłębska Człowiekiem Wolności tygodnika Sieci Tygodnik Sieci. wsieciprawdy.pl. [dostęp 2018-02-13].
  57. Prezes TK odznaczona medalem zasłużonych dla Wielkopolski. wpolityce.pl. [dostęp 2019-01-14].

Bibliografia