Jurij Lubimow

rosyjski aktor

Jurij Pietrowicz Lubimow (ros. Ю́рий Петро́вич Люби́мов, ur. 30 września 1917 w Jarosławiu, zm. 5 października 2014 w Moskwie) – radziecki i rosyjski reżyser i aktor teatralny, reformator rosyjskiego teatru, Ludowy Artysta Federacji Rosyjskiej (1992).

Jurij Lubimow
Юрий Любимов
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

30 września 1917
Jarosław, Republika Rosyjska

Data i miejsce śmierci

5 października 2014
Moskwa

Zawód, zajęcie

reżyser teatralny

Odznaczenia
Order „Za zasługi dla Ojczyzny” II klasy Order „Za zasługi dla Ojczyzny” III klasy Order „Za zasługi dla Ojczyzny” IV klasy Order Czerwonego Sztandaru Pracy Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal „Za Obronę Moskwy” Medal „Za obronę Leningradu” Wielki Oficer Orderu Gwiazdy Solidarności Włoskiej (2001–2011) Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP

ŻyciorysEdytuj

Urodził się jako syn kupca i nauczycielki, którzy w 1926 zostali aresztowani i wkrótce potem zwolnieni z pozbawieniem praw obywatelskich[1]. Od 1922 mieszkał z rodziną w Moskwie, gdzie później uczył się w technikum elektromechanicznym. Od 1934 uczył się w studiu Moskiewskiego teatru Artystycznego nr 2 (MChAT-2), a w 1936 został przyjęty do Szkoły Teatralnej przy Teatrze im. J. Wachtangowa w Moskwie. Po ukończeniu studia zaczął pracować w tym teatrze, jednak wkrótce potem (w 1940) został powołany do armii[2]. Występował od 1937, a od 1940 do 1946 grał we frontowym Zespole Pieśni i Tańca NKWD. Po demobilizacji, od 1946 do 1964 był wiodącym aktorem Teatru im. J. Wachtangowa w Moskwie. Zagrał wówczas m.in. rolę Mozarta w sztuce Mozart i Salieri Puszkina, w 1958 zadebiutował w tym teatrze jako reżyser. W 1954 otrzymał tytuł Zasłużonego Artysty RFSRR[3]. W 1963 wraz ze studentami przyteatralnej Szkoły im. B. Szczukina wystawił Dobrego Człowieka z Seczuanu Brechta, w 1964 razem z nimi przejął moskiewski Teatr na Tagance i został jego kierownikiem artystycznym. Nawiązując do doświadczeń teatralnych Brechta, Meyerholda i Wachtangowa stworzył teatr poetycki, wyraźnie krytyczny wobec współczesnej rzeczywistości politycznej ZSRR. Wystawiał, głównie według własnych scenariuszy, montaże poezji (Siergiej Jesienin, Władimir Majakowski, Puszkin) i publicystyki (J. Reed, N. Czernyszewski), adaptacje prozy (Mistrz i Małgorzata wg Bułhakowa w 1977 i 1987 w Bostonie, Zbrodnia i kara wg Dostojewskiego w 1979), także dramaty klasyczne (Hamlet Szekspira w 1972 (w roli tytułowej obsadził Władimira Wysockiego[4]), Trzy siostry Czechowa w 1981).

Po śmierci Wysockiego w 1980 władze ZSRR zabroniły kierowanemu przez Lubimowa teatrowi spektakli poświęconych pamięci Wysockiego, ponadto zabroniły Lubimowowi wystawiania Borysa Godunowa Puszkina. W 1983, w związku z represjami przeciwko teatrowi, wyjechał z ZSRR. Następnie pracował w Londynie (inscenizacja Biesów wg Dostojewskiego z 1984), Paryżu, Wiedniu, Sztokholmie i Tel Awiwie-Jaffie. W marcu 1984 oficjalnie odebrano mu kierownictwo artystyczne Teatru na Tagance, a 11 lipca 1984 pozbawiono obywatelstwa ZSRR. W 1988 podczas pierestrojki powrócił do Moskwy, gdzie w 1993 wystawił inscenizację Doktora Żywago wg Pasternaka w Teatrze na Tagance. 23 maja 1989 przywrócono mu radzieckie obywatelstwo i zwrócono funkcję kierownika artystycznego Teatru na Tagance. Występował także w filmach (od 1941), łącznie zagrał 18 ról filmowych i 3 role w spektaklach filmowych. Napisał autobiografię Le feu sacre (1985). 28 września 1992 otrzymał tytuł Ludowego Artysty Federacji Rosyjskiej. Został pochowany na Cmentarzu Dońskim.

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

I inne.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj