Jurko Tiutiunnyk

Jurko Tiutiunnyk (ukr. Юрко́ Тютю́нник, ur. 8 kwietnia?/ 20 kwietnia 1891 w Budyszczach koło Czerkas, zm. 20 października 1930 w Moskwie) – ukraiński wojskowy w randze generała-chorążego armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, partyzant, dowodzący dwoma tzw. zimowymi pochodami Armii Czynnej URL (rok 1919/1920 i 1921).

Jurko Tiutiunnyk
Юрко́ Тютю́нник
Ilustracja
Jurko Tiutiunnyk po aresztowaniu przez OGPU w 1929 roku
generał-chorąży generał-chorąży
Data i miejsce urodzenia 20 kwietnia 1891
Budyszcze k. Czerkas
Data i miejsce śmierci 20 października 1930
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 1913–1921
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Coat of Arms of UNR-1.svg Armia Czynna Ukraińskiej Republiki Ludowej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna ukraińsko-radziecka 1917–1921,
powstanie Hryhorjewa,
wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca aktor, scenarzysta

ŻyciorysEdytuj

 
Jurko Tiutiunnyk – ostatnie zdjęcie z archiwum OGPU, 1929

Zwabiony przez OGPU (INO) na teren USRR (w ramach operacji specjalnej OGPU równoległej do operacji Trust) w 1923 roku (por. Boris Sawinkow), aresztowany, podpisał deklarację lojalności wobec władzy radzieckiej, nie wydając nikogo ze współpracowników.

Według polskich źródeł od 1923 r. był agentem OGPU. Brał udział w tworzeniu oddziałów dywersyjnych wysyłanych na terytorium Polski. Był naczelnikiem Inostrannego Otdieła przy GPU Prawobrzeżnej Ukrainy.

Był w latach dwudziestych XX wieku współscenarzystą filmów Ołeksandra Dowżenki, aktorem i wykładowcą taktyki walk partyzanckich na Akademii Czerwonych Dowódców. Jako aktor zagrał samego siebie w filmie PKP Piłsudski kupił Petlurę (1926), przedstawiającym Petlurę jako sprzedawczyka[1]. Opublikował także w 1924 r. utwór pt. Z Polakami przeciw Ukrainie (З поляками проти Вкраїни). Aresztowany ponownie przez OGPU w 1929 roku, osądzony i rozstrzelany [2] w Moskwie 20 października 1930.

PublikacjeEdytuj

  • Jurko Tiutiunnyk, Rewolucijna stychija. Zymowyj pochid 1919-1920 rr., Wydawnictwo Universum [3], Lviv 2004, ISBN 966-666-095-4 (j.ukr)

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Krzak, Kontrwywiad wojskowy II RP przeciwko radzieckim służbom specjalnym 1921-1939, Wydawnictwo Adam Marszałek
  • Encyclopedia of Ukraine

PrzypisyEdytuj