Kałmucy (nazwa własna Хальмгуд Chalmgud) – naród mongolski z grupy ojrackiej, liczący ok. 250 tys. osób.

Хальмгуд (Chalmgud)
Kałmucy
Чаепитие калмыков.jpg
Kałmucy w strojach narodowych
Liczebność ogółem ok. 250 tysięcy
Regiony zamieszkania Kałmucja (Rosja)
Rosja
Języki kałmucki
Główne religie buddyzm
prawosławie
Pokrewne grupy etniczne Buriaci
Ojraci
Mongołowie

Używają języka kałmuckiego, należącego do języków ałtajskich. Zamieszkują w południowo-wschodnim skrawku Europy, nad Morzem Kaspijskim – głównie w rosyjskiej Kałmucji, gdzie stanowią ponad 50% ludności, oraz na terenach ościennych (Kraj Stawropolski, obwody astrachański i wołgogradzki).

Kałmucy w większości wyznają buddyzm, ponadto pewna ich liczba wyznaje prawosławie.

Kałmucy wciąż kultywują tradycje rodzimej sztuki ludowej, wyrażające się m.in. we wzornictwie i zdobnictwie. Jeszcze do niedawna w użyciu był strój narodowy. Żywe są także tradycje literackie.

HistoriaEdytuj

Kałmucy wywodzą się od części Ojratów. Do początków XVII wieku zamieszkiwali na terenach zachodnich Chin (Dżungaria) i częściowo Mongolii. W latach dwudziestych XVII w. część Ojratów wywędrowała z dawnej ojczyzny na zachód i w latach trzydziestych dotarła nad Morze Kaspijskie. Kałmucy wyparli z okolic dolnej Wołgi tureckich Nogajów i zajęli stepowe obszary między rzekami Don i Jaik (dzisiejszy Ural), a następnie na terenach tych utworzyli Chanat kałmucki.

W 1685 roku wspomagali wojska polskie dowodzone przez Jana III Sobieskiego przeciwko wojskom turecko-tatarskim[1][2]. W 1771 r., pod naporem rosyjskim większość Kałmuków postanowiła wrócić do dawnej ojczyzny; w czasie tej wędrówki znaczna część zginęła, natomiast ok. 13 tys. rodzin pozostało na terenie Kałmucji i podporządkowało się rosyjskiemu gubernatorowi.

Do początku XX w. Kałmucy wiedli koczowniczy tryb życia, zajmując się hodowlą, głównie bydła; następnie zaczęli stopniowo przechodzić na życie osiadłe, trudniąc się m.in. rybołówstwem. W okresie radzieckim wszyscy Kałmucy zostali zmuszeni do życia osiadłego.

W 1920 r. Kałmucy otrzymali autonomię w ramach Związku RadzieckiegoKałmucki Obwód Autonomiczny, przekształcony w 1935 r. w Kałmucką Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką.

Pod koniec 1943 r. Kałmucka ASRR została rozwiązana a w 1944 r. Kałmuków wysiedlono do Kraju ałtajskiego i krasnojarskiego oraz obwodów: omskiego i nowosybirskiego. Przyczyną tego był fakt, iż w czasie gdy część ziem Kałmuków zajęta była przez wojska niemieckie, ok. 5 tys. Kałmuków dobrowolnie zgłosiło się do służby we wspomagającej Niemców kałmuckiej kawaleryjskiej formacji wojskowej – Korpusie Kawalerii Kałmuckiej.

Do Kałmucji wysiedleni mogli powrócić dopiero po 1957 r.

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kadrinazi: Ostrza ich żelaza i trafne strzały ich łuków, kadrinazi.blogspot.co.uk [dostęp 2017-11-24].
  2. "S. Wojeński, Comendiosa e veridica relazione di quanto ha operato nella scorsa campagna l'armata del de ri Polonia a pro della santa lega contro quelle de'Turchi e Tartari nella Podolia, Bologna, po 20 I 1685 [Jan III do Innocentego XI, obóz nad Dniestrem 6 XI 1684]. Za: Marek Wagner, Kampania żwaniecka 1684 roku

Linki zewnętrzneEdytuj