Kalistenika

Kalistenika (stgr. κάλλος kállos „piękno” i σθένος sthénos „siła”) – aktywność fizyczna polegająca na treningu siłowym opartym na ćwiczeniach z wykorzystaniem własnej masy ciała, takie jak np. „pompki”, „mostki”, „brzuszki” i „dipy”. Jest często łączona ze stretchingiem.

Pompki
„Dipy”
Żołnierz Marines podciągający się na drążku
„Dand”, znany również jako „hinduska pompka”, jest ćwiczeniem, które aktywuje i wzmacnia mięśnie rdzenia[1][2].

Kalistenika ma pozytywny wpływ na układ krwionośny człowieka oraz kształtuje mięśnie, równowagę, zwinność i koordynację[3]. Wykorzystuje się ją w ramach treningu wojskowego oraz wychowania fizycznego w szkołach na całym świecie[3].

HistoriaEdytuj

Ta forma rozwoju fizycznego była szeroko stosowana przez starożytnych Greków i Rzymian, a jednym z pierwszych świadectw dotyczących kalisteniki jest relacja Herodota, który podaje, że była ona stosowana przez Spartan podczas treningu przed nadchodzącą bitwą pod Termopilami. Rzymski historyk Liwiusz pisze, że ćwiczenia z masą własnego ciała były również wykorzystywane przez gladiatorów trenujących w ludi (obozach kondycyjnych). Po upadku starożytnych cywilizacji basenu śródziemnomorskiego, tego typu trening był wykorzystywany w obozach szkoleniowych armii Bliskiego Wschodu, skąd podczas wojen krzyżowych „powrócił” do Europy stając się znaczną częścią szkolenia giermków chcących zostać rycerzami.

W XIX wieku pruski dowódca wojskowy i nauczyciel Friedrich Ludwig Jahn opracował wiele rodzajów sprzętu do kalisteniki, takiego jak drążek czy poręcze równoległe, a dzięki jego działaniom powstała gimnastyka sportowa[potrzebny przypis]. W 1857 roku w Stanach Zjednoczonych Catherine Beecher napisała pracę Physiology and Calisthenics for Schools and Families, w której promowała takie ćwiczenia jako metodę doskonalenia własnych umiejętności, przeznaczoną głównie dla kobiet, lecz z czasem ćwiczenia stały się popularne wśród obu płci[3]. W drugiej połowie XIX i początku XX wieku żyło wielu atletów i siłaczy, takich jak Arthur Saxon, Eugen Sandow, Doug Hepburn czy John Grimek, u których istotną rolę w budowaniu siły odegrały ćwiczenia z własną masą. Z czasem jednak kalistenika przekształciła się w gimnastykę. Ze względu na wzrost popularności siłowni w drugiej połowie XX wieku, w ogólnej świadomości przestała być uznawana za skuteczną metodę treningu, na rzecz metodyki kulturystycznej.

Street WorkoutEdytuj

W drugim dziesięcioleciu XXI wieku kalistenika stała się ponownie popularna m.in. dzięki filmom umieszczanym na portalu YouTube z takimi osobami jak np. Denis Minin[4][5] czy Hannibal for King[6], gdzie taką aktywność fizyczną określa się jako street workout (pol. trening uliczny).

O popularności Street Workout[7] na świecie świadczy przede wszystkim liczba powstawania nowych grup utożsamiających się z tą aktywnością fizyczną, nazywanych najczęściej według schematu – Street Workout kraj/miejscowość. Np. Street Workout Russia, Street Workout Polska, czy Street Workout Warszawa. Zazwyczaj grupy te tworzone są przez ludzi otwartych na promowanie kalisteniki w swoim społeczeństwie. Powstają inicjatywy edukowania (warsztaty, seminaria) i rywalizacji (zawody, mistrzostwa krajowe i międzynarodowe).

Aby Street Workout w przyszłości mógł znaleźć się wśród Sportów Olimpijskich, od 2016 roku w Polsce funkcjonuje Polski Związek Kalisteniki i Street Workoutu. Jest to wiodąca organizacja zajmująca się głównie rozpowszechnianiem kalisteniki i Street Workoutu oraz organizowaniem wydarzeń sportowych w tym rywalizacji w sporcie na najwyższym poziomie. Od 2015 roku PZKiSW jest organizatorem „Mistrzostwa Polski – Eliminacje do Mistrzostw Świata WSWCF”, przy współpracy z międzynarodową organizacją World Street Workout and Calisthenics Federation. Dzięki temu wydarzeniu zawodnicy z naszego kraju mogli zaprezentować się na arenie międzynarodowej wywieszając biało-czerwoną flagę podczas Mistrzostw Świata w Moskwie. W 2019 roku poprzez inicjatywę związku powstała pierwsza w Polsce liga – Workout Competition League, w której zawodnicy mogli zmierzyć się w dwóch kategoriach; „Freestyle” oraz „Power” na zasadach ligowych. Jako że nie każdy może się zakwalifikować na Mistrzostwa Polski czy też dostać się do ligi, PZKiSW zorganizowało również wiele mniejszych wydarzeń, podczas których zawodnicy z całego kraju mogli sprawdzić swoje siły. W celu popularyzacji sportu związek aktywnie promuje kalistenikę również poprzez organizację wielu pokazów oraz szkoleń.

W Polsce funkcjonuje Polska Federacja Kalisteniki i Street Workout, utworzona za inicjatywą grupy Street Workout Poland, której celem jest popularyzacja Kalisteniki i Street Workout w społeczeństwie. Od 2013 roku organizowane są tzw. Street Workout Poland Championships, czyli Mistrzostwa Polski, w których zawodnicy z całego kraju rywalizują ze sobą w dwóch kategoriach, freestyle oraz siłowej.

Zamiennie dla określenia Street Workout używane jest także Ghetto Workout[8] (głównie w USA)[9]. Wynika to przede wszystkim z okoliczności, jakie panują w miejscach, gdzie to nazewnictwo powstało. Wytworzone zostało przez ludzi zamieszkujących tzw. getta, z którymi się silnie utożsamiają.

Kalisteniki kooperacyjneEdytuj

Kooperacyjne ćwiczenia calisthenics odnoszą się do ćwiczeń kalistenicznych, w których dwóch lub więcej uczestników pomaga sobie nawzajem w wykonywaniu ćwiczenia. Takie ćwiczenia są również znane jako ćwiczenia partnerskie lub ćwiczenia na ciężar ciała z partnerem. Zwykle jedna osoba wykonuje ćwiczenie, a druga stawia opór. Na przykład osoba wykonująca przysiady z kimś na plecach. Niektóre ćwiczenia obejmują także korzystanie ze sprzętu. Dwie osoby mogą trzymać się różnych końców liny i ciągnąć w różnych kierunkach. Jedna osoba celowo zapewniłaby mniejszy opór, co dodaje opór ćwiczeniu, jednocześnie umożliwiając drugiej osobie poruszanie się w pełnym zakresie ruchu, gdy ich wyższy poziom przyłożenia siły ciągnie linę. Wadą takich ćwiczeń jest to, że trudno jest zmierzyć, jak duży opór jest dodawany przez partnera w porównaniu z wolnymi ciężarami lub maszynami. Ich zaletą jest to, że pozwalają na dodanie stosunkowo wysokiego poziomu odporności przy opcjonalnym wyposażeniu. Na tej podstawie gimnastyka kooperacyjna może być równie łatwo wykonywana na boisku, jak i na siłowni[10]. Są również na tyle wszechstronne, że można je wykorzystać do celów treningowych innych niż siła. Na przykład przysiad z partnerem można przekształcić w ćwiczenie skoncentrowane na sile, skacząc lub skacząc z partnerem, a nawet podnosząc go na jedno kolano.

PrzypisyEdytuj

  1. Mujumdar D.C., The Encyclopedia of Indian Physical Culture, 1950, p. 460, plate 131.
  2. Lee, Bruce, ‘Preliminaries’ in The Tao of Jeet Kune Do, California: Ohara Publications, 1975, p.29.
  3. a b c Britannica Online Encyclopedia: calisthenics (exercise).
  4. Минин Денис – Турники и Брусья в Днепропетровске. youtube.com, 2010-08-21. [dostęp 2012-04-22].
  5. Турник + брусья, сильный парень из Днепропетровска. youtube.com, 2009-09-30. [dostęp 2012-04-22].
  6. Hannibal for King. youtube.com, 2008-07-09. [dostęp 2012-04-22].
  7. Kalistenika – ćwiczenia kalisteniczne – Blog Total Fitness, Klub Total Fitness [dostęp 2020-02-10] (pol.).
  8. WebThemez, Ghetto Workout Poland – Street Workout – Kalistenika, ghetto-workout.com [dostęp 2017-01-24] (ang.).
  9. Street Workout, co to jest i skąd się wziął?, 11 marca 2015 [dostęp 2016-07-07] (ang.).
  10. Kraemer, W.J. & Fleck S.J., ‘Partner exercises’ in Strength Training for Young Athletes, Leeds: Human Kinetics, pp.83-86.

BibliografiaEdytuj