Otwórz menu główne

Kamienica Abrahama Dudaka - kamienica znajdująca się przy ul. Sienkiewicza 6 (dawniej Dzika, Mikołajewska) w Łodzi.

Kamienica Abrahama Dudaka
Obiekt zabytkowy nr rej. ZS/2/29 z 8.07.1964 oraz A/29 z 20.01.1971[1]
Ilustracja
Stan na 2007 rok
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Sienkiewicza 6
Styl architektoniczny secesja
Architekt August Furuhjelm
Kondygnacje 4
Rozpoczęcie budowy 1912
Ważniejsze przebudowy 1968-1979
Pierwszy właściciel Abraham Dudak
Kolejni właściciele Chaim Leib i Masza Lipnowscy, Polskie Koleje Państwowe
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Kamienica Abrahama Dudaka
Kamienica Abrahama Dudaka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Abrahama Dudaka
Kamienica Abrahama Dudaka
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Kamienica Abrahama Dudaka
Kamienica Abrahama Dudaka
Ziemia51°46′12,94″N 19°27′39,01″E/51,770261 19,460836

HistoriaEdytuj

W latach 60. XIX w. działka należała do Piotra Taborskiego - tkacza pochodzenia polskiego. Sprzedał on działkę w roku 1865 (19.IV./1.V.) małżonkom Kristianowi Fryderykowi i Emilii Michel. Po ich śmierci, w roku 1887 działka przeszła na własność córek Albiny Hertel i Pauliny Ditrich. 14/27 marca 1911 roku Albina Hertel odsprzedała swoją połowę działki kupcowi Abrahamowi Dudakowi, a po kilku latach wykupił on od Wandy Olgi Ditrich pozostałą część.

Będąc już właścicielem całej działki Abraham Dudak zdecydował się na jej nowa zabudowę, i w 1911 roku zlecił opracowanie projektu architektowi Augustowi Furuhjelmowi. August Furuhjelm był architektem pochodzenia fińskiego, miał prywatne biuro budowlano-techniczne w Łodzi przy ul. Widzewskiej (dziś J. Kilińskiego) 83 m 3. Na projekcie widnieje też podpis mistrza budowlanego T. Michalskiego z datą 12 lipca 1911 roku. Projekt został zatwierdzony 10 sierpnia 1911 roku przez Franciszka Chełmińskiego - architekta miejskiego. Według tego projektu wybudowano w 1912 roku budynek frontowy prostokątny kryty dachem dwuspadowym, z dwiema oficynami, krytymi dachem pulpitowym. Właściciel, A. L. Szmulew Dudak, kupiec właściciel fabryki i składu towarów bawełnianych, na budowę domu zaciągnął pożyczkę w Towarzystwie Kredytowym Miasta Łodzi. Mając kłopoty finansowe sprzedał budynek, który 1 sierpnia 1918 roku nabyło małżeństwo Chaim Leib i Masza Lipnowscy. Zamieszkali frontowe mieszkania 7- i 4- pokojowe, w oficynach umieścili składy materiałów. Zainstalowali wtedy centralne ogrzewanie, a w 1931 roku rozbudowali obiekt m.in. oficynę północną o 2/3 ówczesnej długości, wznieśli budynki gospodarcze, stajnie, komórki, a w ogrodzie na zapleczu basen z fontanną; podwórze zostało wybetonowane.

Oni również zaciągnęli pożyczkę w Towarzystwie Kredytowym, nie spłacili jej i ogłosili upadłość, dlatego 18 grudnia 1934 r. posiadłość wystawiono na licytację. 8 października 1935 roku wyznaczono sekwestatora do ściągania opłat od lokatorów. Po wojnie kamienicę otrzymały w użytkowanie Polskie Koleje Państwowe, na mieszkania dla pracowników. W 1968 roku obiekt przeszedł na własność Skarbu Państwa. W latach 1968-1979 przeprowadzono remont kapitalny według projektu inż. A. Poniatowskiego z 1963 roku. Zniszczono dębowe posadzki, piece, kominki, boazerie, wystrój i wyposażenie wnętrz, zatarto pierwotny podział wnętrz. Zachowano elewacje, ocalał też częściowo pierwotny wystrój klatki schodowej - schody, balustrada, winda, stolarka.

ArchitekturaEdytuj

Kamienica została wybudowana w kwartale ulic Gabriela Narutowicza (d. Dzielna), Jana Kilińskiego (d. Widzewska), Romualda Traugutta (d. Kolejowa, Strzelecka, Krótka) i Henryka Sienkiewicza. Jest to budynek mieszkalny murowany, pięciokondygnacyjny, podpiwniczony, z poddaszem, wraz z dwoma pięciokondygnacyjnymi oficynami tworzy kształt litery "U".

Kamienica jest budynkiem na planie prostokąta, z ćwierćkolistym ryzalitem od podwórza. W fasadzie, powyżej parteru dwa boczne, płytkie ryzality. Okna prostokątne, na parterze dwudzielne, zamknięte półkoliście, z kluczem wykonanym w tynku, a wyżej trójdzielne, rozdzielone półkolumienkami, zróżnicowane kształtem w różnych układach. Nad oknami pasy stylizowanych pąków kwiatów i owoców. Okna piwnic okratowane pionowymi prętami, dekorowanymi stylizowanymi motywami kwiatowymi. Ryzality zakończone ściankami szczytowymi z bogatą dekoracją sztukatorską w formie kartusza spiętego maszkaronem, a wokół i u podstawy liści akantu. Całość "wprawiona" w ruch falisty, jak to lubiła secesja. Zastosowano elementy baroku i klasycyzmu jak: kartusze, łuki wklęsło - wypukłe, muszle, wazy, girlandy, ale o skomplikowanym rysunku i nowym ujęciu w duchu Art Nouveau, które wraz ze zdobnictwem o motywach roślinnych tworzą całość oryginalną stylistycznie, bliską szczególnie secesji. Występuje zróżnicowanie materiałów i faktur - pseudorustyka w dolnej kondygnacji, bonie pasowe wykonane w tynku, pionowe pasy z glazurowanych płytek ceramicznych na trzecim i na 3/4 czwartej kondygnacji (w tonacji zielono-niebieskiej, opalizujących i zmieniających barwę w zależności od natężenia oświetlenia). Dekoracja tego czteropiętrowego domu jest skoncentrowana w górnej części fasady. Na osi fasady portal z drzwiami na klatkę schodową. Portal ujęty parą kolumn na wysokości cokołu i pierwszej kondygnacji. Kapitele kolumn tworzą stylizowane meandry. W tympanonie portalu półkolista płycina z wazą na postumencie. Balkony prostokątne, u szczytu półokrągłe. Balustrady balkonów ażurowe z prętów żeliwnych o motywach geometrycznych - meandry.

Otwór bramny usytuowany z boku od północy, prostokątny, zamknięty łukiem koszowym, z kluczem wykonanym w tynku, prowadzi do sieni przejazdowej. Sień w formie wydłużonego prostokąta, sklepiona spłaszczona kolebką z dekoracją w formie rozet. Klatka schodowa dwubiegowa, oblicowana płytami z białego marmuru, ściany wyłożone płytami ceramicznymi (biel), balustrada kuta, ażurowa z motywami liści akantu. Dekoracyjna obudowa żelaznych drzwi windy elektrycznej z kraty kutej i metalowej siatki. Kute liście akantu w drzwiach windy, a ponad drzwiami wieniec laurowy, przewiązany wstęga i girlandy. Oryginalna secesyjna stolarka drzwiowa i okienna. W oknach klatki schodowej zachowane szyby trawione z motywami waz, roślin i motyli.

Elewacje oficyn ukształtowane uskokowo, z silnie zaznaczonymi ryzalitami klatek schodowych. Oficyny mają zaokrąglone narożniki i są dobrze skomunikowane za pomocą łączników z budynkiem głównym. Pomieszczenia oficyn bez wystroju, ale zachowana jest częściowo stolarka okienna i drzwiowa.

PrzypisyEdytuj


Artykuł zawiera udostępnione na licencji GNU FDL treści pochodzące z serwisu http://www.turystyka.lodz.pl/