Kamienica Pod Gankiem w Krakowie

Kamienica Pod Gankiem – zabytkowa kamienica, zlokalizowana przy ulicy Sławkowskiej na krakowskim Starym Mieście.

Kamienica Pod Gankiem
Obiekt zabytkowy nr rej. A-263 z dnia 7.04.1966
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Sławkowska 6
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kamienica Pod Gankiem
Kamienica Pod Gankiem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Pod Gankiem
Kamienica Pod Gankiem
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kamienica Pod Gankiem
Kamienica Pod Gankiem
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kamienica Pod Gankiem
Kamienica Pod Gankiem
Ziemia50°03′48,25″N 19°56′13,85″E/50,063403 19,937181

HistoriaEdytuj

W średniowieczu w miejscu obecnej kamienicy znajdowały się dwa gotyckie domy. Dom południowy, zwany Kamienicą Krauzowską, został wzniesiony około 1300. U schyłku XIV wieku został rozbudowany do rozmiarów typowej kamienicy krakowskiej. U schyłku średniowiecza jego parcelę powiększono o tylne części działek przy ulicy św. Tomasza. W XVI wieku wzniesiono oficynę. Na początku XVII wieku został nadbudowany o drugie piętro i przebudowany. Dom północny, zwany Kamienicą Padowską, został wzniesiony w połowie XIV wieku. W II połowie XIV wieku został nadbudowany o drugie piętro i rozbudowany. W XVI wieku wzniesiono murowaną oficynę tylną. Około 1604 został przebudowany przez J. Bękowieckiego. W połowie XVII wieku był własnością S. Padowskiego[1].

W II połowie XVII wieku oba domy znalazły się w rękach K. Krauza i od tej pory stanowiły jedną własność hipoteczną. W drugiej ćwierci XVIII wieku należały do podkomorzego krakowskiego Franciszka Szembeka, w połowie XVIII wieku do starosty ojcowskiego i lelowskiego Kazimierza Łubieńskiego, a od czwartej ćwierci XVIII wieku do początku XIX wieku do starosty zamojskiego Ksawerego Puszeta[1].

Na początku XIX wieku budynki zostały fizycznie scalone według projektu W. Giersza, nadbudowano też trzecie piętro. Powstała w ten sposób kamienica otrzymała monumentalną fasadę z niezachowanym balkonem–gankiem i obszerną klatkę schodową z altaną. W latach 70. XIX wieku, w 1880 i 1910 przeprowadzono adaptacje wnętrz parteru i pierwszego piętra na cele handlowe. W 1938 zburzono oficynę tylną i wzniesiono na jej miejscu nową, z neobarokową attyką, zaprojektowaną przez Juliusza Eintrachta. W dwudziestoleciu międzywojennym w piwnicach kamienicy mieściła się leżakownia win firmy Grosse. W 1995 budynek przeszedł remont generalny, połączony z adaptacją na biura[1].

7 kwietnia 1966 kamienica została wpisana do rejestru zabytków[2]. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków[3].

ArchitekturaEdytuj

Kamienica ma cztery kondygnacje. Fasada, o sześciu osiach, reprezentuje styl klasycystyczny. Cztery środkowe osie ujęte są ryzalitem. Okna skrajnych osi pozbawione są zdobień, zaś znajdujące się w ryzalicie ozdobione: na pierwszym piętrze – trójkątnymi frontonami, a na drugim – gzymsami. Budynek wieńczy gzyms koronujący. W elewacji tylnej znajduje się barokowy portal i kolumny międzyokienne[1].

We wnętrzach kamienicy zachowały się trzy gotyckie kamienne wsporniki stropu. Na pierwszym i drugim piętrze znajdują się obszerne sale, ozdobione m.in.: drzwiami z supraportami z przedstawieniami antycznych ruin, kominkami, sztukaterią i polichromiami z motywami architektonicznymi[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Ryszard Burek (red. nacz.): Encyklopedia Krakowa. Kraków: PWN, 2000, s. 370.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych miasta Krakowa
  3. Gminna ewidencja zabytków Krakowa