Otwórz menu główne

Kamienica Pod Złotym Jeleniem we Wrocławiu

zabytkowa budowla we Wrocławiu

Kamienica pod Złotym Jeleniemkamienica na wrocławskim rynku, na jego północnej pierzei, zwanej Targiem Łakoci.

Kamienica pod Złotym Jeleniem
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1529/150 z 5.12.1949 i z 15.02.1962[1]
Ilustracja
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres Rynek 44
Styl architektoniczny barok
Architekt Witold Skowronek
Rozpoczęcie budowy XIV wiek
Zniszczono 1945
Odbudowano 1954
Kolejni właściciele rodzina Schorgast (1398-1449), Martinus i Barbara Buthener (1449-1453), Heinrich Falkenstein i żona Barbara Schorgast(1453-1471), Hanns Rewsse (1484), Johannes Knybant (1484-1486), Wolfganga Dyenner (1486-1492), Mathias Hoffeman (1492-1494), Wenzel i Barbara Neydau (1494-1498); Johann Georg Zechner (1735)
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Kamienica pod Złotym Jeleniem
Ziemia51°06′36,75″N 17°01′49,41″E/51,110208 17,030392

Spis treści

Historia kamienicy i jej architekturaEdytuj

Historia kamienicy sięga okresu późnego średniowiecza. Pierwszy budynek był dwudzielny z oknami wychodzącymi na Rynek i przykryty sklepieniem kolebkowym. Drugi trakt został dobudowany już po wzniesieniu dwutraktowej kamienicy na działce Rynek 45, na przełomie drugiej połowy XIV wieku a drugiej tercji XV. Wzniesiono wówczas dwutraktową, dwukondygnacyjną kamienicę o kolebkowych stropach na poziomie piwnic[2]. W XV wieku w kamienicy mieszkała rodzina złotników i prawdopodobnie znajdowała się w niej również ich pracownia[3]. W XVI wieku w kamienicy mieściła się apteka. Kamienica zwana była wówczas Apteką Targu Łakoci i pod taką nazwą funkcjonowała do XVII wieku[4].

W 1624 roku przeprowadzono w niej bliżej nieokreślone prace modernizacyjne, o czym świadczy jedynie tablica z datą i z łacińską inskrypcją znajdującą się w sieni domu[5]. Kolejne odnotowane remonty miały miejsce w 1624 i 1633 roku[4]. Do pierwszych dekad XVIII wieku budynek posiadał dwie kondygnacje ze szczytem. W 1735 roku aptekarz Johann Georg Zechner gruntownie przebudował kamienicę. Dodano wówczas wyższe kondygnacje w układzie 3-traktowym, gdzie kuchnia i klatka schodowa znajdowały się w trakcie środkowym. W sumie kamienica posiadała cztery kondygnacje i dwukondygnacyjny szczyt. Pod koniec XIX wieku parter oraz 1. piętro przystosowano do potrzeb handlowych: wykuto duże okna witrynowe i usunięto sztukatorskie dekoracje nad oknami pięter[5]. Swój sklep otworzyła tu firma Tilza & Rosenbaum oraz Schneider [6]

Właściciele i postacie związane z kamienicąEdytuj

W XIV i XV wieku posesja nr 44 była podzielona na dwie części: wschodnia i zachodnią. Część wschodnia od 1398 do 1449 należała do rodziny Schorgast; w latach 1398-1428 do nestora rodziny Heinricha Schorgast i jego żony Doroty a od 1428 do 1449 do ich syna Hansa [7]. Obaj byli mistrzami złotnictwa przy czym Heinrich posiadał również łaźnię za Starymi Jatkami oraz przy Bramie Oławskiej. Hans był przysięgłym złotników i prowizorem Nowego Szpitala Bożego Grobu. Zmarł w 1451 a majątek odziedziczyła jego córka Barbara i zięć Martinus Buthener oraz niepełnoletnie dzieci. W półtora roku spadkobiercy rzekli się wszystkich praw do kamienicy (oraz domu przy ul. Psiej) a w 1453 roku kamienica została sprzedana Heinrichowi Falkensteinowi i jego żonie Katarzynie, wdowie po Hansie Schorgast[8]. Nowy nabywca był również złotnikiem, przysięgłym cechu; obywatelstwo Wrocławia nabył w 1456 roku. Zmarł 15 marca 1462 roku a kamienica pozostawała w rękach wdowy po nim do 1471[9]. W 1484 roku właścicielem kamienicy został złotnik Hanns Rewsse, który w roku z powodu zbyt dużego obciążenia czynszowego, sądownie utracił ją na rzecz Johannesa Knybanta. W 1486 kamienica nr 44 zyskała kolejnego właściciela: Wolfganga Dyenner z i żoną Hedwig. Posesja w ich rękach znajdowała się do 1492 roku. W kolejnych latach właściciele kamienicy zmieniali się co kilka lat: w latach 1492-1494 był nim Mathias Hoffeman, w latach 1494-1498 Wenzel i Barbara Neydau[10].

W 1735 roku właścicielem kamienicy został aptekarz Johann Georg Zechner[5]

Po II wojnie światowejEdytuj

W wyniku działań wojennych w 1945 roku kamienica została wypalona. W 1954 roku została odbudowana według projektu Witolda Skowronka. Czteroosiowa elewacja kamienicy została zachowana, ale na parterze i I piętrze przywrócono układ otworów okiennych ze zmianami nawiązującymi do stanu sprzed XIX wieku[5]. Kamienica ma cztery kondygnacje, trzy kondygnacje szczytowe z ozdobnymi spływami wolutowymi[4].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.
  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
  • Zdzisław Wiśniewski: Rynek wrocławski w świetle badań archeologicznych cz.II. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, 2002.
  • Mateusz Goliński: Przy wrocławskim Rynku. Rekonstrukcja dziejów własności posesji (cz2: 1421-1500). Wrocław: Chronicon, 2015.
  • Mateusz Goliński: Przy wrocławskim Rynku. Rekonstrukcja dziejów własności posesji (cz1: 1345-1420). Wrocław: Chronicon, 2011.
  • Maciej Łagiewski: Wrocławscy Żydzi 1850-1944. Wrocław: Muzeum Miejskie Wrocławia, 2010.

Linki zewnętrzneEdytuj