Otwórz menu główne

Kamienica Pod Zieloną Dynią - (niem.: Haus Zum Grünen Kürbis) - średniowieczna kamienica na wrocławskim Rynku, na południowej pierzei Rynku, tzw. stronie Złotego Pucharu[a].

Kamienica Pod Zieloną Dynią
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1526/281 z 30.12.1970[1]
Ilustracja
Kamienica Pod Zieloną Dynią
na wrocławskim Rynku
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres Rynek 23
Architekt Celina Różycka, Marian Bukowski
Ukończenie budowy XIII wiek
Ważniejsze przebudowy 1541
Zniszczono 1945
Odbudowano 1952-1960
Kolejni właściciele rodzina Schmiedchen (1395-1426), Michel Hansstengel (1426-1433), Peter Kyrstan i potomkowie (1433-1507)
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Kamienica Pod Zieloną Dynią
Kamienica Pod Zieloną Dynią
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Pod Zieloną Dynią
Kamienica Pod Zieloną Dynią
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kamienica Pod Zieloną Dynią
Kamienica Pod Zieloną Dynią
Ziemia51°06′33,1″N 17°01′54,7″E/51,109194 17,031861

Spis treści

Historia kamienicy i jej architekturaEdytuj

Wybudowana pod koniec XIII wieku. W 1487 roku znajdowała się w niej gospoda prowadzona przez Caspara Kristiana a pod koniec XV wieku została połączona z tylnym budynkiem mieszczącym się przy ulicy Junkierskiej (obecnie ul. Ofiar Oświęcimskich)[2]. W 1541 kamienica (o czym wskazuje umieszczona data w portalu) została przebudowana i nadano jej styl renesansowy. Trzykondygnacyjna kamienica posiadała trzy osie okienne i przykryta była dachem osłoniętym szczytem. Sam szczyt podzielono pilastrami i gzymsami a na samej górze umieszczono poziome woluty podparte rzędami kanelur. Okna zostały otoczone profilami a boczne dodatkowo u dołu guzami. Do sieni na parterze prowadził prostokątny portal z podwójnym naświetlem[3]. W 1910 kamienica została zburzona i odbudowana jako pięciokondygnacyjny modernistyczny dom handlowy, według projektu H Bussmanna[4].

Właściciele i postacie związane z kamienicąEdytuj

Od 1395 do 1426 roku kamienica należała do rodziny Schmiedchen (Smedchen, Schmidtchen). Od około 1416 jej właścicielami było rodzeństwo Margareth z mężem Niclasem Sachse i Hans Schmiedchen, który w 1422 wykupił część siostry. Hans w latach 1430-1438 był członkiem dwudziestu czterech stałych rajców/ławników[2].

W 1426 roku kamienica została sprzedana Michelowi Hansstengelowi a w 1433 ponownie zmieniła właściciela. Nowym nabywcą został Peter Kyrstan (Kirstan) von Troppaw z Opawy. Kirstan w latach 1439-1454 był wielokrotnie wybierany do ławy i rady miejskiej. Był królewskim lennikiem, posiadaczem ziemskim, właścicielem wielu posesji miejskich. Zmarł w 1463 roku. Kamienicą do 1470 roku opiekowała się jego żona Magdalena a następnie znajdowała się w posiadaniu jego szóstki potomstwa. W 1486 jedynym właścicielem kamienicy został syn Kaspar a po jego śmierci od 1491 (do 1507) kolejny potomek rodu Kyrstan o tym samym imieniu co ojciec, Kaspar[5].

Po 1945Edytuj

W 1945 podczas oblężenia Wrocławia kamienica została zburzona; odbudowana po wojnie w latach (1952-1960) w formie zbliżonej do renesansowej. W zrekonstruowanym portalu znajdują się dwie daty: 1541 i 1954 oraz inskrypcja w języku łacińskim:Verbum Domini manet in (a)eternum ("Słowo Pana trwa na wieki")[6][4]. Budynek ma sień i klatkę schodową wspólną z kamienicą nr 22 oraz z niej prowadzi przejście do schodów w budynku 24[6].

UwagiEdytuj

  1. Nieopodal Rynku znajduje się inny budynek o podobnej nazwie: "Pod Zieloną Dynią i Dwoma Polakami" przy ul. Kuźniczej 43/45, wybudowany w roku 1910 i zachowany do dziś. Ten natomiast odróżniać należy od kamienicy "Pod Trzema Polakami", przy Kotlarskiej 25.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
  • Olgierd Czerner: Rynek wrocławski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.
  • Mateusz Goliński: Przy wrocławskim Rynku. Rekonstrukcja dziejów własności posesji (cz2: 1421-1500). Wrocław: Chronicon, 2015.


Linki zewnętrzneEdytuj