Otwórz menu główne

Kaniuk zwyczajny[7] (Elanus caeruleus) – gatunek średniego ptaka drapieżnego z podrodziny kaniuków (Elaninae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae).

Kaniuk zwyczajny
Elanus caeruleus[1]
(Desfontaines, 1789)
Kaniuk zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina kaniuki
Rodzaj Elanus
Gatunek kaniuk zwyczajny
Synonimy
  • Falco caeruleus Desfontaines, 1789[2]
  • Falco vociferus Latham, 1790[3]
  • Elanus hypoleucus Gould, 1859[4]
Podgatunki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Spis treści

Zasięg występowaniaEdytuj

Kaniuk zwyczajny występuje w zależności od podgatunku[8][9]:

EtymologiaEdytuj

  • Elanus: zob. Elanus.
  • caeruleus: łac. caeruleus lazurowo-niebieski, błękitny[12].
  • vociferus: łac. vociferus „hałaśliwy, głośny”, od vociferari „krzyczeć”, od vox, vocis „głos, płacz, dźwięk”; ferre „znosić”[13].
  • hypoleucus: gr. ὑπο hupo „pod, poniżej”; λευκος leukos „biały” (por. ὑπολευκος hupoleukos „białawy”)[14].
  • wahgiensis: rzeka Wagi, Papua-Nowa Gwinea[15].

MorfologiaEdytuj

 
Kaniuk zawisający w powietrzu

Długość ciała 30–37 cm, rozpiętość skrzydeł 77–92; masa ciała samców 197–277 g, samic 219–343 g; samice są o 3% większe i o 19% cięższe od samców[8]. Obie płci ubarwione jednakowo. Dość duża, w stosunku do reszty ciała, głowa. Wierzch ciała jasnoszary, spód i ogon biały, skrzydła czarne. Dziób ciemny, nogi żółte, ogon z lekkim wcięciem. Oczy czerwone, nad nimi czarna brew.

Lata lekko, często szybuje ze skrzydłami uniesionymi w kształcie litery V lub też zawisa w powietrzu. Przesiaduje na gałęziach i drutach.

EkologiaEdytuj

Biotop
Tereny otwarte z pojedynczymi drzewami.
Gniazdo
Buduje je nisko, w kolczastych krzewach[16].
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 3 do 5 jaj o wymiarach 39 × 31 mm. Lęg jest na północy wyprowadzany wiosną, lecz na południu zależy od ilości pokarmu.
Wysiadywanie
Jaja składane w odstępach 2 do 3 wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres 25 do 28 dni przez samicę. Pisklęta opuszczają gniazdo po 35–40 dniach.
Pożywienie
Drobne gryzonie i owady.

OchronaEdytuj

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern „najmniejszej troski”). Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[17].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Elanus caeruleus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b R.L. Desfontaines. Mémoire sur quelques nouvelles especes d’oiseaux des côtes de Barbarie. „Histoire de l’Académie Royale des Sciences”. 1787, s. 503, ryc. 6, 1789 (fr.). 
  3. a b J. Latham: Index ornithologicus, sive, Systema ornithologiae: complectens avium divisionem in classes, ordines, genera, species, ipsarumque varietates: adjectis synonymis, locis, descriptionibus, &c.. Cz. 1. Londini: Sumptibus authoris, 1790, s. 46. (łac.)
  4. a b J. Gould. Exhibition of all the known species of the genus Elanus, with description of a New Species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 27, s. 127, 1859 (ang.). 
  5. E. Mayr & E.T. Gilliard. Birds of central New Guinea: results of the American Museum of Natural History expeditions to New Guinea in 1950 and 1952. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 103, s. 332, 1954 (ang.). 
  6. BirdLife International 2016, Elanus caeruleus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2018 [online], wersja 2017-3 [dostęp 2018-04-11] (ang.).
  7. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Elaninae Blyth, 1851 – kaniuki (wersja: 2017-12-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2018-04-11].
  8. a b A.C. Kemp, G.M. Kirwan, J.S. Marks, A. Motis & E.F.J. Garcia: Black-winged Kite (Elanus caeruleus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2018. [dostęp 2018-04-11]. (ang.)
  9. F. Gill & D. Donsker: New World vultures, Secretarybird, kites, hawks, eagles (ang.). IOC World Bird List: Version 8.1. [dostęp 2018-04-11].
  10. Archiwum Orzeczenia –, komisjafaunistyczna.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  11. http://www.ornis-polonica.pl/_pdf/OP_2014_3_181-218.pdf.
  12. Jobling 2018 ↓, s. caeruleus.
  13. Jobling 2018 ↓, s. vociferus.
  14. Jobling 2018 ↓, s. hypoleucus.
  15. Jobling 2018 ↓, s. wahgiensis.
  16. Frieder Sauer: Ptaki lądowe. Warszawa: Świat Książki, 1996. ISBN 83-7129-193-0.
  17. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 220, poz. 2237).

BibliografiaEdytuj