Otwórz menu główne

Kaplica św. Jerzego w Nowemgotycka kaplica z cegły, pod wezwaniem św. Jerzego, obecnie cmentarna, znajdująca się w Nowem, przy skrzyżowaniu ulic Komierowskiego i Kolejowej.

Kaplica św. Jerzego w Nowem
Distinctive emblem for cultural property.svg KOK 5/50 z dnia 1936-07-1212 lipca 1936
kaplica cmentarna
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość POL Nowe flag.svg Nowe
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Mateusza Apostoła w Nowem nad Wisłą
Wezwanie św. Jerzego
Wspomnienie liturgiczne 24 kwietnia
Położenie na mapie Nowego
Mapa lokalizacyjna Nowego
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Położenie na mapie powiatu świeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu świeckiego
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Położenie na mapie gminy Nowe
Mapa lokalizacyjna gminy Nowe
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Kaplica św. Jerzego w Nowem
Ziemia53°39′00″N 18°43′30″E/53,650000 18,725000

Spis treści

ArchitekturaEdytuj

Kaplica św. Jerzego w Nowem zbudowana została w XV wieku na rzucie wydłużonego ośmioboku, według wzoru Kopuły na Skale, utożsamianej w średniowieczu ze Świątynią Jerozolimską[1]. Dach zwieńczony jest pośrodku małą, drewnianą, kwadratową wieżyczką. Na zewnętrznej stronie kaplica posiadała w rogach cztery szerokie słupy wzmacniające ściany świątyni, tzw. skarpy, a od północnej strony zakrystię. Na początku XIX wieku usunięto słupy oraz zakrystię. Po skarpach pozostały tylko fragmenty znajdujące się pod ziemią oraz zaokrąglone, otynkowane występy[2].

Przy kaplicy znajduje się zabytkowy cmentarz, na którym chowano zmarłych parafian od 1694 do 1964 roku.

HistoriaEdytuj

Najstarsze wzmianki o kaplicy św. Jerzego w Nowem pochodzą z 1474 roku. Miała ona funkcję przyszpitalnej kaplicy. Szpital, pełniący głównie rolę przytułku dla osób starszych, wraz z kaplicą, zbudowano poza murami miasta. Dawniej ludność Nowego utrzymywała jednak, że kaplica jest starsza od fary i pierwotnie stanowiła kościół parafialny[3]. Kościółek był prepozyturą i codziennie na zmianę odprawiał w nim mszę inny kapłan, a jako uposażenie posiadał trzy włóki[4].

Gdy w latach 40. XVI wieku kościół klasztorny i farę przejęli luteranie, kaplica św. Jerzego, przez około czterdzieści lat, pozostawała jedyną świątynią katolicką w mieście[5]. Wewnątrz, przed głównym ołtarzem, pochowany został ostatni zakonnik z klasztoru bernardynów w Nowem, o. Roman Wax, zmarły 22 czerwca 1822 roku. Po kasacie klasztoru część jego wyposażenia przeniesiono do kaplicy[6].

Zrujnowany budynek szpitala został rozebrany w 1828 roku, podczas budowy drogi z Gdańska, a w 1861 roku wzniesiono nowy szpital, którego budynek, tak jak i kaplica, nadal należy do parafii św. Mateusza, zaś obecnie zamieszkuje go grabarz.

W połowie lat 50. XX wieku w kaplicy przejściowo prowadzono lekcje religii, kiedy przestały odbywać się w szkołach, a w tym czasie była w tym celu przygotowywana salka katechetyczna w starej baszcie[7]. W 2011 roku przeprowadzono gruntowny remont kaplicy.

Kaplica św. Jerzego od kilkudziesięciu lat pełni rolę kostnicy. Odprawia się w niej również msze w Dzień Zaduszny oraz 24 kwietnia, w uroczystość jej patrona.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj