Karabin samopowtarzalny

karabin, w którym po strzale następuje automatyczne przeładowanie

Karabin samopowtarzalny – długa indywidualna broń samopowtarzalna. Karabin lub karabinek, w którym po strzale następuje automatyczne przeładowanie, posiadający mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie wyłącznie ogniem pojedynczym.

Zasada działania karabinu samopowtarzalnego jest najczęściej oparta na odprowadzaniu gazów prochowych przez boczny otwór lufy, ale istnieją takż konstrukcje z zamkiem półswobodnym lub działające na zasadzie krótkiego odrzutu lufy (np. karabin Johnson M1941).

Pierwsze prototypy karabinów samopowtarzalnych konstruowano już na przełomie XIX i XX wieku. Pierwszym seryjnie produkowanym karabinem tego typu był Mondragón M1908, przyjęty na wyposażenie armii meksykańskiej. Była to jednak konstrukcja bardzo nieudana i podatna na zacięcia[1][2]. Kolejnym, bardziej udanym karabinem samopowtarzalnym był francuski RSC Mle 1917, używany w czasie I wojny światowej i wyprodukowanym w liczbie 86 tys. sztuk. Broń samopowtarzalna w tym okresie, nie przyjęła się jednak na większą skalę, ponieważ jej produkcja była droga i skomplikowana, a karabiny tego typu wymagały starannej obsługi.

M1 Garand
z okresu II wojny światowej

Dopiero przed i w trakcie II wojny światowej pojawiły się udane konstrukcje karabinów samopowtarzalnych (np. M1 Garand, SWT, G43, SKS), jednak jedyną armią w której zastąpiły one starsze karabiny powtarzalne w roli broni podstawowej była armia amerykańska. W pozostałych armiach, stanowiły one jedynie uzupełnienie karabinów powtarzalnych, bądź uzbrojenie strzelców wyborowych.

W Polsce, również prowadzono prace nad tego typu bronią, opracowując w latach 30, karabin wz. 38M. Jednak przed wybuchem wojny zdążono wyprodukować jedynie 150 szt. Nie istnieją wiarygodne informacje o użyciu tych karabinów w czasie kampanii wrześniowej.

Po II wojnie światowej, karabiny samopowtarzalne zostały dość szybko zmarginalizowane przez karabiny i karabinki automatyczne mogące strzelać także ogniem ciągłym (np. AK, FN FAL).

MSG90
Współczesny samopowtarzalny karabin wyborowy

Obecnie produkowane karabiny samopowtarzalne używane są w wojsku najczęściej w roli karabinów wyborowych lub na rynku cywilnym w charakterze broni sportowej (zob. strzelectwo). Na rynek cywilny są również produkowane wersje karabinów automatycznych, które pozbawiono możliwości strzelania seriami, sprowadzając je do roli broni samopowtarzalnej.

PrzypisyEdytuj

  1. Leszek Erenfeicht: Ilustrowana Encyklopedia - Broń Strzelecka XX Wieku. Warszawa: Espadon, 1995, s. 18.
  2. Bernard Fitzsimons: Illustrated Encyclopedia of Weapons and Warfare. T. 18. Londyn: Phoebus Publishing Company, 1978, s. 1933-1934, 2223.

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 96. ISBN 83-86028-01-7.