Otwórz menu główne

Kardynałowie inkwizytorzy generalni Rzymskiej Inkwizycji

Bazylika S. Maria sopra Minerva. Miejsce posiedzeń Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji

Kardynałowie inkwizytorzy generalni Rzymskiej Inkwizycji – kardynałowie, będący członkami trybunału Rzymskiej Inkwizycji, przekształconego w 1564 w stałą kongregację Kurii Rzymskiej pod nazwą Kongregacja Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji (lub Kongregacja Świętego Oficjum).

Pierwsze nominacje kardynałów na inkwizytorów generalnych zostały dokonane 15 lipca 1541 przez papieża Pawła III (1534–1549). Inkwizytorami zostali kardynałowie Gian Pietro Carafa i Girolamo Aleandro. Po rychłej śmierci kardynała Aleandro (zm. 1 lutego 1542) papież Paweł III w dniu 4 lipca 1542 dokonał pięciu nowych nominacji, a 21 lipca 1542 wydał bullę Licet ab initio, na mocy której sześciu kardynałów inkwizytorów generalnych utworzyło najwyższy trybunał inkwizycyjny, mający za zadanie koordynowanie działań trybunałów inkwizycyjnych w Europie i przeciwdziałanie herezji wśród hierarchii kościelnej[1]. Komisja ta nie miała wówczas stałego charakteru, ani oficjalnie nadanej nazwy, a mandaty jej członków wygasały na czas sede vacante. Mimo to, wszyscy kolejni następcy Pawła III dbali o jej ciągłość, potwierdzając mandaty kardynałów inkwizytorów i w razie potrzeby mianując kolejnych. 14 grudnia 1558 papież Paweł IV (1555–1559) mianował kardynała Michele Ghislieriego wielkim inkwizytorem, zastrzegając, że jego mandat pozostaje w mocy także podczas sede vacante[2]. Jego następca Pius IV (1559–1565), początkowo zredukował liczbę kardynałów inkwizytorów, jednak to właśnie on w dniu 2 sierpnia 1564 ostatecznie przekształcił trybunał w stałą kongregację Kurii Rzymskiej, zwaną po roku 1588 Kongregacją Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji. Jej członkowie nadal tytułowani byli jako inkwizytorzy generalni, a ich nominacje miały co do zasady charakter dożywotni.

Kongregacja Inkwizycji Rzymskiej i Powszechnej została przekształcona w Kongregację Świętego Oficjum w wyniku reformy Kurii Rzymskiej dokonanej przez papieża Piusa X 29 czerwca 1908.

Dzięki badaniom Pastora, Mayauda i Mayera skład Rzymskiej Inkwizycji jest w miarę precyzyjnie odtworzony (łącznie z datami większości nominacji) dla pierwszego stulecia jej istnienia tj. od 1541 do końca pontyfikatu Urbana VIII (zm. 1644). Precyzyjna lista jest możliwa do stworzenia także dla okresu 1720–1870, gdyż w tym czasie rokrocznie (z niewielkimi tylko przerwami na przełomie XVIII i XIX wieku publikowane były tzw. roczniki papieskie, zawierające informacje o przynależności wszystkich kardynałów do poszczególnych kongregacji kurialnych. Pewien problem stanowią natomiast okresy od pontyfikatu Innocentego X (1644–1655) do pontyfikatu Klemensa XI (1700–1721) oraz końcowy okres po aneksji Państwa Kościelnego przez Włochy w 1870. Listy dla tych okresów mogą być niekompletne, a nadto nie zawsze jest możliwe ustalenie daty mianowania danego kardynała na inkwizytora generalnego, gdyż roczniki papieskie ukazywały się wtedy nieregularnie, a nadto nie prowadzono jak dotąd szczegółowych studiów prozopograficznych.

Papież Paweł III, twórca trybunału Rzymskiej Inkwizycji

Pomimo wymienionych wyżej trudności, dostępne źródła pozwalają zidentyfikować około 350 kardynałów inkwizytorów generalnych Rzymskiej Inkwizycji działających w latach 1541–1908. Wśród nich było aż 20 późniejszych papieży (Marceli II, Paweł IV, Pius IV, Pius V, Urban VII, Innocenty IX, Paweł V, Innocenty X, Aleksander VII, Klemens IX, Aleksander VIII, Klemens XI, Benedykt XIII, Klemens XII, Benedykt XIV, Klemens XIV, Pius VII, Leon XII, Pius VIII i Grzegorz XVI).

Za pontyfikatu Leona XIII (1878–1903) jednym z inkwizytorów generalnych był polski kardynał Mieczysław Ledóchowski (1822–1902).

Spis treści

Kardynałowie inkwizytorzy generalni w latach od 1541 do 2 sierpnia 1564Edytuj

 
Papież Paweł IV jako kardynał Gian Pietro Carafa był jednym z inkwizytorów generalnych

Mianowani przez Pawła III (13 października 1534 – 10 listopada 1549)Edytuj

Mianowani przez Juliusza III (7 lutego 1550 – 23 marca 1555)Edytuj

 
Hiszpański kardynał Juan Álvarez de Toledo OP

Mianowani przez Pawła IV (23 maja 1555 – 18 sierpnia 1559)Edytuj

 
Pius V (Michele Ghislieri) przed wyborem na papieża był kolejno komisarzem generalnym Rzymskiej Inkwizycji i wielkim inkwizytorem

Mianowani przez Piusa IV (25 grudnia 1559 – 9 grudnia 1565) przed 2 sierpnia 1564Edytuj

Kardynałowie inkwizytorzy generalni Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji (od 2 sierpnia 1564)Edytuj

Mianowani przez Piusa IV (25 grudnia 1559 – 9 grudnia 1565) od 2 sierpnia 1564 do końca pontyfikatuEdytuj

 
Święty Karol Boromeusz (zm. 1584) przez krótki czas był kardynałem inkwizytorem generalnym

2 sierpnia 1564 Pius IV przekształcił trybunał Rzymskiej Inkwizycji w stałą kongregację kardynalską Kurii Rzymskiej. Siedmiu dotychczasowych inkwizytorów generalnych zostało jej członkami, a nadto dołączył do nich kardynał Carlo Borromeo. W krótkim czasie skład kongregacji uzupełniono jeszcze o kardynała Alciatiego:

  • Michele Ghislieri OP, wielki inkwizytor (2 sierpnia 1564 – 7 stycznia 1566)[8], od 7 stycznia 1566 papież Pius V
  • Giovanni Michele Saraceni (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Giovanni Battista Cicala (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Jean Suau (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Clemente d’Olera OFMObs (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Ludovico Simonetta (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Vitellozzo Vitelli (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Carlo Borromeo (2 sierpnia 1564 – 7 lutego 1566)[8]
  • Francesco Alciati (13 czerwca 1565 – 7 lutego 1566)[6][8]

Mianowani przez Piusa V (7 stycznia 1566 – 1 maja 1572)Edytuj

Pius V na początku swego pontyfikatu odwołał wszystkich inkwizytorów generalnych mianowanych przez poprzednika i wyznaczył na ich miejsca swoich nominatów.

Mianowani przez Grzegorza XIII (13 maja 1572 – 10 kwietnia 1585)Edytuj

Mianowani przez Sykstusa V (24 kwietnia 1585 – 27 sierpnia 1590)Edytuj

Mianowani przez Innocentego IX (29 października 1591 – 30 grudnia 1591)Edytuj

Mianowani przez Klemensa VIII (30 stycznia 1592 – 3 marca 1605)Edytuj

 
Paweł V (Camillo Borghese) w chwili wyboru na papieża był sekretarzem Rzymskiej Inkwizycji

Mianowani przez Leona XI (1 kwietnia 1605 – 27 kwietnia 1605)Edytuj

Mianowani przez Pawła V (16 maja 1605 – 28 stycznia 1621)Edytuj

 
Kard. Gaspar de Borja y Velasco był jednym z trzech kardynałów inkwizytorów, którzy odmówili podpisania wyroku skazującego na Galileusza

Mianowani przez Grzegorza XV (9 lutego 1621 – 8 lipca 1623)Edytuj

Mianowani przez Urbana VIII (6 sierpnia 1623 – 29 lipca 1644)Edytuj

 
Kard. Francesco Barberini (1597–1679), najdłużej urzędujący sekretarz Rzymskiej Inkwizycji (1633–79)

Mianowani przez Innocentego X (15 września 1644 – 7 stycznia 1655)Edytuj

Mianowani przez Aleksandra VII (7 kwietnia 1655 – 22 maja 1667)Edytuj

Mianowani przez Klemensa IX (20 czerwca 1667 – 9 grudnia 1669)Edytuj

Mianowani przez Klemensa X (29 kwietnia 1670 – 22 lipca 1676)Edytuj

Mianowani przez Innocentego XI (21 września 1676 – 12 sierpnia 1689)Edytuj

Mianowani przez Aleksandra VIII (6 października 1689 – 1 lutego 1691)Edytuj

 
Kard. Emmanuel de Bouillon z Francji

Mianowani przez Innocentego XII (12 lipca 1691 – 27 września 1700)Edytuj

Mianowani przez Klemensa XI (23 listopada 1700 – 19 marca 1721)Edytuj

 
Kard. Francesco del Giudice, sekretarz Kongregacji Inkwizycji Rzymskiej i Powszechnej w latach 1719–25

Mianowani przez Innocentego XIII (8 maja 1721 – 7 marca 1724)Edytuj

Mianowani przez Benedykta XIII (29 maja 1724 – 21 lutego 1730)Edytuj

 
Kard. Francesco Barberini (1662-1738), członek Kongregacji w latach 1726–38

Mianowani przez Klemensa XII (12 lipca 1730 – 6 lutego 1740)Edytuj

 
Kard. Neri Maria Corsini, sekretarz Kongregacji w latach 1753–70

Mianowani przez Benedykta XIV (17 sierpnia 1740 – 3 maja 1758)Edytuj

Mianowani przez Klemensa XIII (6 lipca 1758 – 2 lutego 1769)Edytuj

Mianowani przez Klemensa XIV (19 maja 1769 – 22 września 1774)Edytuj

Mianowani przez Piusa VI (15 lutego 1775 – 29 sierpnia 1799)Edytuj

 
Kard. Carlo Rezzonico, sekretarz Kongregacji w latach 1777–99

Mianowani przez Piusa VII (14 marca 1800 – 20 sierpnia 1823)Edytuj

 
Papież Pius VIII (1829–30) jako kardynał Francesco Saverio Castiglioni był jednym z inkwizytorów generalnych

Mianowani przez Leona XII (28 września 1823 – 10 lutego 1829)Edytuj

 
Kard. Giulio Maria della Somaglia, sekretarz stanu oraz sekretarz Rzymskiej Inkwizycji za pontyfikatu Leona XII

Mianowani przez Piusa VIII (31 marca 1829 – 30 listopada 1830)Edytuj

Mianowani przez Grzegorza XVI (2 lutego 1831 – 1 czerwca 1846)Edytuj

Mianowani przez Piusa IX (16 czerwca 1846 – 7 lutego 1878)Edytuj

Mianowani przez Leona XIII (20 lutego 1878 – 20 lipca 1903)Edytuj

 
Kard. Mieczysław Ledóchowski, jedyny Polak będący członkiem Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji

Mianowani przez Piusa X (4 sierpnia 1903 – 20 sierpnia 1914)Edytuj

29 czerwca 1908 papież Pius X, w ramach generalnej reformy Kurii Rzymskiej, przekształcił Kongregację Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji w Kongregację Świętego Oficjum. Dotychczasowi jej członkowie pozostali w składzie tej Kongregacji, ale nie byli już tytułowani jako „inkwizytorzy generalni”.

PrzypisyEdytuj

  1. Black, s. 16-17; Del Col, s. 291-292; Pastor, vol. XII, s. 503-507.
  2. Pastor, vol. XIV, s. 271.
  3. a b c d e f g h i j Pastor, XII, s. 503-506.
  4. a b c d e f g h Black, s. 16.
  5. a b c d e f g h Del Col, s. 291-292.
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb Schwedt, s. 275-277.
  7. Gigliola Fragnito: CORTESE, Gregorio (wł.). Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 29 (1983). [dostęp 2013 – 11-22].
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Pastor,XVI, s. 309-313
  9. a b c d e f g h i j k l m n Pastor, XIV, s. 262, 264, 267.
  10. http://halshs.archives-ouvertes.fr/docs/00/86/73/56/PDF/Santarelli_Inquisizione_Nuova_Rivista_Storica_2013.pdf
  11. Herman H. Schwedt, Die Anfänge der Römischen Inquisition. Kardinäle und Konsultoren 1542 bis 1600, Herder, Freiburg 2013, s. 128-129.
  12. a b c d e Pastor, XVII, s. 292.
  13. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Pastor, XIX, s. 626-628.
  14. Pastor, XIX, s. 578.
  15. Black, s. 118.
  16. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar Pierre-Noël Mayaud, Les «Fuit congregatio sancti officii in ... coram ...» de 1611 à 1642. 32 ans de vie de la Congrégation du Saint Office, w: „Archivum Historiae Pontificiae”, 30, 1992, s. 286-289
  17. Mayer, s. 62-63.
  18. Mayer, s. 96 – 100.
  19. Mayer, s. 41-43.
  20. Mayer, s. 41, 72-75.
  21. Moritz Isenmann, Wolfgang Reinhard: Bufalo, Innocenzo del (niem.). W: R E Q U I E M D A T E N B A N K [on-line]. [dostęp 2016-12-19].
  22. Mayer, s. 61-62.
  23. Mayer, s. 32.
  24. Mayer, s. 63-64.
  25. Mayer, s. 43-50.
  26. Mayer, s. 50-51.
  27. Mayer, s. 64-66.
  28. Mayer, s. 66-68.
  29. Mayer, s. 51.
  30. Mayer, s. 89-91.
  31. a b c d e f g h i j k l m n o p Pastor, XXIX, s. 34.
  32. Mayer, s. 68-71.
  33. Mayer, s. 51-53.
  34. Mayer, s. 71-72.
  35. Mayer, s. 56-60.
  36. Mayer, s. 53-56.
  37. Mayer, s. 78-80.
  38. Mayer, s. 86-89.
  39. Mayer, s. 76-78.
  40. Mayer, s. 80-86.
  41. Weber 1991 ↓, s. 242.
  42. a b c d e f g Weber 1991 ↓, s. 273.
  43. Gaspare De Caro: CEVA, Francesco Adriano (wł.). W: Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 24 (1980) [on-line]. 1980. [dostęp 2016-10-07].
  44. Vincenzo Maria Fontana: Sacrum theatrum dominicanum. Rzym: 1666, s. 540.
  45. Lorenzo Cardella: Memorie Storiche de Cardinali della Santa Romana Chiesa. Tomo settimo. Rzym: 1793, s. 90.
  46. a b c Weber 1991 ↓, s. 292.
  47. a b c d e f Weber 1991 ↓, s. 314.
  48. Kim Siebenhüner (red.): Bigamie und Inquisition in Italien : 1600-1750. Paderborn; Monachium; Wiedeń, Zurich: Schöningh Verlag, 2006, s. 217. ISBN 978-3-506-71388-9.
  49. a b c Weber 1991 ↓, s. 341.
  50. a b c d e f g Weber 1991 ↓, s. 365.
  51. a b Appendix. W: Magnum Bullarium Romanum a Beato Leone Magno usque ad S. D. N. Benedictum XIII. T. VI: Ab Alexandro VII ad Clementem X. Luksemburg: 1727, s. 26.
  52. a b c Weber 1991 ↓, s. 390.
  53. a b c Weber 1991 ↓, s. 414.
  54. a b c d Weber 1991 ↓, s. 462.
  55. Weber 1991 ↓, s. 510.
  56. Weber 1991 ↓, s. 534.
  57. a b c Weber 1991 ↓, s. 558.
  58. a b c d e Weber 1991 ↓, s. 583.
  59. Secunda Synodus diocesana Montisfalisci et Corneti, 1696 die 20.21. et 22 Mensis Maji celebrato. – Monte falisco, Seminarium 1700. Rzym: 1700, s. 2.
  60. Francesco Bacattini: Istoria dell'inquisizione, corredata di opportuni, e rari documenti:. Neapol: 1784, s. 143-147.
  61. Weber 1991 ↓, s. 632.
  62. a b c Weber 1991 ↓, s. 607.
  63. Weber 1991 ↓, s. 667.
  64. a b c d Weber 1991 ↓, s. 696.
  65. a b c Weber 1991 ↓, s. 732.
  66. a b c d e f Notizie per l’anno 1720. Rzym: 1720.
  67. a b c d Clementis XI. Pont. Max. Opera omnia: in quibus continentur I. Eius orationes consistoriales. II. Homiliae. III. Epistolae et brevia selectiora. IV. Bullarium : secunda exempla romana fideliter repetita : accedit vita Clementis XI. a praesule quodam romano perscripta. Rzym: 1729, s. 1107-1108.
  68. Notizie per l’anno 1721. Rzym: 1721.
  69. a b c Notizie per l’anno 1722. Rzym: 1722.
  70. a b c d Notizie per l’anno 1725. Rzym: 1725.
  71. Notizie per l’anno 1726. Rzym: 1726.
  72. Franca Petrucci: COSCIA, Niccolo (wł.). Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 30 (1984). [dostęp 2013–12-07].
  73. a b c d Notizie per l’anno 1727. Rzym: 1727.
  74. a b c d e f Notizie per l’anno 1729. Rzym: 1729.
  75. a b c Notizie per l’anno 1730. Rzym: 1730.
  76. a b c Notizie per l’anno 1732. Rzym: 1732.
  77. Notizie per l’anno 1733. Rzym: 1733.
  78. Notizie per l’anno 1734. Rzym: 1734.
  79. Notizie per l’anno 1736. Rzym: 1736.
  80. a b Notizie per l’anno 1738. Rzym: 1738.
  81. a b c d e f g Notizie per l’anno 1744. Rzym: 1744.
  82. Notizie per l’anno 1748. Rzym: 1748.
  83. Notizie per l’anno 1752. Rzym: 1752.
  84. Notizie per l’anno 1753. Rzym: 1753.
  85. a b c d e Notizie per l’anno 1755. Rzym: 1755.
  86. Notizie per l’anno 1757. Rzym: 1757.
  87. a b c Notizie per l’anno 1759. Rzym: 1759.
  88. a b c Notizie per l’anno 1760. Rzym: 1760.
  89. Notizie per l’anno 1761. Rzym: 1761.
  90. Notizie per l’anno 1762. Rzym: 1762.
  91. Notizie per l’anno 1763. Rzym: 1763.
  92. Notizie per l’anno 1764. Rzym: 1764.
  93. a b Notizie per l’anno 1769. Rzym: 1769.
  94. Notizie per l’anno 1773. Rzym: 1773.
  95. Notizie per l’anno 1775. Rzym: 1775.
  96. a b Notizie per l’anno 1776. Rzym: 1776.
  97. a b Notizie per l’anno 1779. Rzym: 1779.
  98. Notizie per l’anno 1780. Rzym: 1780.
  99. Notizie per l’anno 1785. Rzym: 1785.
  100. a b c Notizie per l’anno 1786. Rzym: 1786.
  101. Notizie per l’anno 1789. Rzym: 1789.
  102. Notizie per l’anno 1790. Rzym: 1790.
  103. a b Notizie per l’anno 1794. Rzym: 1794.
  104. Notizie per l’anno 1795. Rzym: 1795.
  105. a b c Notizie per l’anno 1796. Rzym: 1796.
  106. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq Philippe Bountry: SOUVERAIN ET PONTIFE. II – Congrégations cardinalices permanentes (fr.). Publications de l’École française de Rome. [dostęp 2013 – 11-23].
  107. a b Notizie per l’anno 1801. Rzym: 1801.
  108. Notizie per l’anno 1807. Rzym: 1807.
  109. Notizie per l’anno 1820. Rzym: 1820.
  110. Notizie per l’anno 1847. Rzym: 1847.
  111. a b c Notizie per l’anno 1851. Rzym: 1851.
  112. a b c d Notizie per l’anno 1853. Rzym: 1853.
  113. a b Notizie per l’anno 1854. Rzym: 1854.
  114. a b c Notizie per l’anno 1855. Rzym: 1855.
  115. a b Notizie per l’anno 1857. Rzym: 1857.
  116. Notizie per l’anno 1860. Rzym: 1860.
  117. a b Annuario pontificio 1861. Rzym: 1861.
  118. Annuario pontificio 1863. Rzym: 1862.
  119. Annuario pontificio 1865. Rzym: 1865.
  120. Annuario pontificio 1866. Rzym: 1866.
  121. Annuario pontificio 1869. Rzym: 1869.
  122. La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno 1872. Rzym: 1872.
  123. La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno 1873. Rzym: 1873, s. 75.
  124. a b c d La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno 1876. Rzym: 1875.
  125. a b c d e f g h La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno 1882. Rzym: 1882.
  126. a b c La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno 1886. Rzym: 1886.
  127. a b c La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno 1888. Rzym: 1888.
  128. a b c d e Annuaire Pontifical Catholique. Paryż: 1899.
  129. Annuaire Pontifical Catholique. Paryż: 1900.
  130. Annuaire Pontifical Catholique. Paryż: 1901.
  131. a b c d Annuaire Pontifical Catholique. Paryż: 1905.

BibliografiaEdytuj

  • Christopher Black: The Italian Inquisition. New Haven & Londyn: Yale University Press, 2009. ISBN 978-0-300-11706-6.
  • Notizie per l’anno.... Rzym: 1720 – 1859.
  • Annuario pontificio. Rzym: 1860 – 1870.
  • La Gerarchia Cattolica e la Famiglia Pontificia per l’anno.... Rzym: 1872 – 1888.
  • Annuaire Pontifical Catholique. Paryż: 1899 – 1907.
  • Andrea Del Col: L’Inquisizione in Italia. Mediolan: Oscar Mondadori, 2010. ISBN 978-88-04-53433-4.
  • Thomas F. Mayer: The Roman Inquisition. A Papal Bureaucracy and Its Law in the Age of Galileo. Filadelfia: University of Pennsylvania Press, 2013. ISBN 978-0-8122-4473-1.
  • Ludwig von Pastor: History of the Popes. T. XII–XIX. Londyn: 1923 – 1949. (ang.)
  • Christoph Weber: Die ältesten päpstlichen Staatshandbücher: Elenchus Congregationum, Tribunalium et Collegiorum Urbis 1629 – 1714. Rzym – Fryburg Bryzgowijski – Wiedeń: Herder, 1991. ISBN 978-3451216534.
  • Pierre-Noël Mayaud, Les «Fuit congregatio sancti officii in ... coram ...» de 1611 à 1642. 32 ans de vie de la Congrégation du Saint Office, w: „Archivum Historiae Pontificiae”, 30, 1992, s. 231-289
  • Ludwig von Pastor, Allgemeine Dekrete der Römischen Inquisition aus den Jahren 1555 – 1597, Herder, Freiburg im Breisgau 1912
  • Daniele Santarelli, Dinamiche interne della Congregazione del Sant'Uffizio dal 1542 al 1572, w: „Nuova Rivista Storica”, XCVII, fasc. 3, 2013
  • Philippe Bountry: SOUVERAIN ET PONTIFE. II – Congrégations cardinalices permanentes (fr.). Publications de l’École française de Rome. [dostęp 2013-11-23].
  • Herman H. Schwedt, Die Anfänge der Römischen Inquisition. Kardinäle und Konsultoren 1542 bis 1600, Wiedeń 2013