Karol Trzasko-Durski

Oficer Wojska Polskiego

Karol Trzasko-Durski (ur. 22 lutego 1894 w Grazu, zm. 18 maja 1971 w Toronto) – polski pilot i obserwator oraz morski oficer pokładowy, komandor.

Karol Trzasko-Durski
komandor komandor
Data i miejsce urodzenia 22 lutego 1894
Graz
Data i miejsce śmierci 18 maja 1971
Toronto
Przebieg służby
Siły zbrojne Naval Ensign of Poland2.svg Polska Marynarka Wojenna
Jednostki dowódca dywizjonu dywizjon ćwiczebny
dowódca okrętu ORP "Warta"
dowódca okrętu ORP "Komendant Piłsudski"
dowódca okrętu ORP "Generał Haller"
dowódca okrętu ORP "Jaskółka"
Stanowiska szef Wydziału Wywiadu Morskiego Sztabu Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Niepodległości Medal Waleczności (Austro-Węgry) Komandor Orderu Wazów (Szwecja) Polowa Odznaka Pilota

Podczas I wojny światowej walczył na okrętach i w lotnictwie morskim w armii austro-węgierskiej. Od 1919 do 1947 służył w polskiej Marynarce Wojennej jako dowódca jednostek pływających i specjalista lotnictwa wojskowego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W trakcie II wojny światowej służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie i zakończył karierę wojskową na stanowisku szefa Wydziału Wywiadu Morskiego przy Sztabie Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych. Współpracował z Oddziałem II Sztabu Generalnego (nie należy go mylić z generałem Karolem Durskim-Trzaską).

WykształcenieEdytuj

Karol Trzasko-Durski urodził się 22 lutego 1894 w Grazu na terenie Austrii. W 1914 ukończył Morską Szkołę Kadetów w Fiume i rozpoczął służbę w cesarskiej i królewskiej Marynarce Wojennej (jego nazwisko zostało wymienione na tablicy pamiątkowej, ustanowionej w 2010 w siedzibie Dowództwa Marynarki Wojennej RP)[1]. W 1915 odbył kurs obserwatorów oraz kurs pilotów. Po zakończeniu I wojny światowej zaliczył kurs oficerski w polskim obozie pod Neapolem (Włochy). Był również absolwentem Oficerskiego Kursu Taktycznego w Szkole Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu (1930-1931).

Służba wojskowaEdytuj

Od 1914 do 1915 pływał jako młodszy oficer artylerii na stawiaczu min "Basilisk" i pancerniku "Habsburg". Następnie służył w austro-węgierskim lotnictwie morskim, w którym zajmował m.in. stanowiska dowódcy eskadry bojowej i kierownika szkoły obserwatorów. Brał udział m.in. w grupowym nalocie na Ankonę 3 sierpnia 1916, pilotując łódź latającą L71 (w stopniu kadeta - Seekadett). Po zbombardowaniu Ankony został zestrzelony i wodował, po czym został zabrany przez inną łódź latającą. Za tę akcję został odznaczony srebrnym Medalem za Odwagę I klasy i awansował na chorążego[2]. W 1918 został zwolniony w stopniu porucznika marynarki (Fregattenleutnanta) i przebywał w obozie dla żołnierzy polskich.

1 listopada 1918 roku zgłosił się do Wojska Polskiego i został wyznaczony referentem organizacyjnym i lotniczym w Sekcji Marynarki Wojennej Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, a później Departamencie dla Spraw Morskich[3]. 25 maja 1919 roku został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia porucznika marynarki[4]. W 1920 przez krótki czas pełnił funkcję komendanta bazy Flotylli Pińskiej w Mozyrzu, po czym był kierownikiem Referatu Organizacyjnego w Dowództwie Wybrzeża Morskiego w Pucku. W tym okresie przyprowadził transport broni drogą morską z Turcji oraz odebrał wodnosamoloty we Włoszech.

Od 1922 do 1927 pływał na okrętach, kolejno jako zastępca dowódcy kanonierki ORP "Generał Haller" (1922), dowódca trałowca ORP "Jaskółka" (1922-1923), dowódca ORP "Generał Haller" (1923-1924), oficer wachtowy transportowca ORP "Warta" (1924), ponownie dowódca ORP "Jaskółka" (1924-1925), dowódca kanonierki ORP "Komendant Piłsudski" (1925-1926) i dowódca ORP "Warta" (1926-1927). W 1926 sprawował jednocześnie funkcję dowódcy dywizjonu ćwiczebnego, a od 1927 dowodził morskim dywizjonem lotniczym w Pucku. W 1930 był kierownikiem kursu aplikacyjnego lotnictwa dla podporuczników marynarki oraz wykładowcą kursu aplikacyjnego dla kapitanów marynarki i komandorów podporuczników] W 1933 objął stanowisko kierownika Samodzielnego Referatu Lotnictwa, od 1934 szefa Lotnictwa Morskiego w Kierownictwie Marynarki Wojennej w Warszawie. W latach 1937-1939 zajmował się zakupem kolejnych wodnosamolotów we Włoszech.

W trakcie kampanii wrześniowej został ewakuowany wraz z Kierownictwem Marynarki Wojennej i przez Wołyń, kraje bałtyckie oraz kraje skandynawskie przedostał się do Wielkiej Brytanii. Od 1939 do 1940 dowodził okrętem-bazą ORP "Gdynia", następnie kierował Bazą Zaopatrzenia w Devonport. W 1942 wyznaczono go szefem Polskiej Misji Morskiej w Gibraltarze, a od 1943 pełnił obowiązki starszego oficera Marynarki Wojennej na Morzu Śródziemnym. W latach 1944-1945 był szefem Wydziału Wywiadu Morskiego przy Sztabie Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych.

Po rozformowaniu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie nie powrócił do Polski i pozostał w Wielkiej Brytanii. W 1948 przeniósł się do Kanady. Zmarł w Toronto 18 maja 1971. Był autorem tekstów publikowanych w Przeglądzie Morskim w okresie międzywojennym. Jego imieniem wyróżniono w 1996 Gdyńską Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej.

Podczas służby w polskiej Marynarce Wojennej awansował kolejno na stopnie wojskowe:

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Patryk Franiel: Stopnie oficerskie w marynarce austro-węgierskiej. nowastrategia.org.pl, 2015-05-24. [dostęp 2015-11-12].
  2. Jerzy Butkiewicz: "Nalot na Anconę" w: Lotnictwo z szachownicą nr 18 str.43-44
  3. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 66 z 14 czerwca 1919 roku, poz. 2103.
  4. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 63 z 7 czerwca 1919 roku, poz. 2003.
  5. M.P. z 1933 r. nr 255, poz. 273
  6. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 25 sierpnia 1927 roku, s. 263.
  7. Sveriges statskalender / 1940. Bihang, s. 182
  8. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie orderów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 4, s. 20, 19 marca 1935. 
  9. Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie odznaczeń. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 1, s. 20, 19 marca 1937. 

BibliografiaEdytuj

  • Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki, "Kadry Morskie Rzeczypospolitej, Tom II, Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918-1947." Wyższa Szkoła Morska w Gdyni. Gdynia 1996, ​ISBN 83-86703-50-4
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 537, 848
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 393, 895