Karty polskie

Tuz win SKORUPKA 1595.jpg Dauskarte mit Schwein.jpg
Tuz winny Tuz dzwonkowy

Karty polskie – tradycyjna nazwa na talię 36 kart o tzw. wzorze niemieckim. Składa się z czterech barw:

Karty polskie z XVI w.
Pierwsze karty typu francuskiego na terenie Rzeczypospolitej, można zauważyć, że król został nazwany błędnie wyżnikiem (odpowiednikiem wyżnika w typie francuskich jest dama)
Karty do gry w wista, o kolorach północnowłoskich, o wzorze Trapolla, wydrukowane przez J.C. du Port w Warszawie
Karty o kolorach niemieckich, o wzorze niestandardowym, wydrukowane przez drukarnię Gotti & Baumann, przed Powstaniem Listopadowym
Karty o kolorach francuskich, o wzorze ludowym, wydrukowane przez drukarnię Pierwsza Krajowa Fabryka Kart Do Gry Aleksander Łapin w Grodnie, lata 20, wiek XX
Karty o kolorach niemieckich, o wzorze lwowskim, wydrukowane przez Krakowską Fabrykę Kart do Gry, przed 1925
Wzór pruski, popularny do gry w skata na Śląsku, w ramach II RP i wczesnego PRL
Cztery damy w popularnym w II RP I PRL wzorze nadreńskim.

i pięciu figur:

DA from 48 German Cards.jpg Tuz (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest as)
BA from 48 German Cards.jpg TA from 48 German Cards.jpg Kralka (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest dziesiątka)
KA from 48 German Cards.jpg Król (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest król)
OA from 48 German Cards.jpg Wyżnik (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest dama)
UA from 48 German Cards.jpg Niżnik (jego odpowiednikiem w typie francuskim jest walet)

i czterech blotek:

Niekiedy można było spotkać: piątkę, czwórkę i trójkę

HistoriaEdytuj

Pierwsze karty tego typu przywożone z Niemiec pojawiły się w polskich miastach już w XV stuleciu, niebawem też ruszyła produkcja krajowa. Według Łukasza Gołębiowskiego polskimi kartami grano m.in. w gry: kupiec, kasztelan, wózek, skrzetułka, drużbart, pamfil, chapanka, tryszak, mariasz, pikieta i ćwik.

Od XVIII w. zaczęły stopniowo dominować karty francuskie i przejęta stamtąd nomenklatura, zaś „tradycyjne” karty polskie przez cały wiek XIX traciły stopniowo popularność. Obecnie kartami tego wzoru (talia 32 sztuki) grywa się na Śląsku w skata.

Pełna taliaEdytuj

       
Tuz        
Król        
Wyż.        
Niż.        
10        
9        
8        
7        
6        
5        
4        
3        
2        

O kartach w literaturze pięknejEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj