Otwórz menu główne
Kobieta mieląca kaszę w żarnach przedstawiona na XVIII wiecznym rysunku Jana Norblina

Kasza – jadalne nasiona zbóż lub zbóż rzekomych, często w postaci lekko rozdrobnionej (lecz nie tak bardzo jak mąka) lub tylko pozbawionej twardej łuski. Dzięki wysokiej zawartości skrobi mają wysoką wartość odżywczą.

Kasze otrzymane z ziarna, które zostało jedynie obłuszczone i ewentualnie wypolerowane, zachowujące w przybliżeniu jego kształt, nazywane są krupami[1]. Najwięcej białka, witamin, mikro- i makroelementów znajduje się tuż pod okrywą ziarna[2]. Dlatego kasze z całego ziarna charakteryzują się największą zawartością tych substancji[2]. Zawierają także więcej błonnika a mniej skrobi w stosunku do kasz drobnych[2].

Do szeroko ujmowanych kasz należą też ziarna ryżu[3]. Jako kasze specjalne określane są również inne produkty z ziaren, jak ziarna dęte czy preparowane płatki zbożowe[3].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Od wieków używane jako jeden z podstawowych składników kulinarnych na świecie. Od końca XVI wieku kasza uchodziła w kuchni polskiej za pożywienie prymitywne, którą żywili się głównie ludzi ubodzy i chorzy[4]. W roku 1610 Szymon Syreński zanotował w Zielniku: „Ludzie starego wieku póki chleba nie używali, grysu z jęczmienia otłuszczonego, samoszy i pszenicy używali potem za znajomością chleba opuścili tę potrawę, dla chorych ją lekarzom zostawiwszy, którą potem kaszywem i kaszą nazwano”. Markiz de Beauplan w swoim opisie wschodnich połaci Małopolski[5] wśród potraw prostego ruskiego ludu wyliczył pierogi, placki z gryki, kapustę podawaną ze słoniną, groch, kluski oraz kasze. W roku 1682 Stanisław Czerniecki, kuchmistrz wojewody krakowskiego, w dziele Compendium ferculorum wśród 333 przepisów wymienił tylko jeden wykorzystujący kaszę – brejkę ugotowaną na mleku z dodatkiem jajka, rodzynek i cynamonu, na końcu upieczoną w piekarniku. Na pograniczu polsko-ruskim jadano „kaszę (krupy) jęczmienną, owsianą i orkiszową, hreczanej raczej nie jadano”[6].

Aż do Bogu, aż do Sanu
leży, czarna wyorana
Ruś czerwona, Ruś hreczna

— Wincenty Pol, Pieśń o ziemi naszej

Rodzaje kaszEdytuj

Zobacz więcej w artykule Zboża, w sekcji Półprodukty ze zbóż.

Do podstawowych rodzajów kasz współcześnie używanych w Polsce należą[7]:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. 1.7.1. Otrzymywanie i podział kasz. W: Małgorzata Konarzewska: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik do nauki zawodu kucharz w technikum i szkole policealnej. Wyd. 2011. T. 2. REA s.j., s. 51. ISBN 978-83-7141-980-5. Cytat: W zależności od stopnia przerobu i wielkości ziaren otrzymuje się: / kasze krupy, zachowujące w przybliżeniu kształt ziarna, są tylko obłuszczone i ewentualnie polerowane (...).
  2. a b c Jadwiga Celczyńska: „Potrawy z mąki, kasz i suchych nasion strączkowych”, podrozdział „Potrawy z kasz”: „Wartość odżywcza kasz”. W: praca zbiorowa (koordynator: Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 300.
  3. a b Kasza. W: Encyklopedia [on-line]. pwn.pl. [dostęp 2016-07-07].
  4. Aleksandra Chomicz, Alina Stradecka: Kasze. Pożywne źródło witamin. Świat Książki, 2014, s. 5.
  5. Eryk Lasota, Wilhelm Beauplan: Opis Ukrainy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972.
  6. Oskar Kolberg. Sanockie-krośnieńskie str. 85
  7. Rodzaje kasz (pol.). W: Lubię kaszę [on-line]. Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych. [dostęp 2016-07-07].
  8. Paulina Zduniak: Kuskus - kasza czy makaron?. W: zdrowie.gazeta.pl [on-line]. Agora SA, 31 stycznia 2014. [dostęp 2019-05-20].
  9. a b Marzena Masna, ''Kasza owsiana - właściwości odżywcze. Jak gotować kaszę owsianą?'' [w:] PoradnikZdrowie.pl, Grupa ZPR Media. [dostęp 2018-01-19]