Otwórz menu główne

Katowicka Hałda (niem. Kattowitzer Halde, pierwotnie Hałda Katowicka) − dawna kolonia robotnicza znajdująca się na północ od Brynowa

HistoriaEdytuj

Katowicka Hałda powstała w pierwszej połowie XVIII wieku początkowo jako folwark, później przysiółek Katowic. W centrum przyszłego miasta Katowice licznie osiedlali się kupcy, rzemieślnicy i urzędnicy, którzy nie płacili podatków na budowę dróg, wodociągów, oświetlenia i na obiekty użyteczności publicznej. Wzrastały wydatki, które głównie ponosili chłopi z Katowickiej Hałdy i Brynowa. Protest chłopów, którzy nie chcieli ponosić kosztów na wydatki związane z budową przyszłego miasta spowodował, że w 1865 Katowicką Hałdę i Brynów, wydzielono z Katowic i utworzono osobną gminę Brynów. Na terenie osady już w pierwszej połowie XVIII wieku czynna była huta cynku "Henrietta" i kopalnia "Beate" .[1] W 1899 roku oddano do eksploatacji kopalnię "Oheim" (obecnie Wujek). Spowodowało to szybki rozwój osady przemysłowej. W 1909 oddano do użytku 2 domy noclegowe, a w 1919 roku wzdłuż szosy do Mikołowa (obecnie ulica Mikołowska) wybudowano kolonię domów dla dozoru i robotników kopalni. Zastosowano typ zabudowy luźnej dwukondygnacyjnej, ponieważ domy stawiano na terenach, na których planowano wydobywanie węgla. Każdy budynek podzielony był na dwa mieszkania. Składał się z 4 ogrzewanych pokoi, kuchni, pokoiku dla dziewcząt, łazienki i ubikacji i pralni w piwnicy. Domy wykonane były z cegły, dachy pokryte dachówką ceramiczną. Mieszkania podłączone były do wodociągu i kanalizacji.

W dwudziestoleciu międzywojennym w Katowickiej Hałdzie, przy ul. Mikołowskiej 111, funkcjonowała Biblioteka TCL[2].

Do 1978 roku zachował się najstarszy budynek osady - cechownia kopalni "Beata", znajdująca się na terenach dzisiejszego parku im. Tadeusza Kościuszki. Obecnie w miejscu, w którym znajdował się budynek kopalni, przebiega autostrada A4 (Katowice, ul. Mikołowska) − dawniej tzw. "rondo mikołowskie". Katowicka Hałda (wraz z gminą Brynów) w 1924 roku włączona została ponownie w skład Katowic.

PrzypisyEdytuj

  1. Kopalnia "Beate" (spolszczona nazwa "Beata") w 1899 weszła w skład Gwarectwa Oheim i była eksploatowana razem z dzisiejszą kopalnią "Wujek".
  2. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 114. ISBN 978-83-7729-021-7.

BibliografiaEdytuj