Kazimierz Badeni

polityk, premier Austrii

Kazimierz Feliks Badeni (ur. 14 października 1846 w Surochowie, zm. 9 lipca 1909) – hrabia, polityk polski, prawnik i premier austriackiego rządu.

Kazimierz Badeni
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 października 1846
Surochów
Data i miejsce śmierci 9 lipca 1909
Krasne
Premier Austrii (Przedlitawii)
Okres od 30 września 1895
do 30 listopada 1897
Poprzednik Erich von Kielmansegg
Następca Paul Gautsch von Frankenthurn
Odznaczenia
Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Leopolda Komandor z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry) Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Orderu Orła Białego (Serbia) Order Świętego Aleksandra (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Słonia Białego (Tajlandia)
Kazimierz Badeni
Kazimierz Badeni
Tablica upamiętniająca Kazimierza Badeni na ulicy Badeni w Pradze

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z rodziny Badenich pieczętującej się herbem Bończa pochodzenia wołoskiego, która została nobilitowana w końcówce XVII wieku[1] i obdarzona w Austrii tytułem hrabiowskim w osobie jego dziada Kazimierza Stanisława 8 listopada 1845[2]. Ukończył studia uzyskując tytuły doktora praw i filozofii[3].

Był politykiem konserwatywnym. Karierę polityczną rozpoczął jako starosta w Żółkwi, następnie w Rzeszowie oraz Krakowie. Był posłem na Sejm Krajowy Galicji[3] kadencji V, VI, VII, VIII i IX. W latach 1888-1895 był namiestnikiem Galicji[3].

Zdaniem wielu polskich badaczów starał się złagodzić konflikt polsko-ukraiński, dlaczego zawarł porozumienie z częścią przedstawicieli ruchu ukraińskiego, m.in. z Ołeksandrem Barwinskim («nowa era»). Zdaniem innego przedstawiciela ruchu ukraińskiego, posła dra Ewhena Ołesnyckiego, Kazimierz Badeni znany przede wszystkim wobec nadużyć podczas wyborów posłów na Sejm Krajowy Galicji w 1895 i posłów Rady Państwa w Wiedniu w 1897 (tzw. Wybory badeniowskie), kiedy zginęło kilka Ukraińców, a polityka «nowej ery» była skierowana przeciw interesom Ukraińców[4]. Ostro zwalczał rodzący się ruch socjalistyczny i ludowy (chrześcijańsko-społeczny ks. Stojałowskiego). Równolegle z urzędem Namiestnika pełnił stanowisko prezydenta c. k. krajowej dyrekcji skarbu i c. k. galicyjskiej dyrekcji dóbr państwowych[3]. Jego zastępcą był Jan Lidl[3]. W 1894 jako namiestnik brał aktywny udział w urządzaniu wielkiej wystawy krajowej we Lwowie. Rozwijał szkolnictwo.

W latach 1895-1897 był premierem Austrii. W przemówieniu powitalnym cesarz wyraził nadzieję, że z jego rządem chciałby współpracować do śmierci[5]. Jego rząd upadł pod wpływem oporu Niemców i socjalistów, po tym jak wprowadził w Czechach równouprawnienie języków czeskiego i niemieckiego. Cesarz udzielił mu dymisji (28 listopada 1897) po zamieszkach ludności robotniczej Wiednia wywołanych usunięciem przy pomocy sił policyjnych niemieckich posłów opozycji (zgodnie z obowiązującym: „lex Falkenhayn”). Zamieszki te zorganizowane były przez nacjonalistów niemieckich pod przywództwem Georga Schönerera, którzy otwarcie zmierzali do połączenia Austro-Węgier z Cesarstwem Niemieckim.

Słynął ze zwięzłości wypowiedzi, co wpływowa wiedeńska gazeta Neue Freie Presse uznała za dobrą stronę jego słabej znajomości języka niemieckiego.

Był żonaty z Marią Marianną Apolonią Skrzyńską herbu Zaremba (1850-1937). Ich dziećmi byli Ludwik Józef Władysław (1873-1916), który ożenił się ze Szwedką Alicją Ankarcrona (1889-1985), która po śmierci męża w r. 1920 poślubiła arcyksięcia Karola Olbrachta Habsburga z Żywca. Syn Ludwika i Alicji, Kazimierz Stanisław hr. Badeni h. Bończa (1912-2010), wstąpił do zakonu dominikanów i znany był jako ojciec Joachim Badeni oraz Maria (1874-1950), żona Adama Krasińskiego IV ordynata na Opinogórze od 1897, a po jego śmierci od 1912 hr. Zygmunta Zamoyskiego (1875-1931).

Kazimierz Badeni zmarł w pociągu, wracając z kuracji w Karlowych Warach, gdzie leczył się na cukrzycę. Po południu 9 lipca 1909 znaleziono go nieżyjącego w pociągu pośpiesznym na stacji Krasne, blisko rodzinnego majątku w Busku[6].

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Polska Encyklopedia Szlachecka. T. 1. Warszawa, 1935,, s. 163.
  2. a b c d e f g h i j k l m Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 194-195.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895, s. 3.
  4. Ewhen Ołesnyćkyj. Storinky z moho żyttia. (ukr.)
  5. Grodziski Stanisław, Franciszek Józef I, Wrocław 1990
  6. † Kazimierz hr. Badeni. „Kurjer Lwowski”, s. 1, 10 lipca 1909. 
  7. Jerzy Sewer Dunin Borkowski, Rocznik szlachty polskiej, t. II, Lwów 1883, s. 769.
  8. Leon Gustaw Dziubiński: Poczet prezydentów, wiceprezydentów i obywateli honorowych miasta Lwowa. Lwów: 1896, s. 24.
  9. Kronika. Honorowe obywatelstwo Lwowa dla hr. Kazimierza Badeniego. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 230 z 6 października 1895. 
  10. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Numer okazowy z 16 grudnia 1894. 
  11. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 51-52. ISBN 83-909787-8-4.
  12. Kronika. „Kuryer Rzeszowski”, s. 3, Nr 41 z 10 października 1897. 
  13. Kronika. „Kuryer Rzeszowski”, s. 2, Nr 42 z 17 października 1897. 
  14. Kronika. „Kuryer Rzeszowski”, s. 3, Nr 47 z 21 listopada 1897. 

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Literatura uzupełniającaEdytuj