Otwórz menu główne

Kazimierz Braun (reżyser)

pisarz i reżyser, pedagog

ŻyciorysEdytuj

Ukończył dwa kierunki studiów: filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1958) oraz reżyserię dramatu w Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (1962). Doktoryzował się na UAM w Poznaniu (1971), stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych (ze specjalnością: teatrologia) uzyskał na Uniwersytecie Wrocławskim (1975), a w roku 1992 nadano mu tytuł profesora. W latach 1982–1986 był profesorem wizytującym na kilku uczelniach w USA, a od roku 1989 jest profesorem na University at Buffalo (stan Nowy Jork)[1].

Jako reżyser zadebiutował w teatrze w 1961 r., w telewizji w 1962 r. Reżyserował w Teatrze Polskim w Warszawie, Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu, Teatrze im. Ludwika Solskiego w Tarnowie, oraz za granicą m.in. w USA, Irlandii, Kanadzie, Niemczech. W latach 1967–1971 był dyrektorem artystycznym Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie, w latach 1971–1974 dyrektorem naczelnym i artystycznym tamże, w latach 1975–1984, dyrektorem naczelnym i artystycznym Wrocławskiego Teatru Współczesnego, skąd został zwolniony przez władze z powodu działalności opozycyjnej. Od 1985 r. pracował i mieszkał w USA. Reżyserował m.in. w The Guthrie Theatre w Minneapolis, Odyssey Theatre w Los Angeles, Chicago Actors Ensemble, Kavinoky Theatre w Buffalo oraz na uniwersytetach[2].

Do jego najwybitniejszych prac zaliczano cykle przedstawień według sztuk C. Norwida (13 widowisk)[3], T. Różewicza (19 widowisk)[4], Shakespeare’a (12 widowisk w językach polskim i angielskim)[5], oraz Dziady A. Mickiewicza (dwukrotnie) oraz Dżuma według A. Camusa i Anna Livia według J. Joyce’a i inne[2].

Wykładał m.in. na Uniwersytecie Wrocławskim, New York University, Uniwersytet Kalifornijski (kampus w Santa Cruz) i University at Buffalo. Prowadził warsztaty reżyserskie w USA, Polsce, Irlandii i Wielkiej Brytanii. Współpracował z zespołami polskimi w USA i Kanadzie[2]. Jest członkiem zwyczajnym Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie[6].

W swoich pracach teatralnych odwołuje się do tradycji Appii, Craiga, Wyspiańskiego i Osterwy. Tworzy przedstawienia w oparciu o swą ideę „Teatru wspólnoty”[7], dążąc do przemienienia aktorów i widzów w jedną twórczą grupę. Osiąga to poprzez wytworzenie specjalnych relacji międzyludzkich w czasie akcji widowiska, jak również budując przestrzeń teatralną, która łączy wszystkich obecnych. W swoich utworach prozatorskich i dramatycznych Braun posługuje się stylistyką i środkami wyrazowymi „fikcji historycznej”, w której prawdziwe zdarzenia i prawdziwe postaci służą jako fundament do zbudowania skomplikowanej rzeczywistości symbolicznej i duchowej. W swoich pracach poświęconych historii teatru wydobywa zależności między estetyką, a społecznym i politycznym kontekstem życia teatralnego. Tłumaczył z angielskiego, francuskiego i włoskiego na polski, oraz z polskiego, francuskiego i rosyjskiego na angielski[2].

Życie prywatneEdytuj

Jego rodzicami byli Juliusz Braun (stryjem Kazimierza jest Jerzy Braun), profesor, działacz katolicki, więzień stalinowski, oraz Elżbieta, z domu Korwin-Szymanowska (oboje zmarli w 1990 r.). Ożenił się z Zofią Reklewską, córką Wincentego Reklewskiego, pisarką i teatrologiem. Ich dziećmi są Monika Braun, pisarka i nauczyciel akademicki, Grzegorz Braun, reżyser filmowy, publicysta, poseł IX kadencji oraz Justyna Braun, nauczyciel akademicki. Ich wnuczkami są Anna, Joanna, Aniela, Zofia, Elżbieta.

Kariera zawodowa (wybór)Edytuj

Źródło[8]

Prace reżyserskie (wybór)Edytuj

Źródło[9]

  • 1961, Mrożek, Karol, Na pełnym morzu, Strip-tease, Gdańsk
  • 1962, Norwid, Pierścień wielkiej damy, Warszawa (także Teatr Telewizji, 1963)
  • 1962, Szaniawski, Dwa teatry (także Teatr Telewizji, 1972)
  • 1963, Brecht, Kaukaskie kredowe koło, Gdańsk
  • 1963, Shakespeare, Romeo i Julia, Warszawa
  • 1965, Wyspiański, Wesele, Toruń
  • 1967, Wyspiański, Noc listopadowa, Gdańsk
  • 1968, Shakespeare, Hamlet, Lublin (także Wrocław, 1985)
  • 1968, Norwid, Kleopatra i Cezar, Lublin (także Teatr Telewizji, 1968)
  • 1970, Różewicz, Akt przerwany, Lublin (także Teatr Telewizji, 1970)
  • 1970, Norwid, Za kulisami, Kraków (także Teatr Telewizji w 1966)
  • 1971, Żeromski, Popioły, adaptacja reżysera, Teatr Telewizji
  • 1972, Różewicz, Kartoteka (także Sofia, Bułgaria, 1978; SouthBend, Indiana, 1982)
  • 1972, Wyspiański, Wyzwolenie, Lublin
  • 1973, Różewicz, Stara kobieta, Lublin (także Teatr Telewizji, 1976; Dublin, Irlandia, 1983)
  • 1976, Joyce, Anna Livia, Wrocław
  • 1977, Gombrowicz, Operetka, Wrocław
  • 1978, Mickiewicz, Dziady (pełny tekst), Wrocław
  • 1979, Różewicz, Przyrost naturalny, adaptacja reżysera, Wrocław (także Chicago, 1989)
  • 1982, Mickiewicz, Dziady, adaptacja reżysera, Wrocław
  • 1982, Shakespeare, Wieczór trzech króli, Wrocław (także Esslingen, Niemcy, 1982)
  • 1983, Camus, Dżuma, adaptacja reżysera, Wrocław (także Chicago, 1988)
  • 1984, Różewicz, Pułapka, Wrocław
  • 1986, Ionesco, Nosorożec, Minneapolis
  • 1987, Różewicz, Odejście głodomora, Buffalo
  • 1988, Witkacy, Szewcy, Los Angeles
  • 1989, Shakespeare, Król Lear, Buffalo
  • 1990, Kazimierz Braun, Królowa Emigrantka, Toronto
  • 1991, Shakespeare, Jak wam się podoba, Buffalo
  • 1995, Mrożek, Tango, Konxville, Tennessee
  • 1996, Bolt, Oto jest głowa zdrajcy, Buffalo
  • 1999, Shakespeare, Ryszard III, Buffalo
  • 2003, Jerzy Braun, Europa, Tarnów
  • 2004, Kazimierz Braun, Dzieci Paderewskiego, Buffalo
  • 2006, Brandstaetter, Upadek kamiennego domu, Tarnów
  • 2006, Różewicz, Kartoteka rozrzucona, Buffalo
  • 2008, Braun, Opowieści Poli Negri, Toronto
  • 2010, Claudel, Księga Krzysztofa Kolumba, Steubenville, Ohio
  • 2011, Braun, Cela Ojca Maksymiliana, Tarnów
  • 2012, Braun, Tajemnice Ordonki, Toronto
  • 2012, Greene, Moc i chwała, adaptacja reżysera, Buffalo
  • 2013, Shakespeare, Burza, Buffalo

Łącznie w latach 1961–2014 154 reżyserie

Książki naukowe (wybór)Edytuj

Źródło[10]

  • 1967, Teofil Trzciński, wraz z Zofią Reklewską-Braun, PIW, Warszawa
  • 1971, Cypriana Norwida teatr bez teatru, PIW, Warszawa
  • 1972, Teatr Wspólnoty, Wyd. Literackie, Kraków
  • 1975, Nowy teatr na świecie, WAiF, Warszawa
  • 1979, Druga Reforma Teatru, Ossolineum, Wrocław
  • 1982, Przestrzeń teatralna, PWN, Warszawa
  • 1984, Wielka Reforma Teatru, Ossolineum, Wrocław
  • 1994, Teatr Polski 1939–1989, Semper, Warszawa
  • 1996, A History of Polish Theatre 1939–1989, Greenwood Press, Westport, Connecticut
  • 2000, Theatre Directing, Mellen Press, Lewiston, New York
  • 2003, A Concise History of Polish Theatre, Mellen Press, Lewiston, New York
  • 2005, Krótka historia teatru amerykańskiego, Wyd. UAM, Poznań
  • 2010, Pani Scenograf. Jadwiga Pożakowska, Muzeum Narodowe, Gdańsk
  • 2011, Bracia Adamowiczowie, wraz z Zofią Reklewską-Braun, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego
  • 2013, Mój teatr Różewicza, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego
  • 2014, Mój teatr Norwida, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego

Łącznie w latach 1967–2014 21 książek naukowych

Utwory literackie (wybór)Edytuj

  • 1989, Pomnik, powieść, Instytut Literacki, Paryż
  • 1993, Helena, rzecz o Modrzejewskiej, monodram, High Park Press, Toronto
  • 1996, Pożegnanie z Alaską, powieść, PAX, Warszawa
  • 1996, Rzecz o Norwidzie z jego słów utkana, monodram, Bernardinum, Pelplin
  • 1999, Dzień świadectwa, powieść, Wyd. 4K, Bytom
  • 2003, Ptak na szczudłach, opowiadanie, Wyd. A. Marszałek, Toruń
  • 2005, Dzień świadectwa, powieść, wersja rozszerzona, wyd. Św. Wojciecha, Poznań
  • 2006, Promieniowanie, dramat, Archiwum Emigracji, Toruń
  • 2008, Dziesięć dni w PRL-u, wspomnienia, Norbertinum, Lublin
  • 2011, Maximilianus, dramat, Wyd. Bratni Zew, Kraków
  • 2013, Dobrzy księża, wraz z Zofią Reklewską-Braun, Bernardinum, Pelplin
  • 2016, Dzwon na trwogę, powieść, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa

Łącznie w latach 1989–2011 20 utworów literackich (powieści, poezji, opowiadań, wspomnień)

Nagrody (wybór)Edytuj

  • 1963, Nagroda za reżyserię, Kaukaskie kredowe koło Brechta, Festiwal TPP w Toruniu
  • 1964, Nagroda za reżyserię, Zaczarowane koło Rydla, Festiwal Teatrów w Telewizji
  • 1965, Nagroda za reżyserię i opracowanie tekstu, Aktor Norwida, Festiwal Teatrów w Telewizji
  • 1965, Nagroda za reżyserię i opracowanie tekstu, Aktor Norwida, Kaliskie Spotkania Teatralne
  • 1966, Nagroda za reżyserię, Wesele Wyspiańskiego, Festiwal TPP w Toruniu
  • 1970, Nagroda za inscenizację, Akt przerwany Różewicza, Kaliskie Spotkania Teatralne
  • 1979, Nagroda specjalna za inscenizację, Operetka Gombrowicza, Międzynarodowy Festiwal Teatralny w Sitges, Hiszpania
  • 1980, Złota Statuetka Fredry, Przyrost naturalny Różewicza, Wrocław
  • 1980, Nagroda Fundacji Japońskiej, Tokio
  • 1984, Złota Statuetka Fredry, Dżuma według Camusa, Wrocław
  • 1986, Nagroda Kultury Niezależnej
  • 1990, Nagroda Fundacji Guggenheima, USA
  • 1996, Nagroda za najlepsze przedstawienie w Buffalo, Oto jest głowa zdrajcy Bolta
  • 2000, Aurum Award, nagroda literacka, Toronto, Kanada
  • 2001, Nagroda Fundacji Fulbrighta, USA
  • 2003, Nagroda Fundacji Turzańskich, Kanada
  • 2005, Doroczna Nagroda Kongresu Polonii Amerykańskiej
  • 2004, Nagroda Ministra Edukacji Narodowej, Polska
  • 2011, Złota Sowa Polonii, Wiedeń, Austria
  • 2016, tytuł Honorowego Obywatela Miasta Tarnowa[11]

Ordery i odznaczenia (wybór)Edytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kazimierz Braun (reżyser) w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).
  2. a b c d Kto jest kim w Polsce, Edycja 1, Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 88–89. Edycja 2, 1989, s. 127. Edycja 3, 1993, s. 75. Edycja 4, Warszawa: Wydawnictwo PAI, 2001, s. 81–82; Kto jest kim we Wrocławiu, Wrocław: Wydawnictwo FOX, 1999, s. 43–44; Marta Fik, Trzydzieści pięć sezonów, Warszawa: WAiF, 1981. s. 291; Informator Nauki Polskiej. Uczeni polscy za granicą, tom 5, Warszawa: Ośrodek Przetwarzania Informacji, 2006, s. 35–36; Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik Teatru Współczesnego, Warszawa: WAi F,1990, s. 38–39, drugie wydanie: Warszawa: PAN, Instytut Sztuki, 1980, s. 45–46; Złota Księga Nauk Humanistycznych, Gliwice: Mastermedia, 2013, s. 32; Theatrical Directors, Westport – London: Greenwood Press, 1994, s. 52–53; Who is Who in Polish America, New York: Bicentennial Publishing Corporation, 1996; Kazimierz Braun, International Artistic Advisor, Ambassador Theatre International Center, zoom.info, 2015; Five Thousand Personalities of the World, Raleigh, North Carolina: The American Biographical Institute, 1992, s. 50; International Who’s Who of Intellectuals, Cambridge, England: International Biographical Centre, 1992, s. 84–85; Men and Women of Distinction, Cambridge, England: International Biographical Centre, 1984, s. 56; Kazimierz Braun, Two Thousand Notable American Men, Raleigh, North Carolina: The American Biographical Institute, 1992, s. 36; Who’s Who in the World, Marquis Who’s Who, New Providence, New Jersey: A Reed Reference Publishing Company, 1994, s. 138; Kazimierz Braun, www.culture.pl [dostęp 2014-05-23]; Kazimierz Braun, www.poles.pl [dostęp 2014-05-23].
  3. Antoni Dunajski, Kazimierz Braun wobec Cypriana Norwida, w: Kazimierz Braun, Mój teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014. s. 12–32.
  4. Justyna Hoffman, Grand Drame – Grand Théâtre w: Kazimierz Braun, Mój teatr Różewicza. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2013, s. 15–62.
  5. Kazimierz Braun, Z szekspirowskiego archiwum reżysera, w: Andrzej Żurowski, Szekspiromania, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2013, s. 103–121.
  6. Wybór członków Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Polskie Towarzystwo Naukowe na Ojczyźnie s. 140. docplayer.pl. [dostęp 2019-03-15].
  7. Justyna Hoffman, Wielki teatr wspólnoty we Wrocławiu, w: Droga Kazimierza Brauna, pod red. Justyny Brylewskiej, Toruń: Wyd. A. Marszałek 2006, s. 107–178; Krzysztof Sielicki, Podążać za sensem słowa, w: Horyzonty teatru. Szkice o twórczości Kazimierza Brauna, pod red. Elżbiety Kosarzeckiej, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2004, s. 129–140; Kazimierz Braun, Teatr Wspólnoty, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1972.
  8. Horyzonty teatru III. Bibliografia Kazimierza Brauna, oprac. Barbara Bułat, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2014, s. 5–8.
  9. Horyzonty teatru III. Bibliografia Kazimierza Brauna, oprac. Barbara Bułat, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2014, s. 278–294.
  10. Wojciech Kaczmarek, Kazimierza Brauna historia teatru, w: Szkice o twórczości Kazimierza Brauna, pod red. Elżbiety Kosarzeckiej, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2004, s. 55–77.
  11. a b Kazimierz Braun Honorowym Obywatelem Tarnowa. oficjalny portal miasta Tarnowa, 2016-10-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-09)].

BibliografiaEdytuj

  • 1978, Witkowska-Lis Hanna, oprac. Teatr Współczesny Wrocław 1948–1978, Teatr Współczesny, Wrocław
  • 1983, Kelera Józef, Wrocław teatralny 1945–1980, Ossolineum, Wrocław
  • 1984, Żmudzki Andrzej (Jarosław Szymkiewicz), Sprawa Teatru Współczesnego, „Obecność”, 1984 nr. 7
  • 1988, Roman Andrzej, Sabat Marian i in. oprac. Komedianci, rzecz o bojkocie. Editions Spotkania, Paryż, 1988
  • 1989, Braun Kazimierz, Różewicz Tadeusz Języki teatru, Wyd. Dolnośląskie, Wrocław
  • 1989, Schlatter Jim, Kazimierz Braun. University of Pennsylvania, Filadelfia
  • 1993, Bereś Stanisław, Braun Kazimierz, Rozdarta kurtyna, Aneks, Londyn
  • 1994, Tyszka Juliusz, Widowiska nowojorskie, Ars Nova, Poznań
  • 1995, Grünberg Sławomir, Na pograniczu kultur (film), Telewizja Polska
  • 2000, Teatr Drugiego Obiegu. Oprac. i red. Joanna Krakowska-Narożniak, Marek Waszkiel. Wyd. Errata, Warszawa
  • 2004, Horyzonty teatru. Szkice o twórczości Kazimierza Brauna, pod redakcją Elżbiety Kossarzeckiej, Wyd. A. Marszałek, Toruń
  • 2006, Horyzonty teatru II. Droga Kazimierza Brauna, pod redakcją Justyny Brylewskiej, Wyd. A. Marszałek, Toruń
  • 2005, Przastek Daniel, Środowisko teatralne w okresie stanu wojennego. Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa
  • 2006, Mieszkowska Anna, Posłowie do: Kazimierz Braun, Promieniowanie, sztuka o Marii Skłodowskiej-Curie. Archiwum Emigracji, Toruń
  • 2007, Braun Kazimierz, Listy na Babilon. Wyd. Kontekst, Poznań ─ Tarnów 2007.
  • 2008, Braun Kazimierz, Dziesięć dni w PRL-u. Wyd. Norberinum, Lublin
  • 2009, Reklewska-Braun Zofia, Urodziłam się pomiędzy. Wyd. Norbertinum, Lublin
  • 2013, Trygar Barbara, „Ja” w drodze do Wolności, Prawdy i Piękna. Aksjologiczne aspekty twórczości prozatorskiej Kazimierza Brauna. Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów 2013. (Praca doktorska).
  • 2013, Kaczorowska Teresa, Dwunastu na trzynastego. Emigranci stanu wojennego, Związek Literatów na Mazowszu, Ciechanów
  • 2013, Braun Kazimierz, Mój teatr Różewicza. Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów
  • 2014, Braun Kazimierz, Mój teatr Norwida. Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów
  • 2014, Horyzonty teatru III. Bibliografia Kazimierza Brauna, opracowała Barbara Bułat, Wyd. A. Marszałek, Toruń

Linki zewnętrzneEdytuj