Kazimierz Chłapowski (1832-1916)

polski działacz społeczny, ziemianin

Kazimierz Chłapowski, baron herbu Dryja (ur. 24 grudnia 1832 w Turwi, zm. 5 marca 1916 w Poznaniu) – ziemianin, polski działacz gospodarczy i polityk konserwatywny, poseł do niemieckiego Reichstagu oraz członek pruskiej Izby Panów

Kazimierz Chłapowski
Ilustracja
zdjęcie ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu
Herb
Dryja, odmiana barona cesarstwa
baron
Rodzina Chłapowscy herbu Dryja
Ojciec Dezydery Chłapowski (1788-1879)
Matka Antonina Grudzińska (1794-1857)
Żona

Anna z Chłapowskich (1843–1919).

Dzieci

Stanisław Chłapowski (1863-1929), Kazimierz Chłapowski (1872-1923), Mieczysław Chłapowski (1874-1939), Marian Chłapowski (1885-1932),Maria Krasicka (1866-1932), Zofia Korwin-Szlubowska (1869-1961), Józefa Popiel (1870-1945), Ludwika Chłapowska (1877-1939)

Rodzeństwo Stanisław Chłapowski (1821-1902), Tadeusz Chłapowski (1824-1879), Zofia Koźmian (1824-1853)
Kazimierz Chłapowski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1832
Turwia
Data i miejsce śmierci 5 marca 1916
Poznań
deputowany do Reichstagu
kadencja V i VI
Okres od 1881
do 1887
członek pruskiej Izby Panów
Okres od 1902
do 1916
Odznaczenia
Komandor Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego

ŻyciorysEdytuj

Ukończył Liceum Ogólnokształcące św. Marii Magdaleny w Poznaniu[1] oraz szkołę wojskową w Berlinie[2]. Odbył podróż edukacyjną po Anglii i Francji, zapoznając się z nowymi metodami gospodarowania w rolnictwie[1]. W Kopaszewie koło Kościana prowadził wzorowe gospodarstwo[3], wielokrotnie otrzymując nagrody na wystawach krajowych i międzynarodowych za pochodzące z niego produkty[1]. Był zamiłowanym sadownikiem. Działał w Centralnym Towarzystwie Gospodarczym, kółkach rolniczych, przewodniczył Towarzystwu Rolniczemu w powiecie kościańskim. Członek - korespondent Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego (1872-1892)[4].

W działalności politycznej był związany ze emigracyjnym środowiskiem katolickim, z którym kontakt nawiązał jeszcze w Paryżu. Jego dwór w Kopaszewie był ogniskiem życia katolicko-polskiego oraz miejscem zamieszkania wielu byłych emigrantów. Był organizatorem pielgrzymki polskiej do Watykanu w 1877 roku, która miała stanowić manifestację polskiej walki o własną kulturę, której chrześcijaństwo i związki z papiestwem były istotnym elementem[2]. W r. 1881 znowu poprowadził poznańską pielgrzymkę do Rzymu,Od 1895 członek prezydium Sodalicji Mariańskiej w Poznaniu[1]. Aktywnie walczył o powrót jezuitów do Wielkopolski. Wspólnie z żoną hojnie uposażył kościański klasztor Sióstr Miłosierdzia[2]. Po śmierci swego szwagra Jana Koźmiana i Kajetana Piotra Morawskiego był uważany za czołową postać tzw. obozu ultramontańskiego. Głosił konieczność bezwzględnego posłuszeństwa Kościołowi, a walkę narodową popierał o tyle o ile była popierana przez Kościół. Stąd szerzej zaangażował się w życie polityczne dopiero w w okresie Kulturkampfu. Zorganizował wówczas w Poznaniu, Gnieźnie i Toruniu szereg wieców katolickich[1]. W latach 1881-1887 był deputowanym do niemieckiego Reichstagu V i VI kadencji, gdzie był członkiem Koła Polskiego[3][5]. W październiku 1881 roku uzyskał mandat posła z okręgu wyborczego Krobia (Kröben), zdobywając 66,73 % głosów; wygrał także powtórnie w październiku 1884 roku, uzyskując 65,77 % głosów[6]. Po śmierci brata Stanisława od 1902 zasiadał w pruskiej Izbie Panów. W Izbie działał na rzecz obrony polskich interesów narodowych, występując m.in. przeciw dodatkom kresowym dla urzędników pruskich (1903) oraz ustawom wywłaszczeniowym (1908)[1]. W listopadzie 1912 przewodniczył także wielkiemu wiecowi protestacyjnemu przeciw wywłaszczeniu w Inowrocławiu. Swoje stanowisko w sprawach politycznych wielokrotnie prezentował artykułach w "Kurierze Poznańskim", "Czasie" i "Dzienniku Poznańskim". Wzywał do solidarności społeczeństwa na gruncie polityki polsko-katolickiej, opowiadał się za sojuszem taktycznym z niemiecką partią Centrum. Występując w obronie godności narodowej przestrzegał zarazem przed drażnieniem władz pruskich[1]. Był zdecydowanym przeciwnikiem pojedynków, w tym celu założył a następnie stanął na czele Ligę obrony czci i honoru zwalczającej pojedynki. W tym celu wydał także dwie broszury "O pojedynkach" (1902) i "Pojedynki a Liga ku ochronie czci i honoru" (1911)[1].

Miał zainteresowania historyczno-wojskowe, m.in. ogłosił drukiem pamiętniki swego ojca.

Umarł po ciężkiej chorobie, na raka żołądka.

OdznaczonyEdytuj

W 1883 otrzymał komandorię orderu Grzegorza Wielkiego za zasługi dla Kościoła[1].

Rodzina i życie prywatneEdytuj

Pochodził z zamożnej rodziny ziemiańskiej. Był najmłodszym synem Dezyderego i Antoniny z Grudzińskich. Miał rodzeństwo: braci Stanisława (1821-1902), Tadeusza (1824-1879) oraz siostrę Zofię (1824-1853) żonę Jana Koźmiana (1814-1877). 16 lipca 1862 w Czerwonej Wsi koło Kościana ożenił się z Anną Chłapowską herbu Dryja (1843–1919). Mieli czterech synów: Stanisława (1863-1929), posła na Sejm II RP Kazimierza (1872-1923), Mieczysława (1874-1939) i Mariana (1885-1932) oraz cztery córki: Marię (1866-1932) żonę Ksawerego Franciszka Krasickiego (1853-1915), Zofię (1869-1961), żonę Bronisława Korwin-Szlubowskiego (1855-1939), Józefę (1870-1945), żonę Wacława Chościak-Popiela (1879-1940) i Ludwikę (1877-1939)[7].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Witold Jakóbczyk, Chłapowski Kazimierz (1832-1916), Polski Słownik Biograficzny t. 3, Kraków 1937, s. 304-305
  2. a b c KAZIMIERZ CHŁAPOWSKI W STULECIE ŚMIERCI - Kopaszewska Droga Krzyżowa - online [10.04.2020]
  3. a b Stefan Jankowiak, Kazimierz Chłapowski, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981,
  4. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1872, s. 501; 1873, s. 517; 1874, s. 561; 1875, s. 564; 1876, s. 574; 1877, s. 550; 1878, s. 538; 1879, s. 534; 1880, s. 541; 1881, s. 558; 1882, s. 559; 1883, s. 559; 1884, s. 543; 1885, s. 543; 1886, s. 543; 1887, s. 545; 1888, s. 545; 1889, s. 636; 1890, s. 636; 1891, s. 636; 1892, s. 638;
  5. Deutscher Parlaments-Almanach, 15. wydanie, Leipzig 1884, s. 132;
  6. Chłapowski, Kazimierz (Casimir von Chlapowski), - PORTA POLONICA - online [10.04.2020]
  7. Kazimierz bar. (primog.) Chłapowski z Chłapowa h. Dryja - M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego - online [10.04.2020]

BibliografiaEdytuj

  • Witold Jakóbczyk, Chłapowski Kazimierz (1832-1916), Polski Słownik Biograficzny t. 3, Kraków 1937, s. 304-305
  • Stefan Jankowiak, Kazimierz Chłapowski, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, ​ISBN 83-01-02722-3