Khandoba (marathi खंडोबा, trl. khanḍobā) Martanda Bhajrawa – lokalne bóstwo hinduskie, popularne zwłaszcza w indyjskim stanie Maharasztra[1], uważane z jednej strony za manifestację Śiwy, z drugiej zaś strony związane z tradycją wisznuicką. Jego małżonką jest Mhalsa. Khandoba jest najbardziej popularnym bóstwem rodzinnym (kuladewata) na terenie Maharasztry. Khandoba bywa często identyfikowany z Mallanną w Andhra Pradesh i Mailarą w Karnatace. Khandoba przeszedł ewolucję od ludowego wiejskiego boga, jakim był do X w., do złożonego bóstwa, które przejęło szereg atrybutów Śiwy, Bhajrawy, Surji i Murugana. Swoim hinduistycznym wyznawcom bóg ten jest znany pod imionami:

  • Khandoba, Khanderaja, Khandenath,
Khandoba i Mhalsa walczący z demonami
  • Revaldeo, Revalnath
  • Mailar, Mallari, Mailal
  • Martand, Mallarimartand
  • Mhalsakant

Natomiast muzułmańscy wyznawcy używają imion: Malukhan i Adźmatkhan.

IkonografiaEdytuj

Khandoba jest przedstawiany bądź to w postaci lingamu, bądź to jako jeździec na koniu, walczący z demonami Mani i Mallą.

Postacie powiązaneEdytuj

Khandoba wiązany jest z pięcioma żonami. Dwie są najważniejsze: Mhalsa i Banu. Fizyczną, ziemską reprezentacją drugiej żony boga jest rzeka Banganga, dopływ Godawari[2].

Kult świątynnyEdytuj

Najważniejszą świątynią związaną z kultem Khandoby jest Dźedźuri (Jejuri) w stanie Maharasztra.

Dniem tygodnia szczególnie polecanym dla kultu Khandoby jest niedziela, tradycyjnie której patronuje słońce.

LiteraturaEdytuj

Legendy związane z postacią Khandoby zostały opisane przede wszystkim w dziele Malhari Mahatmja, a także często transponowane w pieśniach ludowych.

PrzypisyEdytuj

  1. Jejuri (ang.). Khandoba.org. [dostęp 2012-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-11)].
  2. S. 300, r. King Khandoba’s hunt.

BibliografiaEdytuj

  • Günther-Dietz Sontheimer, King of hunters, warriors, and shepherds: Essays on Khaṇḍobā, Indira Gandhi National Centre for the Arts, 1997, ​ISBN 81-7304-018-4​.