Otwórz menu główne

Klajtonia (Claytonia) – rodzaj roślin z rodziny zdrojkowatych (Montiaceae). Obejmuje ok. 26[3]–28[4] gatunków. Największe ich zróżnicowane występuje w zachodniej części Ameryki Północnej[5], ale występują także w Ameryce Środkowej na północ od Gwatemali oraz we wschodniej Azji[3]. Niektóre gatunki zawlekane są i dziczeją w Europie, Azji i na Nowej Zelandii[3]. Szeroko rozprzestrzeniona w Europie nad strumieniami i w wilgotnych lasach jest C. sibirica[3]. W Polsce jako przejściowo dziczejące podawana była klajtonia przeszyta oraz Claytonia linearis Douglas ex Hook. (takson o niepewnym statusie[4])[6]. Zasiedlają zwykle miejsca skaliste oraz lasy[5]. Nazwa naukowa rodzaju upamiętnia amerykańskiego lekarza i kolekcjonera roślin – Johna Claytona (1686-1773)[3].

Klajtonia
Ilustracja
Klajtonia przeszyta
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina zdrojkowate
Rodzaj klajtonia
Nazwa systematyczna
Claytonia Linnaeus
Sp. Pl. 204. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
C. virginica L[2]
Synonimy
  • Belia Steller ex J. G. Gmelin;
  • Limnia Haworth[3]
Claytonia virginica
Claytonia sibirica

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Byliny i rośliny jednoroczne, osiągające do 30 cm wysokości[5]. U wielu gatunków wykształcają się zgrubiałe podziemne bulwy pędowe i kłącza. Łodygi płożące lub wzniesione[3].
Liście
Skupione w przyziemnej rozecie liściowej, poza tym obecne są liście łodygowe. Kształt blaszki bardzo zróżnicowany u różnych gatunków – od równowąskiego po łopatkowaty i owalny, na szczycie blaszka może być zaostrzona lub tępa. Liście łodygowe w liczbie 2 lub 3, odpowiednio naprzeciwległe lub w okółku, równowąskie lub owalne. U nasady zwykle zrośnięte[3].
Kwiaty
Okazałe, zebrane w kwiatostany groniaste lub baldachokształtne na szczycie łodygi. Wsparte przysadkami, zielonymi i podobnymi do liści lub błoniastymi i łuskowatymi. Kielich tworzą dwie nierówne działki. Płatków korony jest 5 i mają kolor biały lub różowy. Pręcików jest 5. Zalążnia kulista, jednokomorowa z 3–6 zalążkami, szyjka słupka pojedyncza, zwieńczona 3 znamionami[3][5].
Owoce
Kilkunasienna torebka otwierająca się trzema klapami. U niektórych gatunków na kulistych, czarnych nasionach znajduje się biały elajosom, dzięki któremu rozprzestrzeniane są przez mrówki[3][5].

SystematykaEdytuj

Według APweb (aktualizowany system APG III z 2009) jest to rodzaj z rodziny zdrojkowatych (Montiaceae) w obrębie rzędu goździkowców[1]. W niektórych, dawniejszych ujęciach systematycznych klasyfikowany do rodziny portulakowatych (Portulacaceae)[7].

Wykaz gatunków[4]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2013-12-05].
  2. a b Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-12-05].
  3. a b c d e f g h i j John M. Miller: Claytonia (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-12-05].
  4. a b c Claytonia. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-12-05].
  5. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 89. ISBN 0-333-74890-5.
  6. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 135-136. ISBN 83-01-12218-8.
  7. Genus: Claytonia L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2013-12-05].