Otwórz menu główne

Klasztor Szpitalników z Czerwoną Gwiazdą we Wrocławiu

Dawny klasztor Szpitalników z Czerwoną Gwiazdą. Widok od północy.

Klasztor Szpitalników z Czerwoną Gwiazdą – kompleks zabudowań wrocławskiego klasztoru Szpitalników z Czerwoną Gwiazdą założonego w 1253 r. i działającego w tym samym miejscu do kasaty przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III w 1811 r[1]. Następnie kompleks poklasztorny przejął Uniwersytet Wrocławski, który ulokował tam Gimnazjum św. Macieja wraz z internatem[2]. Po 1945 r. w zespole tym ulokowano Ossolineum, które działa tu od tego czasu nieprzerwanie (w okresie komunistycznym pod szyldem PAN)[3]. Współcześnie istniejące budynki powstały głównie w okresie 1690-1710[4][5], a inicjatorem i organizatorem budowy był ówczesny mistrz Johann Chrysostom Neborak[6].

Szpitalników do Wrocławia sprowadziła księżna śląska Anna nie później niż w 1248 roku, gdy pojawiła się pierwsza informacja w dokumentach o tym zakonie we Wrocławiu[7]. W 1253 r. wystawiono akt fundacyjny dla miejscowej wspólnoty zakonnej[7]. Przejęli oni też m.in. przyległy kościół św. Macieja[7]. Podstawowym zadaniem zakonu, oprócz celów religijnych, było prowadzenie szpitala, opiekującego się chorymi, ale także ubogimi i sierotami oraz biednymi podróżnymi[7]. Zakonnicy pełnili także posługę duszpasterską w kilku parafiach. Już w średniowieczu klasztor posiadał dobra ziemskie na Ołbinie oraz w Bolesławcu, Kluczborku, Legnicy, Świdnicy, Ziębicach, a także w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim[7]. Dochody z nich utrzymywały szpital, podopiecznych i samych zakonników[7]. W wymienionych majątkach, poza wrocławskimi, utworzono komandorie[7]. Po powstaniu akademii jezuickiej we Wrocławiu, szpitalnicy założyli w swoim klasztorze internat dla ubogich uczniów i studentów tej uczelni, a w drugiej połowie XVIII w. działała w murach klasztoru świecka szkoła rysunkowa[8]. Po sekularyzacji przeniesiono do byłego klasztoru gimnazjum katolickie, działające dotąd w ramach akademii wrocławskiej. Funkcjonowało ono do II wojny światowej, ucząc jednorazowo ponad 500 uczniów[9]. Po 1945 r. w zespole tym ulokowano Ossolineum.

Budynki średniowiecznego klasztoru nie zachowały się, gdyż zastąpiono je barokowymi na przełomie XVII i XVIII wieku[4]. W okresie 1910-1911 miała miejsce przebudowa zabudowań klasztornych i rozebranie części z nich[4]. Po 1945 r. dokonano remontów i napraw po zniszczeniach z czasu oblężenia Wrocławia, a w latach 90. XX w. i w pierwszej dekadzie XXI w. przeprowadzono duży remont i odnowę kompleksu klasztornego, obejmujący również odbudowę zniszczonej w trakcie wojny kopuły[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Wrabec, 2000: str. 4 i 9
  2. Wrabec, 2000: str. 9
  3. Wrabec, 2000: str. 10-11
  4. a b c Juzwenko, str. 2
  5. Wrabec, 2000: str. 24-27
  6. Hołownia, str. 5-6
  7. a b c d e f g Wrabec, 2000: str. 4
  8. Wrabec, 2000: str. 7 i 9
  9. Wrabec, 2000: str. 10
  10. Juzwenko, str. 2-3

BibliografiaEdytuj

  • Hołownia R., 2011: Dawny refektarz w gmachu głównym Zakładu Narodowego Ossolińskich we Wrocławiu. Wydawca: Zakład Narodowy Ossolińskich we Wrocławiu, strony 5-6.
  • Adolf Juzwenko. Przedmowa do pracy: Hołowni R., 2011: Dawny refektarz w gmachu głównym Zakładu Narodowego Ossolińskich we Wrocławiu. Wydawca: Zakład Narodowy Ossolińskich we Wrocławiu, str. 2-3.
  • Jan Wrabec, 2000. Dawny klasztor Szpitalników z Czerwoną Gwiazdą. Budynek Ossolineum. Wydawca Studio SENSE II. ​ISBN 83-87451-65-7​.