Kołaczyce

miasto w województwie podkarpackim

Kołaczycemiasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Kołaczyce; siedziba gminy Kołaczyce.

Kołaczyce
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek z ratuszem w Kołaczycach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Kołaczyce
Prawa miejskie 1354-1919, 2010
Burmistrz Stanisław Żygłowicz
Powierzchnia 7,15 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

1420[1]
198,6 os./km²
Strefa numeracyjna +48 13
Kod pocztowy 38-213
Tablice rejestracyjne RJS
Położenie na mapie gminy Kołaczyce
Mapa konturowa gminy Kołaczyce, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kołaczyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Kołaczyce”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kołaczyce”
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa konturowa powiatu jasielskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Kołaczyce”
Ziemia49°48′30″N 21°26′25″E/49,808333 21,440278
TERC (TERYT) 1805054
SIMC 0353968
Strona internetowa

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Kołaczyce leżą w historycznej ziemi sandomierskiej Małopolski, w średniowieczu położone były w powiecie pilzneńskim w województwie sandomierskim[2].

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Anny, należącej do dekanatu Brzostek, diecezji rzeszowskiej.

GeografiaEdytuj

Miasto od północy sąsiaduje Bukową i Sowiną, od zachodu graniczy z Kłodawą i Ujazdem, a wschodu i południa z Nawsiem Kołaczyckim. Zachodnią granicą miejscowości jest rzeka Wisłoka.

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 73.

Kołaczyce widziane z Bączala Górnego

HistoriaEdytuj

Miasto lokowane przez króla Kazimierza Wielkiego w roku 1339. Kolejne pisemne wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1345 roku[3]. Wymienia się też w nich Ostasza – kasztelana lubelskiego. Za panowania króla Kazimierza Wielkiego Kołaczyce zostały założone przez benedyktynów tynieckich w 1358 roku[4].

Kołaczyce wraz z kilkoma okolicznymi wsiami należały do opactwa tynieckiego, którego były własnością do I rozbioru Polski. W 1546 r. był wielki pożar w Kołaczycach. Po zniesieniu Opactwa Benedyktynów w Tyńcu, po pierwszym rozbiorze Polski rząd austriacki wydzierżawił te dobra osobom prywatnym. Od tego czasu miasto Kołaczyce zmieniało właścicieli. Pierwszym był Paweł Kmita Chorzewski. W 1779 r. miasto wraz z innymi wsiami zostało sprzedane za 80 000 florenów i 59 koron Karolowi Ederowi, Janowi obojga imion, Jakubowi baronowi Boesmerowi i Friesowi. Towarzystwo to z kolei odsprzedało z kolei Kołaczyce i Nawsie Kołaczyckie wraz z innymi jeszcze wsiami Achillesowi Johannotowi za 80 000 zł w 1811 r. W ten sposób Kołaczyce stały się miastem prywatnym. Latem w 1884 roku powiat jasielski i okoliczne miejscowości obiegła '"wiadomość o spaleniu się miasteczka Kołaczyce..."'[5] Spłonęło wówczas 86 domów mieszkalnych i 20 stodół, a 125 rodzin poniosło straty szacowane na 246374 złr. Powstał Komitet Pomocy Pogorzelcom pod przewodnictwem proboszcza z Kołaczyc, ks. kan. Textorysa w składzie: Jędrzej Slęzak, Stanisław Dutkiewicz,Paweł Śliz (burmistrz), Jan Kiełbasa, Marcin Falarz i Jan Matuszewski[6]. Prawa miejskie straciły Kołaczyce w 1919 roku. Ponownie miasto odzyskało prawa miejskie 1 stycznia 2010 roku i stały się drugim po Jaśle miastem powiatu jasielskiego.

ToponimiaEdytuj

 
Zabytkowy dom w Kołaczycach
 
Fontanna Bartek na rynku

Colanthicze 1330, własność benedyktynów z Tyńca; Colaczicze 1358; Colacice 1401; w roku 1354 uzyskały prawa miejskie od króla Kazimierza Wielkiego[7].

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Kołaczyc w 2014 roku[1].


 

ZabytkiEdytuj

  • dom z podcieniami z 1792 roku – ul. Rynek 62; nr rej.: A-222 z 9.10.1959[8],
  • kościół parafialny pw. św. Anny, w stylu neogotyckim z zabytkową kropielnicą (1632) i chrzcielnicą z XVII wieku; nr rej.: A-229 z 26.11.1990[8]
  • rynek miejski z fontanną Bartek ufundowaną przez hr. Łosia z Brzysk,
  • budynek Gminnego Przedszkola w Kołaczycach z początku XIX – ul. Rynek 13,
  • kapliczka z I połowy XIX wieku – ul. Mickiewicza 1,
  • figura Matki Boskiej w rynku, postawiona w 1803 roku,
  • figura św. Franciszka z 1885 na zjeździe z drogi JasłoPilzno,
  • zajazd z XVIII (przebudowany w latach 50. XX wieku) – ul. Rynek 2,
  • dom z XVIII wieku – ul. Rynek 10,
  • dom z XVIII wieku, przebudowany po 1886 – ul. Rynek 17,
  • dom z XVIII wieku – ul. Rynek 18,
  • cmentarz wojenny nr 38 Kołaczyce – Olszyny,
  • cmentarz wojenny nr 39 (kwatera na cmentarzu parafialnym),

EdukacjaEdytuj

  • Zespół Szkół Podstawowej i Gimnazjum
  • Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie

SportEdytuj

W mieście działa klub piłki nożnej Ostoja Kołaczyce, grający w klasie okręgowej.

LudzieEdytuj

WspółpracaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kołaczyce w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Sławomir Wróblewski, Zamki i dwory obronne województwa sandomierskiego w średniowieczu, wyd. Wyd. 1, Nowy Sącz: Wydawnictwo GOLDRUK, 2006, s. 68, ISBN 83-924034-5-2, OCLC 213133180.
  3. Monografia miasteczka Kołaczyc z 1908 r. (W:)Władysław Sarna, Opis powiatu jasielskiego, Kraków 1939, s. 65.
  4. Zbigniew Zyglewski, Polityka klasztorna Kazimierza Wielkiego, w: Kazimierz Wielki i jego państwo, 2011, s. 170.
  5. "Nowiny jasielskie", nr 16 1884, s. 4-5
  6. Op.cit. Nr 22 1884, s. 4
  7. Stanisław Rospond. Słownik etymologiczny miast i gmin. 1984. s 151.
  8. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2020-09-30. s. 31.
  9. Henryk Kopia, Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie, Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 45.
  10. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Juljusza Słowackiego w Czortkowie za rok szkolny 1927–1928. Czortków, 1928, s. 12, 42.
  11. Arie Wolf. Pan Dyrektor Matuszewski – pamięci wybitnego pedagoga - polonisty.

Linki zewnętrzneEdytuj