Otwórz menu główne

Kościół pw. św. Anny w Elblągu (niem. St. Annen-Kirche) – ewangelicko-augsburska świątynia w Elblągu, zbudowana w 1901 roku na miejscu starego kościoła pod tym samym wezwaniem, a zlikwidowana po II wojnie światowej.

Kościół św. Anny w Elblągu
kościół parafialny
Ilustracja
Kościół św. Anny w Elblągu
Państwo  Polska
Miejscowość Elbląg
Wyznanie protestanckie
Kościół ewangelicko-luterański
Imię św. Anny
brak współrzędnych

Spis treści

HistoriaEdytuj

W drugiej połowie XIX wieku parafia św. Anny kilkukrotnie się rozrosła i będący w złym stanie technicznym stary kościół okazał się o wiele za mały, by pomieścić wszystkich wiernych[1]. W 1897 roku rozpisano konkurs na projekt nowego kościoła. Zwyciężył projekt architekta Johannesa Otzena, jednego z najwybitniejszych architektów w Niemczech II połowy XIX wieku i początku XX wieku. W 1899 roku wyburzono stary kościół, a w następnym roku rozpoczęto prace budowlane. Budowę ukończono w 1901 roku. Budowa była współfinansowana przez cesarza niemieckiego Wilhelma II Hohenzollerna i Towarzystwo Gustawa Adolfa[2].

Kościół został poważnie uszkodzony podczas zdobywania Elbląga przez Armię Czerwoną. Było to spowodowane m.in. tym, że stał na wzgórzu w centrum miasta. Po wojnie były czynione starania przez polskich osiedleńców i proboszcza parafii św. Mikołaja ks. Ludwika Białka o przydzielenie tego ewangelickiego kościoła Kościołowi katolickiemu. Tak się nie stało i w latach 50. świątynia została rozebrana. Z wyposażenia kościoła zachowały się 3 stalowe dzwony, które w latach powojennych zawieszono w wieży odbudowywanego kościoła św. Mikołaja w Elblągu.

Opis kościołaEdytuj

Kościół był trójnawowy, halowy, ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym, przy czym nawa północna była dużo węższa od południowej. W nawach bocznych znajdowały się empory[2].

Wysoki korpus świątyni posiadał 4 wieże: po dwóch bokach prezbiterium para ośmiobocznych, przy zachodniej części od północy niewielka, kwadratowa oraz od południowego zachodu wysoka i masywna, nakryta szpiczastym dachem namiotowym. Na niej znajdowały się zegary. W połaci dachu nad szerokimi, ostrołukowymi oknami wyprowadzone zostały niższe niższe prostopadłe dachy sugerujące w układzie wnętrz rzędy kaplic bocznych. Przy kościele św. Anny istniał także cmentarz; składał się z zespołu cmentarzy: cmentarza wewnątrz wyniesionego czworobocznego szańca otaczającego kościół; trapezowatej kwatery z przekątnymi ścieżkami w północno-zachodnim narożniku. Wschodnią część opierającą się o St. Georgandamm (Groblę Świętego Jerzego) i rzekę Kumielę przydzielała ukośnie biegnąca na południowy wschód ścieżka. W górnej części znajdował się cmentarz wojenny, w dolnej – cywilny z wydzieloną prostokątną kwaterą mennonicką. Do lat dwudziestych XIX wieku cmentarz ten nie był uważany za reprezentacyjne miejsce wiecznego spoczynku, służąc mniej zamożnym mieszkańcom przedmieść[3].

PrzypisyEdytuj

  1. J. Domino: Historia Elbląga Tom III część 2. Gdańsk: Marpress, 2001, s. 209. ISBN 83-87291-96-X.
  2. a b J. Domino: Historia Elbląga Tom III część 2. Gdańsk: Marpress, 2001, s. 265. ISBN 83-87291-96-X.
  3. Domino i inni, Historia Elbla̜ga : opracowanie zbiorowe. T. 3, Cz. 1 (1772-1850), wyd. Wyd. 1, Gdańsk: Wydawn. "Marpress", 2000, s. 257, ISBN 83-87291-59-5, OCLC 248174262.

BibliografiaEdytuj

  1. M. Józefczyk: Elbląg i okolice 1937-1956. Elbląg: Wydawnictwo Diecezjalne w Pelplinie, 1998, s. 55-58, 201. ISBN 83-85087-61-3.
  2. W. Zawadzki, J. Domino: Historia Elbląga Tom III część 2. Gdańsk: Marpress, 2001, s. 208, 209, 265. ISBN 83-87291-96-X.