Otwórz menu główne

Kościół św. Antoniego Padewskiego w Warszawie (Śródmieście)

Kościół św. Antoniego Padewskiego – kościół rzymskokatolicki znajdujący się przy ulicy Senatorskiej 31/33 w Warszawie.

Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego
(oo. reformatów)
Distinctive emblem for cultural property.svg 523/2 z dnia 1.07.1965[1]
Ilustracja
Kościół św. Antoniego Padewskiego od strony ul. Senatorskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Antoniego z Padwy w Warszawie
Wezwanie św. Antoni Padewski
Wspomnienie liturgiczne 13 czerwca
Przedmioty szczególnego kultu
Cudowne wizerunki obraz św. Antoniego Padewskiego
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego (oo. reformatów)
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego
(oo. reformatów)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego (oo. reformatów)
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego
(oo. reformatów)
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego (oo. reformatów)
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego
(oo. reformatów)
Ziemia52°14′34″N 21°00′23″E/52,242778 21,006389
Strona internetowa
Świątynia od strony Ogrodu Saskiego

Spis treści

OpisEdytuj

Pierwszy warszawski barokowy kościół z prostą fasadą. Posiada jednonawowe, prostokątne wnętrze z transeptem i rzędami kaplic ołtarzowych (oraz dwie boczne). Kruchta oddzielona jest kratą (z XVIII wieku). W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy świętego Franciszka i świętego Antoniego z Padwy namalowane przez Rafała Hadziewicza, a także obraz zdjęcia Chrystusa z Krzyża pędzla Annibala Vinici. We wnętrzu znajdują się też m.in. epitafia dwóch żon marszałka Mniszcha.

W krużgankach również umieszczono liczne epitafia zasłużonych osób (m.in. pisarki Klementyny Hoffmanowej, malarza Rafała Hadziewicza, poety Stanisława Jachowicza, aktora Ludwika Panczykowskiego[2], prezydenta Wilna Wiktora Malaszewskiego, pisarza Tadeusza Dołęgi-Mostowicza), a także poległych podczas II wojny światowej, zmarłych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych oraz żołnierzy polskich walczących w obronie kraju. Ślady nie istniejącego cmentarza przykościelnego widoczne były jeszcze w okresie międzywojennym[3].

HistoriaEdytuj

Pierwszy kościół powstał z fundacji króla Zygmunta III Wazy jako sanktuarium dziękczynne za zdobycie Smoleńska 13 czerwca 1611. Data tego wydarzenia łączyła się z wyborem patrona kościoła w osobie Antoniego Padewskiego. Budowę świątyni (początkowo drewnianej)[4] zainicjowano w obecności monarchy 4 października 1623. Uchwałą sejmu[potrzebny przypis] została ona powierzona zakonowi franciszkanów reformatów, sprowadzonych przez króla w 1623. Nową świątynię konsekrował 13 sierpnia 1635 wrocławski biskup Jan Baltazar Liesch.

W 1657 podczas potopu szwedzkiego klasztor wraz z kościołem uległ całkowitemu zniszczeniu dokonanemu przez wojska sprzymierzonego ze Szwedami Jerzego Rakoczego.

Z fundacji kasztelana Stanisława Leszczyc-Skarszewskiego w latach 1668-1680 wzniesiono pod kierunkiem Franciszka Czosłowicza nowy, murowany kościół, konsekrowany w roku 1679 przez biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Świątynię wybudowano najprawdopodobniej według projektu Józefa Belottiego; rzeźby we wnętrzu kościoła są dziełem Jana Jerzego Plerscha.

Świątynię często odwiedzał król Jan III Sobieski. W latach 1734-1735 z woli króla Augusta III Sasa po prawej stronie prezbiterium wybudowano lożę dla niego i małżonki (para królewska zamieszkiwała pobliski pałac); z ich fundacji wzniesiono też (1756) ołtarz św. Józefa. W latach 1757-1781 zbudowano kaplicę Matki Boskiej, a w 1792 roku do krużganka dobudowano prostopadłe boczne ramiona według projektu Hilarego Szpilowskiego.

W 1766 we franciszkańskim klasztorze ukrywał się Giacomo Casanova, poszukiwany po pojedynku przez stronnictwo Branickich[5]. W 1872 poddano remontowi budowlę, którą wcześniej (1813) naruszyła katastrofa sklepienia. W 1850 w tympanonie frontonu umieszczono obraz Matki Boskiej, a w 1851 ustawiono przed kościołem jej figurę (Niepokalanego Poczęcia) wykonaną przez Antoniego Messinga.

W 1866 roku została erygowana parafia. W 1867, w związku z kasatą zakonu oo. franciszkanów w ramach represji po powstaniu styczniowym, kościół przejęli księża diecezjalni. W następnych latach ołtarz główny przesunięto do ściany prezbiterium, zlikwidowano chór i zakrystię.

W 1895 roku zbudowano kaplicę Świętej Rodziny z ołtarzem wykonanym przez Wincentego Bogaczyka. W 1907 dobudowano kaplicę Najświętszego Serca Jezusowego.

Spalony kościół uległ znacznym zniszczeniom przez wojska niemieckie podczas walk powstańczych w 1944 roku. W kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego Niemcy spalili żywcem 30 powstańców[6]. Szczególnie ucierpiał wówczas ołtarz główny i boczne, ambona i organy; ocalały kaplica św. Rodziny i krata oraz część sztukaterii przy sklepieniach kaplic. Świątynię odbudowano w latach 1950-1956 według projektu Karola Szymańskiego. Ołtarz główny został konsekrowany przez kardynała Stefana Wyszyńskiego 18 stycznia 1969 roku.

1 lipca 1949 kościół i parafia zostały ponownie przekazane zakonowi franciszkanów reformatów.

PrzypisyEdytuj

  1. Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-22].
  2. Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: PIW, 1960, s. 173.
  3. Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie, dz. cyt., s. 310.
  4. Marian M. Drozdowski, Andrzej Zahorski: Historia Warszawy. Warszawa, PWN, 1972, s. 56.
  5. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 96. ISBN 83-01-08836-2.
  6. Warszawa. Św. Antoniego z Padwy | Archidiecezja Warszawska, archidiecezja.warszawa.pl [dostęp 2019-07-15] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Arkady, 1977, s. 194

Linki zewnętrzneEdytuj