Kościół św. Katarzyny w Sławęcinie

Kościół św. Katarzyny w Sławęcinierzymskokatolicki kościół parafialny pw. św. Katarzyny w Sławęcinie z 1779.

Kościół św. Katarzyny w Sławęcinie
Distinctive emblem for cultural property.svg A-223 z 15.11.1990[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Sławęcin
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Katarzyny w Sławęcinie
Wezwanie św. Katarzyny
Położenie na mapie gminy Skołyszyn
Mapa lokalizacyjna gminy Skołyszyn
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Sławęcin, kościół św. Katarzyny
Ziemia49°44′44,3″N 21°21′21,2″E/49,745639 21,355889
Matka Boska z Dzieciątkiem z ok. 1450 r.
Ołtarz główny

W świątyni znajduje gotycki obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii pochodzący z około 1450, jeden z najstarszych zachowanych dzieł malarstwa tablicowego w południowo–wschodniej Polsce.

Kościół nie znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego.

Historia obiektuEdytuj

W 1325 istniała już parafia w Sławęcinie i należała do dekanatu w Zręcinie[2]. Nie wiadomo kiedy powstał pierwszy kościół. Najstarsze źródła (dokumenty wizytacyjne) z 1565 potwierdzają istnienie w Sławęcinie kościoła. Była to jednonawowa drewniana świątynia poświęcona św. Katarzynie z polichromowanym stropem, początkowo z czterema później trzema ołtarzami i kompletnym wyposażeniem. W jej otoczeniu znajdowała się drewniana dzwonnica z dwoma dzwonami. Zlokalizowany był w pobliżu rzeki Ropy i został zniszczony przez powódź w 1580. Następny wybudowany kościół spłonął w drugiej połowie XVIII wieku[3]. Kolejny kościół zbudowano w 1779 staraniem proboszcza Michała Dyktanowicza i ówczesnego właściciela wsi Sławęcin Ignacego Łętowskiego. Wzniesiono go na nowym miejscu na niewielkim wzniesieniu i przetrwał do naszych czasów. Poświęcenia świątyni dokonał 25 listopada 1779 ks. Walenty Kobierski kanonik kolegiaty bobowskiej i proboszcz w Bączalu Dolnym. Remontowany w 1815 i w 1886 kiedy to przedłużono nawę w kierunku zachodnim i dobudowano niedużą kruchtę od frontu. W 1890 malarz Wiśniowiecki wykonał polichromię wnętrza. Ostatnie prace remontowe przeprowadzono w 1956 i 1992.

Architektura i wyposażenieEdytuj

Jest to budowla drewniana o konstrukcji zrębowej, bezwieżowa i jednonawowa, wzniesiona na planie prostokąta z węższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium i zakrystią od strony północnej. Dwie niewielkie kruchty dobudowane od frontu i z boku nawy od strony południowej. Ściany zewnętrzne oszalowane pionowo deskami. Okna i drzwi zamknięte łukami w kształcie oślego grzbietu. Dach dwuspadowy, jednokalenicowy o różnym rozstawie krokwi, z wieżyczką na sygnaturkę, zwieńczoną hełmem z latarnią, pierwotnie kryty gontem, obecnie blachą.

Wewnątrz strop płaski z fasetą. Na ścianach nawy, prezbiterium i stropu polichromia iluzjonistyczna, architektoniczno-figuralna. Na stropie wielopostaciowe sceny: w nawie przedstawienie Trójcy Świętej, w prezbiterium Matka Boska Niepokalanie Poczęta wśród aniołów. Ściany podzielone malowanymi pilastrami o kompozytowych kapitelach wypełniają postaci świętych: w prezbiterium czterej ewangeliści, w nawie po stronie południowej św. Katarzyna, patronka kościoła. Na zachodniej ścianie nad wejściem głównym chór muzyczny wsparty na dwóch wielobocznych filarach z ozdobioną malarską dekoracją (muzykujące aniołki) balustradą.

Wyposażenie wnętrza charakterystyczne dla późnego baroku i rokoka pochodzi z końca XVIII wieku. Najcenniejsze z nich to: drewniany, architektoniczny ołtarz główny z rzeźbą Chrystusa na krzyżu z XVII wieku i w zwieńczeniu obrazem św. Katarzyny w metalowych sukienkach; dwa ołtarze boczne w narożach ściany tęczowej, z obrazami Chrystusa Miłosiernego po prawej stronie i Świętej Rodziny po stronie lewej; polichromowana drewniana chrzcielnica z XVII wieku, pochodząca z dawnego kościoła; drewniana wieloboczna ambona z malowanymi wizerunkami czterech Ewangelistów; rzeźbiona Grupa Ukrzyżowania na belce tęczowej; niewielkich rozmiarów rzeźbiony krucyfiks zapewne z końca XVI wieku oraz umieszczona w zakrystii zdobiona drewniana komoda z 1760 pochodząca z jasielskiego zakonu karmelitów, odnowiona w 1998[4].

Najcenniejszym obiektem wyposażenia kościoła w Sławęcinie jest gotycki tablicowy obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem pochodzący z około 1450. Znajduje się w trzecim neobarokowym ołtarzu bocznym przy północnej ścianie nawy. Przedstawia Matkę Boską ujętą w półpostaci z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Namalowany farbami temperowymi na desce lipowej o wymiarach 106x70 cm. Prawdopodobnie ufundował go Jan Radwan Kunowski, do którego w połowie XV wieku należał Sławęcin obok Kunowej, Harklowej i Głębokiej[5]. Oryginał obrazu odkryto w czasie prac konserwatorskich w 1991 kiedy usunięto cztery warstwy przemalowań, które całkowicie zniekształciły jego pierwotny wygląd.

Dzwonnica, dzwony, otoczenie kościołaEdytuj

Teren przykościelny jest ogrodzony metalowo–drewnianym płotem, w linii którego od strony zachodniej stoi murowana arkadowa dzwonnica z czterema dzwonami, które przeszły w 2018 remont i dostały automatykę (wcześniej napędzano je ręcznie). Trzy dzwony pochodzą (sygnaturka, mały, największy) pochodzą z 1959 (odlane są w Przemyślu). Średni dzwon odlany w Białej (obecnie Bielsko-Biała), przez Karola Schwabe w 1872. Ich imiona to: Sygnaturka - św. Katarzyna, Mały - św. Wojciech, Średni - Jezus Ukrzyżowany, Duży - Matka Boża Częstochowska.

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2018-09-30. [dostęp 04.02.2016].
  2. Józef Garbacik, redakcja Studia z dziejów Jasła i powiatu jasielskiego, PWN Kraków 1964 str. 59
  3. Władysława Kołodziej, Gabriela Ślawska, Gmina Skołyszyn: przeszłość i teraźniejszość, Skołyszyn 2006 str.282
  4. Stanisław Tomkiewicz, Inwentarz zabytków powiatu jasielskiego, Muzeum Narodowe w Krakowie, 2001, s. 71,72
  5. Stanisława Gomulanka, Kościół św. Katarzyny w Sławecinie i jego zabytki , Rzeszów 1994 str. 12

BibliografiaEdytuj

  • Stanisława Gomulanka, Kościół św. Katarzyny w Sławecinie i jego zabytki , Rzeszów 1994
  • Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Sebastian Wypych Kościoły drewniane Karpat i Podkarpacia, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków 2001, ​ISBN 83-85557-88-1​, ​ISBN 83-85368-79-5
  • Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego, Krzysztof Zieliński (red.), Rzeszów: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia „Pro Carpathia”, 2015, ISBN 978-83-61577-68-3, OCLC 922211420.

Linki zewnętrzneEdytuj