Otwórz menu główne

Kościół św. Mikołaja w Brzegu

Kościół św. Mikołajarzymskokatolicki, gotycki kościół parafialny w Brzegu. Bazylika pochodząca z XIV wieku, zaliczana jest do największych tego typu budowli gotyckich na Śląsku[2]. Świątynia należy do parafii św. Mikołaja w Brzegu w dekanacie Brzeg południe, archidiecezji wrocławskiej. Dnia 15 listopada 1958 roku, pod numerem 515/58 bazylika została wpisana do rejestru zabytków województwa opolskiego[3].

Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Distinctive emblem for cultural property.svg 515/58 z dnia 15.11.1958 roku[1]
Kościół parafialny
Ilustracja
Widok kościoła
Państwo  Polska
Miejscowość Brzeg
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Mikołaja w Brzegu
Wezwanie św. Mikołaja
Wspomnienie liturgiczne 6 grudnia
Położenie na mapie Brzegu
Mapa lokalizacyjna Brzegu
Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Ziemia50°51′22,950″N 17°28′04,375″E/50,856375 17,467882
Strona internetowa

Spis treści

Historia kościołaEdytuj

Kościół powstawał w latach 1370–1420 za czasów rządów księcia Ludwika I. Wybudowano go w miejscu starszej, murowanej budowli, którą wymienia się w źródłach w 1279 r. Budowla została sfinansowana przez mieszczan i księcia. Rajcy miasta zamówili projekt u mistrza wrocławskiego Gunthera, który powtórzył schemat wrocławskich kościołów: św. Marii Magdaleny oraz św. Elżbiety.

W 1523 roku w Brzegu zwyciężyła reformacja. Książę Fryderyk II wprowadził w księstwie, jako obowiązujące, wyznanie luterańskie. Już w 1525 roku kościół zaczął funkcjonować jako kościół protestancki. Pierwotnie kościół był otoczony cmentarzem, na którym urządzano pochówki do roku 1775, gdy Fryderyk II całkowicie zakazał pochówków na terenie miast i w kościołach[4]. 10 listopada 1905 roku przed kościołem odsłonięto pomnik Marcina Lutra. Został on usunięty wkrótce po zakończeniu II wojny światowej[5]. Rolę świątyni protestanckiej kościół pełnił aż do 1945.

Podczas zdobywania miasta na przełomie stycznia i lutego 1945 kościół doszczętnie spłonął, a następnie przez 13 lat (do 1958) niszczał pozostawiony bez opieki. W 1958 roku z inicjatywy księdza Kazimierza Makarskiego rozpoczęto odbudowę kościoła według wzorów z 1370 roku. W czasie remontu odkryto w zakrystii późnogotyckie freski ścienne[6].

Architektura i wnętrze kościołaEdytuj

Kościół ma trzynawową charakterystykę bazyliki z wydłużonym korpusem pozbawionym podziału na chór i partie nawy. Strzelistość nawy głównej z gwiaździstym sklepieniem i wysmukłymi oknami skontrastowano z niskimi, szerokimi i ciemnymi nawami bocznymi. Nawę główną od bocznych oddzielono prostymi filarami i linearnymi przęsłami, nie ograniczającymi przestrzeni wnętrza. Kościół posiadał bogaty wystrój rzeźbiony w drzewie oraz zespół witrażowy. Do dzisiaj zachowały się tylko fragmenty. Drewniane części spłonęły podczas II wojny światowej, a szczątki wyposażenia znajdują się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu oraz w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu. Natomiast dwie kwatery oryginalnych witraży znajdują się w Muzeum Narodowym w Poznaniu. W ściany i filary kościoła wmurowywano kamienne i drewniane epitafia bogatych mieszczan brzeskich[7]. Pod koniec XIX wieku nadbudowano wieże kościoła jako odpowiedź na podwyższenie wież w katolickiej świątyni Podwyższenia Krzyża Świętego[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie. 2018-09-30. [dostęp 22.04.2010].
  2. Kościół parafialny pw. św. Mikołaja. [dostęp 15 stycznia 2018].
  3. Rejestr zabytków nieruchomych województwa opolskiego. [dostęp 15 stycznia 2018].
  4. Pocztówki odkurzone cz. 22. fajnybrzeg.pl, 2015-06-20. [dostęp 2018-07-28].
  5. Pomnik Lutra przed kościołem św. Mikołaja. dolny-slask.org.pl, 2008-12-02. [dostęp 2017-10-04].
  6. a b Historia kościoła parafialnego data dostępu = 15 stycznia 2018.
  7. Kościół Św. Mikołaja w Brzegu. [dostęp 15 stycznia 2018].

Linki zewnętrzneEdytuj