Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny – kościół znajdujący się przy al. „Solidarności” 80 (dawniej ul. Leszno 32) w dzielnicy Śródmieście w Warszawie.

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie
Distinctive emblem for cultural property.svg 287 z dnia 1.07.1965
Ilustracja
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie na Lesznie
Wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie”
Ziemia52°14′34″N 20°59′42″E/52,242778 20,995000
Strona internetowa

Historia kościołaEdytuj

Kościół zbudowany w latach 1682–1732 jako kościół przylegający do klasztoru karmelitów trzewiczkowych.

Prowincjał polsko-litewski zakonu karmelitów trzewiczkowych ks. Marcin Charzewicz, za pośrednictwem ks. dr teologii Marcina Behma rejenta generalnego prowincji, nabył od ppłk Jana Weretyckiego i jego żony posiadłość w miasteczku Leszno pod Warszawą za kwotę 2000 ówczesnych złotych. Biskup poznański Stefan Wierzbowski 2 września 1682 w liście do prowincjała zakonu zezwolił karmelitom podnieść krzyż i odprawiać nabożeństwa, co było równoznaczne z pozwoleniem na budowę kościoła i klasztoru. Zgodę na budowę wyrazili również bracia Leszczyńscy, właściciele Leszna, Bogusław – opat czerwiński i proboszcz płocki oraz Rafał – ojciec późniejszego króla Stanisława Leszczyńskiego.

Pierwsze nabożeństwo odbyło się 8 września 1682 w kaplicy urządzonej w nabytej posiadłości, „przed cudownym obrazem w srebrnych ramach, nieznanego autora a przedstawiającym Matkę Boską”[2]. Obraz ten został potem umieszczony w ołtarzu głównym kościoła.

Julian Bartoszewicz[2] tak opisuje erygowanie kościoła (pisownia oryginalna z pominięciem akcentów é):

Kiedy więc niczego nie brakowało dla wydania kanonicznej erekcyi kościoła, kiedy księża już siedzieli w domostwie, a w kaplicy codziennie odbywało się nabożeństwo, kiedy fabrykę już rozpoczęto, karmelici zgłosili się do biskupa, który z ramienia swego wyznaczył na ten cel księdza officyjała. Był nim podówczas Mikołaj Stanisław Święcicki opat trzemeszyński, dziekan poznański, scholastyk warszawski i proboszcz krakowski. Złożyli zakonnicy przed nim wszystkie swoje dowody. Officyjał zastrzegłszy prawo parafialne, wydał im erekcyją na dniu 6 kwietnia 1683 roku. W skutku tego zaraz odbyła się na Lesznie procesyja, przez którą wprowadzono księży karmelitów do owego klasztoru i kaplicy. Uroczystość ta odbyła się rano o dziesiątej; szedł na niej ksiądz Behm z erekcyją, a towarzyszyli temu uproszeni na świadków pan kasztelan podlaski Marcin Oborski i pan Sebastyjan Gilbaszewski sąsiad karmelitów, insygator koronny.

Wyżej jest mowa o Marcinie Oborskim – marszałku sejmu w latach 1666 i 1672.

Kościół został poświęcony 27 kwietnia 1732 przez legata papieskiego w Polsce Camillo Paolucciego. Cztery ołtarze boczne poświęcono świętym: Józefowi, Wojciechowi, Eliaszowi i Magdalenie de’ Pazzi. Obrazy do tych ołtarzy namalował Szymon Czechowicz.

W czasie wojny północnej klasztor został zajęty przez Szwedów, skąd 28 lipca 1704 wyruszyło ich poselstwo do przybywającego w tym czasie do Warszawy nowo wybranego króla Stanisława Leszczyńskiego.

Odrestaurowany w 1853; wtedy też dobudowano kaplicę i zegar na wieży. Koszt odnowy wyniósł przeszło 22 000 złp. (rubli srebrnych 3 315 kop. 20), z czego rząd przeznaczył na ten cel 500 rubli srebrnych[3].

W czasie II wojny światowej był jednym z dwóch czynnych kościołów w granicach getta (drugim był kościół Wszystkich Świętych). Po wojnie kościół i budynki dawnego klasztoru były zniszczone w ok. 45%[4]. Świątynia została odbudowana w latach 1951–1956. Zabudowania klasztorne nie zostały odbudowane, pozostał tylko piętrowy aneks.

W kościele wisi kopia obrazu Matki Boskiej Białynickiej z Białynicz, której oryginał znajdował się na zamku w Lachowiczach podczas trzymiesięcznej obrony przed wojskami moskiewskimi w 1660, porównywanej do obrony Jasnej Góry w 1655[5]. Warszawski obraz znany od 1641 roku, zaginął w powstaniu warszawskim, obecny wizerunek jest jego kopią.

W związku z budową trasy W-Z i poszerzaniem ulicy Leszno (w tym czasie al. gen. K. Świerczewskiego), w nocy z 30 listopada na 1 grudnia 1962 kościół został przesunięty o 21 metrów na północ[6]. Było to pierwsze w Europie i trzecie na świecie przesunięcie obiektu sakralnego[6]. Miejsce dawnej lokalizacji kościoła jest zaznaczone na chodniku i jezdni al. „Solidarności” granitową kostką[7].

W 1968 zbudowano 25-głosowe organy. W latach 1984–1985 przy kościele wzniesiono plebanię. W 2009 przeszedł częściowy remont elewacji. Przy okazji remontu odtworzono barokową kolorystykę frontu kościoła, który jest obecnie purpurowy.

4 kwietnia 2012 skradziona została zabytkowa, barokowa suknia Matki Bożej (która przetrwała nawet czas powstania warszawskiego), a na drugi dzień skradziono obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

Historia klasztoruEdytuj

Klasztor wzniesiony został w tym samym czasie co kościół. W 1786 w klasztorze przebywał ks. Marek Jandołowicz. W 1818 częściowo przejęty przez władze i przeznaczony na więzienie[8]. W 1822 zostali tu osadzeni m.in. Walerian Łukasiński i inni członkowie Towarzystwa Patriotycznego. Więzieni tu byli również Ignacy Prądzyński[9], Maurycy Mochnacki i Piotr Wysocki. Od 1864 po kasacie klasztoru cały budynek zamieniono na więzienie.

Budynek ucierpiał w czasie II wojny światowej, lecz choć początkowo go zabezpieczono, to jednak w 1962 został wyburzony w związku z poszerzaniem ówczesnej al. gen. K. Świerczewskiego[10].

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Organy - Polskie Wirtualne Centrum Organowe, www.organy.pro [dostęp 2020-03-21].
  2. a b Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855, s. 323–330.
  3. Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855, s. 112–126.
  4. Karol Małcużyński, Wacław Wojnacki: Zwiedzamy nową Warszawę. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1950, s. 40.
  5. K. Przygoda, Madonny Kresowe w świątyniach Warszawy, s. 19.
  6. a b Kościoły Warszawy. Warszawa: Wydawnictwa Rady Prymasowskiej Budowy Kościołów Warszawy, 1982, s. 137.
  7. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 369. ISBN 83-01-08836-2.
  8. Do 1819 przed kompleksem klasztornym znajdował się pręgierz dla jurydyki Leszno.
  9. Tutaj powstała koncepcja fortyfikacji stałych wzdłuż m.in. Bugu, co opracował siedząc tu w więzieniu, a co zapisał w swoich, wykradzionych mu później notatkach – projekt został zrealizowany przez Rosjan w 2. połowie XIX wieku.
  10. Fasada klasztoru była kontynuacją kościelnej – dziś budynek frontowy znajdowałby się kilka metrów w jezdni.

Linki zewnętrzneEdytuj