Otwórz menu główne

Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach

Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach − zabytkowy gotycki kościół katolicki znajdujący się w Łaziskach w powiecie wodzisławskim w województwie śląskim. Jest kościołem parafii pw. Wszystkich Świętych w Łaziskach w dekanacie Gorzyce w archidiecezji katowickiej.

Kościół Wszystkich Świętych
w Łaziskach
Distinctive emblem for cultural property.svg A/732/66 z dnia 5.08.1966[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach
Państwo  Polska
Miejscowość Łaziska
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia Wszystkich Świętych w Łaziskach
Wezwanie Wszystkich Świętych
Położenie na mapie gminy Godów
Mapa lokalizacyjna gminy Godów
Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach
Kościół Wszystkich Świętych
w Łaziskach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach
Kościół Wszystkich Świętych
w Łaziskach
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach
Kościół Wszystkich Świętych
w Łaziskach
Położenie na mapie powiatu wodzisławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wodzisławskiego
Kościół Wszystkich Świętych w Łaziskach
Kościół Wszystkich Świętych
w Łaziskach
Ziemia49°56′07,22″N 18°26′51,51″E/49,935339 18,447642

Wzniesiona w latach 1466-1467 świątynia jest jednym z najstarszych kościołów drewnianych na Śląsku i w Polsce zachowanych do naszych czasów, zarazem jednym z przykładów tzw. gotyku drewnianego w Polsce. Nazywany perłą sakralną ziemi wodzisławskiej[2].

Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego w pętli rybnickiej.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Przy południowym wejściu do kościoła znajduje się napis na belce "Tomasz Andreas Hlop s Pisarzowiz" i data "1579" przyjmowana przez długi czas za datę budowy świątyni. Taką interpretację podważyło odkrycie dekoracji malarskich na belkach zrębowych w trakcie prac remontowych w 1998 roku, jako że na polichromii znajdowała się dobrze czytelna data "1560"[2].

Przeprowadzone w 2008 roku badania dendrochronologiczne datują drewno użyte do budowy świątyni na 1466 lub 1467 rok[3]. Kościół zatem wybudowany został w II połowie XV wieku, Jest to zatem jeden z najstarszych zachowanych kościołów drewnianych w województwie śląskim[4]. Podwaliny dębowe pod prezbiterium oraz jodłowa nawa są pierwotne i pochodzą z 1466/1467 roku[3].

Wieża kościoła jest nieco późniejsza, wybudowana w 1507 r. Remontowano ją i przebudowano w 1748. W trakcie przebudowy wieża otrzymała izbicę i barokowy hełm. W 1870 roku zastąpiono starą, drewnianą zakrystię nową, murowaną. Wtedy to też prawdopodobnie przepruto ścianę zachodnią kościoła powiększając nawę o przestrzeń wieży[5].

Przeprowadzone w latach 1998−99, mające na celu wzmocnienie konstrukcji kościoła, wprawdzie nie zniszczyły zabytkowej więźby, jednak przez wprowadzenie nieestetycznych rozwiązań technicznych i użycie nowoczesnych materiałów (jak stal, folie z tworzywa sztucznego i pianka montażowa), a także przez niską jakość wykonawstwa i brak końcowego uporządkowania w zasadniczy sposób zakłóciły zabytkowy charakter więźby[3].

Kościół pierwotnie był kościołem filialnym parafii w Godowie w dekanacie wodzisławskim, od 1969 roku w Łaziskach prowadzono samodzielne duszpasterstwo parafialne. W 1970 wszedł w skład nowo utworzonego dekanatu Gorzyce Śląskie. Parafię erygowano 29 stycznia 1978 roku. .

Architektura i wyposażenieEdytuj

Kościół jest orientowany. Drewniany, wybudowany w konstrukcji zrębowej. Nawa kościoła wykonana jest na rzucie zbliżonym do kwadratu, prezbiterium węższe, zamknięte trójbocznie. Do prezbiterium od północy przylega prostokątna murowana zakrystia. Od zachodu do nawy dostawiona jest wieża o konstrukcji słupowej, na rzucie kwadratu. Od strony północnej, wschodniej i południowej nawa i prezbiterium otoczone są sobotami. Kościół reprezentuje typ małopolskiego kościoła drewnianego[6] - dach nawy i prezbiterium przekryte są wspólnym dachem siodłowym. Wieża kościoła z izbicą, zwieńczona cebulastym hełmem gontowym. W dachu nawy - sygnaturka z podobnym cebulastym hełmem. Wewnątrz w prezbiterium znajduje się pozorne sklepienie kolebkowe, w nawie strop przechodzący przy ścianach w ukośne płaszczyzny. Pośrodku nawy znajduje się słup wspierający konstrukcję dachu. W zachodniej części nawy znajduje się chór muzyczny wsparty na 6 słupach. Balustrada chóru pełna, drewniana.

W północnej ścianie nawy znajduje się przeszklenie zakrywające dziurę po pocisku - pamiątkę po II wojnie światowej, kiedy to pocisk wpadł do wnętrza świątyni i nie wybuchł. Na przeszkleniu namalowane jest oko opatrzności.

Ważniejsze elementy wyposażenia kościoła to: późnobarokowy ołtarz główny z XVIII wieku, neogotyckie ołtarze boczne (prawy św. Barbary i lewy św. Antoniego Padewskiego), XVIII-wieczne ambona i chrzcielnica, organy z XVIII wieku przebudowane w wieku XIX przez firmę Karla Kuttlera z Opawy. Przy południowym wejściu znajdują się dwie kamienne kropielnice.

PolichromiaEdytuj

Kościół w Łaziskach Wodzisławskich

Całe wnętrze kościoła pokryte jest bogatą dekoracją malarską z 1560 r. (na ścianach prezbiterium i nawy) i 1948 r. (na stropach). XVI-wieczna polichromia odkryta została w trakcie prac remontowo-konserwatorskich w 1998 roku.

Na ścianach nawy znajdują się przedstawienia ze Starego i Nowego Testamentu oraz sceny świeckie. Są to sceny biblijne: Adam i Ewa, Kain i Abel; poniżej: Zwiastowanie, Nawiedzenie św. Elżbiety, Pokłon Trzech Króli. Przedstawienia świeckie to obrazy fundatorów kościoła(?) kobiety i mężczyzny (być może jest ówczesny właściciel Łazisk Jan II Planknar z żoną Magdaleną Komorowską[7]), mężczyzny z mieczem, dziewczyny, młodzieńca i mężczyzny z laską(?). Obok wizerunku kobiety i mężczyzny znajduje się data "1560" oraz przedstawienie budowli, być może jest to dawny wizerunek kościoła w Łaziskach.

W prezbiterium na dole namalowany jest rząd aniołów podtrzymujących kotary, powyżej sceny pasyjne: Biczowanie, Ukrzyżowanie, Zdjęcie z krzyża, Złożenie do grobu, Ecce Homo i Zmartwychwstanie oraz wizerunki świętych: św. Barbary i św. Mikołaja.

Strop ozdabia polichromia o motywach roślinnych i figuralnych (przedstawienia świętych) wykonana w 1948 roku przez Ryszarda Węglorza i Alojzego Chromika z Rybnika.

PrzypisyEdytuj

  1. Zabytki z terenu powiatu wodzisławskiego wpisane do rejestru zabytków prowadzonych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach. W: Oficjalna strona internetowa Starostwa Powiatowego w Wodzisławiu Śląskim [on-line]. 16 listopada 2011. [dostęp 17 maja 2012].
  2. a b Paweł Porwoł: Perełka sakralna Ziemi Wodzisławskiej. Kościół drewniany pw. Wszystkich Świętych. Wodzisław Śląski: 2012, s. 9-11.
  3. a b c Aleksander Konieczny: Sprawozdanie z badań dendrochronologicznych zabytkowych kościołów w województwie śląskim przeprowadzonych w 2008 roku [w]: Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego. Tom 1 Odkrycia - badania - konserwacje. Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, 2009, s. 99-103. ISBN 978-83-85871-57-6.
  4. Ewa Caban: Kościół pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela i Matki Boskiej Częstochowskiej w Poniszowicach [w:] Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego, tom 3 Architektura drewniana. Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, 2011, s. 121. ISBN 978-83-85871-62-0.
  5. Paweł Porwoł: Perełka sakralna Ziemi Wodzisławskiej. Kościół drewniany pw. Wszystkich Świętych. Wodzisław Śląski: 2012, s. 27.
  6. Ryszard Brykowski: Drewniana architektura kościelna w Małopolsce XV wieku. Wrocław: Ossolineum, 1981, s. 138. ISBN 83-04-00826-2.
  7. Paweł Porwoł: Perełka sakralna Ziemi Wodzisławskiej. Kościół drewniany pw. Wszystkich Świętych. Wodzisław Śląski: 2012, s. 35.

BibliografiaEdytuj

  • Paweł Porwoł: Perełka sakralna Ziemi Wodzisławskiej. Kościół drewniany pw. Wszystkich Świętych. Wodzisław Śląski: Parafia Rzymskokatolicka pw. Wszystkich Świętych w Łaziskach, 2012.
  • Izabela Rejduch-Samkowa(red) Jan Samek (red), Jan (red.) Samek: Katalog zabytków sztuki w Polsce tom VI województwo katowickie z. 14 powiat wodzisławski. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1960.
  • Aleksander Konieczny: Sprawozdanie z badań dendrochronologicznych zabytkowych kościołów w województwie śląskim przeprowadzonych w 2008 roku W: Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego. Tom 1 Odkrycia - badania - konserwacje. Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, 2009, s. 99-103. ISBN 978-83-85871-57-6.