Otwórz menu główne

Kościół farny św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja – kościół farny położony przy rynku w Kazimierzu Dolnym. Ufundowany został przez Kazimierza Wielkiego ok. 1325 roku i rozbudowany w stylu renesansowym w latach 1610-1613. Znajduje się na trasie Szlaku Renesansu Lubelskiego.

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Distinctive emblem for cultural property.svg A/123 z dnia 10.12.1966 r.
kościół parafialny
Ilustracja
Kościół od strony rynku
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Miejscowość Kazimierz Dolny
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Wezwanie św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja
Położenie na mapie Kazimierza Dolnego
Mapa lokalizacyjna Kazimierza Dolnego
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Położenie na mapie powiatu puławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu puławskiego
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Położenie na mapie gminy Kazimierz Dolny
Mapa lokalizacyjna gminy Kazimierz Dolny
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja w Kazimierzu Dolnym
Ziemia51°19′22,1160″N 21°56′55,6440″E/51,322810 21,948790

Spis treści

Historia budowliEdytuj

Badania architektoniczne wskazują, że kościół wybudowany około 1325, jednak pierwsza pewna informacja o nim pochodzi z 1440 roku. Kościół ten był znacznie mniejszy od obecnego i mieścił się w obrębie jego nawy. W 1561 roku kościół ten spłonął podczas pożaru miasta. Od roku 1553 władzę nad Kazimierzem objął Jan Firlej - działacz reformacji. W 1586 roku rozpoczęto odbudowę nawy, jednak prace wkrótce przerwano. W latach 1610-1613 pod kierunkiem muratora Jakuba Balina zbudowane nowe prezbiterium. O renesansowym stylu przebudowy świadczą: półokrągła absyda, kolebka z lunetami oraz dekoracje architektoniczne. Pozostają jednak pewne cechy gotyckie: rzut poziomy, strzelistość, wąskie wysokie okna i skarpy.

Sklepienie sieciowe, wykonane przez Jakuba Balina, pozbawione jest podziału na przęsła, a poszczególne elementy sieci listew wypełnione są ornamentem.

Za proboszcza Jana Ruszkowskiego (1676–1716) odnowiono zakrystię.

Opis budowliEdytuj

 
Kościół (widok ze wzgórza)
 
Szczyt kościoła

Kościół położony jest na wzgórzu, poniżej ruin zamku, od strony północno-wschodniej kościoła położony jest cmentarz, od strony południowo-zachodniej stok wzgórza spada ku miastu. Warunki terenowe spowodowały odchylenie kościoła, fara nie jest orientowana, absyda prezbiterium skierowana jest w kierunku południowo-wschodnim.

Świątynia i przybudówki zbudowane z wapienia (wapniaka), nawa i wieża frontowa okładzina z cegły tynkowana, tynk malowany.

Kościół jest jednonawowy, prezbiterium zamknięte półokręgiem. Posiada sklepienie kolebkowe z lunetami, okrągłą basztę przy narożniku północnym. Do fasady przylega trzykondygnacyjna, czteroboczna wieża. Od strony północno-wschodniej do nawy przylegają dwie kaplice, do prezbiterium zakrystia (sklepienia) od południowego zachodu oraz mały babiniec

Nawę podpiera sześć skarp, cztery są wtopione w ściany przybudówek, dwie z kolei, od strony południowo-zachodniej i na zachodnim narożniku są widoczne.

DekoracjeEdytuj

 
Ołtarz nawy głównej
 
Kaplica Górskich
 
Organy

Wnętrze zdobią: rzeźbione głowice pilastrów, bogate sztukaterie sklepień i dekorowany rzeźbiarsko portal do jednej z kaplic. Zewnętrze: skarpy – pilastry na ścianach bocznych nawy, trzystrefowy szczyt frontowy, poziome strefy podzielone pilastrami, szczyt tylny zdobiony ornamentem okuciowym oraz szczyty ujęte wolutami i obeliskami.

Wieża frontowaEdytuj

Wieża frontowa została zbudowana w 1521 lub 1536 roku i jest pozostałością po wcześniejszym kościele[1]. Brak otworów i znaczna grubość murów (funkcja obronna) wskazują na proces inkastelacji kościoła. Po unii Polsko-Litewskiej cechy obronne znowu okazały się zbędne i nastąpiło przebicie otworów oraz utworzenie rodzaju kruchty z dostępem do głównego portalu.

KapliceEdytuj

  • Kaplica Borkowskich, budowa ok. 1612–1615. Przylega od północy. Fundacja Elżbiety Kochanowskiej z Czarnolasu.
  • Kaplica Górskich (lub Matki Boskiej Nieustającej Pomocy) – druga chronologicznie, przylega od południa. Budowa ok. 1625 – 1629). Fundacja Wawrzyńca Górskiego. Bogato zdobione łuki w przejściach do kaplicy. Bryła o planie zbliżonym do kwadratu z kopułką z latarnią, nawiązuje do nawiązanie do typu Kaplicy Zygmuntowskiej. Ściany zdobione są wnękami zamkniętymi łukami. Od zewnątrz naroża zdobione są przez pilastry.
  • Kaplica Królewska (Wniebowzięcia NMP; Różańcowa) z lat 1646-1653. fundacja: Marek Radzik i żona Anna Kawecka. Kaplica w typie kaplicy Zygmuntowskiej, lecz w metamorfozie barokowej: wydłużony rzut, sklepienie o planie eliptycznym.
  • Kaplica św. Michała na cmentarzu

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Wacław Husarski, Kazimierz Dolny, Wydawnictwo: P.I.W., 1957.
  • Władysław Tatarkiewicz, Typ lubelski i typ kaliski w architekturze kościelnej XVII wieku, "Prace Komisji Historii Sztuki", t. VII, z. I, Kraków 1937.