Kościół katolicki w Czechach

Kościół katolicki w Czechach (cz. Církev katolická v Česku) – część powszechnego Kościoła katolickiego i zarazem największy pod względem liczby wiernych związek wyznaniowy obecny w Czechach. Według spisu powszechnego z 2011 roku z katolicyzmem utożsamiało się 1,08 miliona Czechów (10,3% społeczeństwa).

Dzieli się na dwie metropolie rzymskokatolickie – czeską i morawską, którymi kierują arcybiskupi-metropolici oraz bizantyjsko-rusiński egzarchat apostolski. Arcybiskup praski jest prymasem Czech.

HistoriaEdytuj

Wraz z przybyciem Cyryla i Metodego jako pierwsze na ziemiach obecnych Czech w IX w. pojawiło się chrześcijaństwo wschodnie (obecnie reprezentowane przez Kościół Prawosławny Czech i Słowacji).

Kościelna struktura organizacyjna w Czechach jest starsza od siostrzanej struktury w Polsce. Pierwszym biskupstwem w Czechach była utworzona w roku 973 diecezja praska. Kościół czeski zaczął przeżywać ogromny kryzys swej tożsamości w czasach husyckich w XV w. Nastąpiło wówczas osłabienie środowiska katolickiego. Ruch husycki odbierany był jako narodowy. Kolejny cios strukturze kościelnej zadał okres reformacji i walk międzywyznaniowych. Wówczas liczba katolików spadła do 10%.

Cuius regio, eius religio czyli zasada uzgodniona dla obszaru Czech (jako części składowej Cesarstwa Rzymskiego – Rzeszy) dawała monarchom prawo wyboru wyznania oraz narzucenia go swoim poddanym. Jako opiekunowie katolicyzmu wystąpiła dynastia Habsburgów. Czeskie środowiska niekatolickie nie były wspierane, chronione lub faworyzowane w kraju, Habsburgowie bowiem byli dynastią rzymskokatolicką władającą krajami o takim wyznaniu na półwyspie Iberyjskim, w Amerykach i w Europie Środkowej. O przywiązaniu dynastii rządzącej Czechami do wiary katolickiej świadczy np. budowa Escorialu w jednej z domen przez Habsburgów posiadanych.

Gdy w 1918 odzyskano niepodległość, Czesi manifestowali swoją wolność, odchodząc od Kościoła katolickiego. Czwartym czynnikiem, który wpłynął na sytuację obecną – środowisko katolickie w Czechach jest mniejszością – były lata rządów komunistycznych. Władze skutecznie starały się izolować Kościół od reszty społeczeństwa: zlikwidowano seminaria, pozostawiając jedno dla całych Czech i Moraw, narzucono limit przyjęć, zlikwidowano zakony i zgromadzenia, proboszczowie podlegali sekretarzom partyjnym, aktywnych kapłanów przenoszono do martwych parafii, sekretarze partyjni byli obecni na zebraniach dekanalnych.

W latach 40. i 50. zaczął powstawać Kościół podziemny. Największą inicjatywą była wspólnota Koinótés, zapoczątkowana w 1964 roku przez Felixa Marię Davídka (1921–1988), tajnie wyświęconego na biskupa w roku 1967. W ramach Koinótés wyświęcono potajemnie 15 biskupów i około 160 księży, w tym kilka kobiet (np. Ludmila Javorová). W roku 1996 święcenia kobiet uznano za nieważne, podobnie jak i inne udzielone przez Davídka, ponieważ przyjęta przez niego sakra biskupia została ostatecznie uznana za wątpliwie ważną. Rok później Kongregacja dla Kościołów Wschodnich uregulowała sytuację 22 żonatych księży, którym zezwolono pełnić posługę w obrządku bizantyjskim[1].

Największym problemem, z którym boryka się dzisiaj Kościół czeski, jest brak kapłanów. W 2011 roku w archidiecezji praskiej 64% parafii nie miało księdza, a w diecezji litomierzyckiej w 400 parafiach pracowało 90 księży.

StrukturaEdytuj

 
Kościół katolicki w Czechach

Metropolia czeskaEdytuj

Metropolia morawskaEdytuj

Nuncjatura apostolskaEdytuj

Nuncjatura apostolska w Czechach mieści się w Pradze, przy ul. Vorsilskiej, 12. Obecnie reprezentantem Watykanu jest abp Giuseppe Leanza.

StatystykiEdytuj

W 2009 roku Kościół rzymskokatolicki posiadał w Czechach dwudziestu biskupów (Kościół greckokatolicki posiadał trzech biskupów), 1370 księży diecezjalnych, 586 zakonnych (w sumie 1956), 178 diakonów stałych, 116 braci zakonnych, 1609 sióstr zakonnych, 160 członków instytutów świeckich, 1109 katechetów. W wyższych seminariach duchownych kształciło się 184 seminarzystów. Kościół prowadził 39 przedszkoli i szkół podstawowych, 33 szkoły średnie, 7 uniwersytetów[2]. W Czechach pracuje około 200 księży z Polski[3].

MediaEdytuj

CzasopismaEdytuj

Katolickie czasopisma: Katolický týdeník, Světlo, Teologické texty, Salve, Milujte se!, ADéčko dla dzieci, In! dla dziewcząt, Tarsicius dla ministrantów

WydawnictwaEdytuj

Katolickie książki wydają: Karmelitánské nakladatelství, Matice cyrilometodějská, Nakladatelství Cor Jesu, Paulínky, Nakladatelství Vyšehrad, Cesta, Trinitas, salezjańskie wydawnictwo Portál.

PrzypisyEdytuj

  1. Krzysztof Tomasik i Stanisław Tasiemski: Czechy: „Kościół ukryty". wiara.pl, 2009-09-25. [dostęp 2018-06-06].
  2. za: Watykańska Agencja Prasowa
  3. Radio Watykańskie

Linki zewnętrzneEdytuj