Kolcomysz

rodzaj myszowatych

Kolcomysz[7] (Acomys) – rodzaj ssaka z podrodziny sztywniaków (Deomyinae) w rodzinie myszowatych (Muridae).

Kolcomysz
Acomys[1]
I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1838[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – kolcomysz arabska (A. dimidiatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd Supramyomorpha
Infrarząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina myszowate
Podrodzina sztywniaki
Rodzaj kolcomysz
Typ nomenklatoryczny

Mus cahirinus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce, na Półwyspie Arabskim oraz na Krecie i Cyprze[8][9][10].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała (bez ogona) 73–135 mm, długość ogona 39–137 mm, długość ucha 11–24 mm, długość tylnej stopy 9–22 mm; masa ciała 13–86 g[9]. Myszy te charakteryzują się posiadaniem w normalnej sierści długich, sztywnych włosów, przypominających kolce np. jeża. Gryzonie z rodzaju Acomys wykazują niespotykaną u innych ssaków zdolność do autotomii. U wielu gatunków pochwycony ogon może zostać łatwo oderwany lub pozbawiony skóry, aby umożliwić ucieczkę zwierzęcia. Dwa gatunki (kolcomysz sawannowa i ryftowa) wykazują jeszcze bardziej złożony system obronny: w sytuacji zagrożenia gryzonie te są w stanie odrzucić części skóry. Skóra ulega oderwaniu przy naprężeniu dwudziestokrotnie mniejszym niż u myszy z rodzaju Mus. Kompletna skóra zwierzęcia, wraz z gruczołami i mieszkami włosowymi, odrasta w szybkim tempie[11].

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Acomys: gr. ακη akē „ostry punkt”; μυς mus, μυός muos „mysz”[12].
  • Acanthomys: gr. ακανθα akantha „kolec, cierń”, od ακη akē „ostry punkt”; μυς mus, μυός muos „mysz”[13]. Gatunek typowy: Mus cahirinus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803.
  • Acosminthus: gr. ακη akē „ostry punkt”; σμινθος sminthos „mysz”[12]. Gatunek typowy: Mus cahirinus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803.
  • Peracomys: gr. περα pera „powyżej, poza”; rodzaj Acomys I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1838[5]. Gatunek typowy: Acomys louisae O. Thomas, 1896.
  • Subacomys: łac. sub „blisko”; rodzaj Acomys I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1838[6]. Gatunek typowy: Mus subspinosus Waterhouse, 1838.

Podział systematycznyEdytuj

Kolcomyszy pochodzą z pustynnych obszarów Afryki. Naukowcy sądzą, że mimo wielu podobieństw do europejskich myszy (Mus), są one bliżej spokrewnione z myszoskoczkami (Gerbillinae). Do rodzaju należą następujące gatunki[8][7]:

PrzypisyEdytuj

  1. Acomys, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. I. Geoffroy Saint-Hilaire. Notice sur les Rongeurs épineux désignés par les auteurs sous les noms d’Echimys, Loncheres, Heteromys et Nelomys. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Seconde Série. 10, s. 126, 1838 (fr.). 
  3. R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: A. Bertrand, 1842, s. 135. (fr.)
  4. C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Cz. 1. Breslau: A. Schulz, 1841, s. 95. (niem.)
  5. a b F. Petter & J. Roche. Remarques préliminaires sur la systematique des Acomys (Rongeurs, Muridae) Peracomys, sous-genre nouveau. „Mammalia”. 45 (3), s. 382, 1981 (fr.). 
  6. a b Ch. Denys, J.-C. Gautun, M. Tranier & V. Volobouev. Evolution of the genus Acomys (Rodentia, Muridae) from dental and chromosomal patterns. „Israel Journal of Zoology”. 40 (2), s. 218, 1994 (ang.). 
  7. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 257–258. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  8. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 440–442. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  9. a b Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 599–604. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.)
  10. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Acomys. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-03].
  11. A.W. Seifert, S.G. Kiama, M.G. Seifert, J.R. Goheen, T.M. Palmer & M. Maden. Skin shedding and tissue regeneration in African spiny mice (Acomys). „Nature”. 489 (7417), s. 561–565, 2012-09-27. DOI: 10.1038/nature11499 (ang.). 
  12. a b Palmer 1904 ↓, s. 75.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 73.

BibliografiaEdytuj