Kolej linowa „Elka” w Chorzowie

kolejka liniowa w Parku Śląskim

Kolej linowa „Elka” w Chorzowie – całoroczna kolej linowa działająca na terenie Parku Śląskiego (dawniej WPKiW) położonego w Chorzowie. Operatorem kolei jest Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. Gen. Jerzego Ziętka S.A. w Chorzowie.

Linia kolejowa
Kolej linowa „Elka” w Chorzowie
Dane podstawowe
Zarządca

Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. Gen. Jerzego Ziętka S.A. w Chorzowie

Zdjęcie LK
Kolej linowa „Elka”, wrzesień 2013
Historia
Rok otwarcia

1967, 2013

Rok zawieszenia ruchu

2006

Portal Transport szynowy
Kolej „Elka” w pierwotnej postaci, 2008 (po wstrzymaniu ruchu)
Widok z perspektywy osoby jadącej koleją

HistoriaEdytuj

Kolej zaprojektowano jako widokowo-rekreacyjną, na terenie Parku Śląskiego. Autorem projektu było Biuro Projektów Budownictwa Przemysłowego z Krakowa, a wykonawcą Mostostal Zabrze[1]. Kolej została uroczyście otwarta 7 września 1967 przez Edwarda Gierka, ówczesnego I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach. Była to najdłuższa nizinna kolej linowa w Europie, o długości 5539 m. Nazwa Elka była skrótowcem od Elektryczne Linowe Koleje[1]. W pierwotnej postaci była to kolej krzesełkowa, z krzesełkami niewyprzęganymi[1]. W latach 70. przewoziła ponad 240 tysięcy osób rocznie, a szacuje się, że ogółem przewiozła 15,5 miliona pasażerów[1]. W takim kształcie funkcjonowała do końca sezonu (września) 2005 roku. W lecie 2006 roku uruchomiono tylko dwie linie łączące się w stacji Planetarium, po czym z uwagi na zły stan techniczny podpór podjęto decyzję o jej likwidacji[1]. Podpory i stacje rozebrano w 2012 roku[1].

Trasa historycznaEdytuj

Łączna długość trasy kolei w latach 1967-2007 wynosiła prawie 6 km. Trasa składała się z trzech odcinków, które połączone były w charakterystyczny trójkąt:

Przejazd wszystkimi trzema odcinkami zajmował około godziny. Podpory miały wysokość na ogół 8-10 m, najwyższe – 15 m[1]. Z wysokości kilku-kilkunastu metrów nad ziemią można było podziwiać przyrodę parku, w tym zwierzęta zgromadzone na terenie Śląskiego Ogrodu Zoologicznego i park dinozaurów. Zdolność przewozowa jednego odcinka wynosiła około 1300 osób na godzinę.

Stacja Planetarium położona była pomiędzy Planetarium Śląskim a Międzynarodowymi Targami Katowickimi. Do tej stacji można było dojść aleją parkową od okolic ośrodka TVP3 Katowice, znajdującego się przy granicy Katowic z Siemianowicami Śląskimi. Do stacji Stadion Śląski można było dojść aleją parkową od Katowic lub Chorzowa. Do stacji Wesołe Miasteczko można było dojść od Katowic. Znajdowała się ona na drugim przystanku tramwajowym na zachód od Silesia City Center.

Planetarium 50°17′29″N 18°59′47″E/50,291389 18,996389
Stadion Śląski 50°17′23″N 18°58′26″E/50,289722 18,973889
Wesołe Miasteczko 50°16′32″N 18°59′46″E/50,275556 18,996111

Trasa współczesnaEdytuj

W 2011 roku zdecydowano o budowie nowej kolei linowej, z dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej[1]. Budowa rozpoczęła się w lutym 2013 roku[1]. Jej ponowne otwarcie, ale tylko na odcinku Śląskie Wesołe MiasteczkoStadion Śląski (2,2 km), odbyło się 8 września 2013 o godzinie 15:00[2]. Obecnie kolej wykorzystuje wyprzęgane gondole i krzesełka, będąc koleją całoroczną[1].

Zbudowana jako pierwsza linia Wesołe Miasteczko – Stadion Śląski ma długość 2183,52 m; podpory są wyższe niż poprzednio i mają od 17 do 21 metrów[1]. Prędkość eksploatacyjna wynosi 3 do 4 m/s, przejazd trasy zajmuje poniżej 9 minut[1].

30 grudnia 2020 roku podpisano umowę na projekt budowy drugiej linii na trasie Śląskie Wesołe MiasteczkoPlanetarium Śląskie[3]. Trasa będzie miała długość 1800 metrów i będzie obsługiwana przez co najmniej 30 wyciągów krzesełkowych oraz 15 gondoli. Jednym z wymagań projektowych jest taka konstrukcja stacji końcowej, aby w przyszłości dało się poprowadzić trzecią linię, na trasie Planetarium ŚląskieStadion Śląski. przywracając tym samym dawny, trójkątny układ linii. Koszt wykonania projektu zawarty w umowie to 1 051 650,00 złotych, będzie go realizować Pracownia Projektowa ARCHEX s.c. Anna Laskowska-Łapa, Wojciech Łapa z Bielska-Białej. Czas wykonania projektu to 8 miesięcy.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m Marek Malczewski: Kolej linowa Elka, "Świat Kolei" nr 12/2013, s.36-38
  2. Martyna Dyszka: Kolejka Elka ruszyła! Pierwsza jazda w niedzielę i to za darmo (pol.). dziennikzachodni.pl, 2013-09-07. [dostęp 2016-08-04].
  3. Park Śląski - Kolejne, nowe inwestycje w Parku Śląskim, www.parkslaski.pl [dostęp 2020-12-31].

BibliografiaEdytuj

  • Marek Baran: Koleje linowe i wyciągi narciarskie w Polsce. Historia i dzień dzisiejszy. Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2010, s. 37. ISBN 978-83-7729-036-1.
  • Marek Malczewski. Kolej linowa Elka. „Świat Kolei”. 12/2013(221), s. 36-38, 2013. Łódź: EMI-Press. 

Linki zewnętrzneEdytuj