Otwórz menu główne
Japoński L0 Maglev; pociąg na poduszce magnetycznej Shinkansen jest posiadaczem światowego rekordu prędkości wynoszącego 603 km/h
Wnętrze pociągu Maglev w Szanghaju
Maglev w Birmingham

Kolej magnetyczna (kolej na poduszce magnetycznej) – kolej poruszająca się bez styku pojazdu z torem, dzięki unoszeniu elektromagnetycznemu przez odpychanie się lub przyciąganie magnesów stałych lub układ elektromagnesów ułożonych w torze i umieszczonych w pojeździe[1].

TechnologiaEdytuj

Dzięki polu magnetycznemu kolej ta nie ma kontaktu z powierzchnią toru, gdyż praktycznie cały czas unosi się nad nim (przy małych prędkościach niezbędne są koła, gdyż indukuje się wówczas zbyt mała siła, niewystarczająca do utrzymania pociągu w torze). Do realizacji tego zadania wykorzystuje się elektromagnesy wykonane z nadprzewodników (w Japonii) lub konwencjonalne (w Niemczech). Pojazdy mogą przez to rozwijać duże prędkości. Dzięki zastosowaniu magnesów eliminowane jest tarcie kół, które w tradycyjnych pociągach znacznie ogranicza maksymalną prędkość jazdy. Przede wszystkim jednak omija się problem dynamiki koło-szyna, gdzie występują zjawiska o charakterze rezonansowym ograniczające bezpieczny zakres prędkości. Dzięki temu koleje magnetyczne zbliżają się do 600 km/h (rekord świata w prędkości należy do japońskiej wersji pociągu; został osiągnięty 21 kwietnia 2015 i wynosi 603 km/h[2], jest więc o 28,2 km/h większy od rekordu TGV ustanowionego 3 kwietnia 2007).

Istnieją dwa systemy kolei magnetycznych:

  • Maglev (z ang. magnetic levitation = „lewitacja magnetyczna”) – technologia unoszenia elektrodynamicznego (EDS) (unoszenie przez odpychanie), rozwijana w Japonii;
  • Transrapid – unoszenie elektromagnetyczne (EMS) (unoszenie przez przyciąganie), rozwijana w Niemczech. Testowe linie kolei magnetycznej istnieją w Japonii i Niemczech, a jedyna komercyjna linia w Chinach.

HistoriaEdytuj

W latach 60. Eric Laithwaite zbudował pierwszą na świecie testową linię kolei magnetycznej o długości 1,6 km, niestety jego badania zostały przerwane w 1973 z powodu braku funduszy. Do końca XX wieku odrębnie Niemcy i Japonia wypracowały swoje technologie. Największym problemem, który do dnia dzisiejszego nie został rozwiązany to wysokie koszty związane z nadprzewodnikami.

Historia rekordów prędkościEdytuj

  • 1971 – Niemcy Zachodnie – Prinzipfahrzeug – 90 km/h
  • 1971 – Niemcy Zachodnie – TR-02 (TSST) – 164 km/h
  • 1972 – Japonia – ML100 – 60 km/h (z załogą)
  • 1973 – Niemcy Zachodnie – TR04 – 250 km/h (z załogą)
  • 1974 – Niemcy Zachodnie – EET-01 – 230 km/h (bez załogi)
  • 1975 – Niemcy Zachodnie – Komet – 401,3 km/h
  • 1978 – Japonia – HSST-01 – 307,8 km/h (napędzany silnikami rakietowymi, bez załogi)
  • 1978 – Japonia – HSST-02 – 110 km/h (z załogą)
  • 1979-12-12 – Japonia – ML-500R – 504 km/h (bez załogi)
  • 1979-12-21 – Japonia – ML-500R – 517 km/h (bez załogi)
  • 1987 – Niemcy Zachodnie – TR06 – 406 km/h (z załogą)
  • 1987 – Japonia – MLU001 – 400,8 km/h (z załogą)
  • 1988 – Niemcy Zachodnie – TR-06 – 412,6 km/h (z załogą)
  • 1989 – Niemcy Zachodnie – TR-07 – 436 km/h (z załogą)
  • 1993 – Niemcy – TR-07 – 450 km/h (z załogą)
  • 1994 – Japonia – MLU002N – 431 km/h (bez załogi)
  • 1997 – Japonia – MLX01 – 531 km/h (z załogą)
  • 1997 – Japonia – MLX01 – 550 km/h (bez załogi)
  • 1999 – Japonia – MLX01 – 548 km/h (bez załogi)
  • 1999 – Japonia – MLX01 – 552 km/h (z załogą)

Wpisane do Księgi rekordów Guinnessa

  • 2003 – Niemcy – TR-08 – 501 km/h (z załogą)
  • 2015 – Japonia – MLX01 – 603 km/h (z załogą)

Komercyjne zastosowaniaEdytuj

Pierwszy publicznie dostępny Maglev został otwarty w 1984 w Birmingham. Na trasie o długości 600 metrów rozwijał prędkość 42 km/h. Ostatecznie został zamknięty w 1995 z powodu zbyt dużej zawodności.

Drugą w świecie linią komercyjną był berliński M-Bahn (Magnetbahn), istniejący w latach 1989-1991.

Od 2003 istnieje w Szanghaju najdłuższa na świecie trasa kolei magnetycznej Transrapid zbudowana przez niemieckie przedsiębiorstwo Transrapid International. Długość trasy wynosi około 30 km, pokonywana jest w 7 minut i 20 sekund. Pociąg rozwija maksymalną prędkość 431 km/h. Na otwarcie linii w Szanghaju przyjechał ówczesny kanclerz Niemiec Gerhard Schröder.

Drugą istniejącą linią kolei magnetycznej jest japońska Linimo w prefekturze Aichi, niedaleko Nagoi. Linia została zbudowana głównie na potrzeby wystawy Expo 2005, obecnie służy lokalnej społeczności. Długość trasy wynosi około 8900 m.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kolej na poduszce magnetycznej. Encyklopedia PWN. [dostęp 2013-08-22].
  2. Japan's maglev train breaks world speed record with 600km/h test run | World news | The Guardian, www.theguardian.com [dostęp 2017-11-24] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj