Otwórz menu główne

Kolonia Zgorzelec (niem. Skorzeletz) – kolonia robotnicza zbudowana w latach 1897–1901 położona w BytomiuŁagiewnikach. Powstała z inicjatywy Huberta von Tiele-Wincklera[3] na zamówienie Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa dla pracowników pobliskiej ówczesnej Huty Hubertus[4].

Kolonia Zgorzelec
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1553/94 z 28 lutego 1994[1]
Ilustracja
Kolonia Zgorzelec w 2005 roku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Bytom
Dzielnica Łagiewniki
Data budowy 1897–1901[2]
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
Kolonia Zgorzelec
Kolonia Zgorzelec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kolonia Zgorzelec
Kolonia Zgorzelec
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kolonia Zgorzelec
Kolonia Zgorzelec
Ziemia50°19′28″N 18°53′58″E/50,324444 18,899444

ArchitekturaEdytuj

 
Budynek piekarni i pralni z 1906 roku (2019)

Na kolonię składają się 34 wolnostojące familoki[3][5] dwurodzinne i czterorodzinne zbudowane w latach 1897–1901[2], 14 z nich zostało wyłączonych z użytkowania; na początku XXI wieku w kolonii mieszkały około 152 osoby[3]. Zachowały się pojedyncze komórki lokatorskie (śl.chlewiki). Budynki mają wysokość 1 i 2 kondygnacji (2 i 3 licząc łącznie z poddaszem) i są całkowicie podpiwniczone. Lica ścian zewnętrznych wykonano z czerwonej cegły[3], bez ozdób. W skład zespołu wchodził również budynek usługowy – pralnia. Kolonia stanowi przykład zespołu urbanistyczno-architektonicznego z okresu największego rozwoju przemysłu na terenie Górnego Śląska.

W 1994 roku osiedle zostało wpisane do rejestru zabytków[1] pod numerem A/1533/94. Ochrona obejmuje zespół osiedla robotniczego „Kolonia Zgorzelec” w Bytomiu-Łagiewnikach, który tworzą budynki nr 1,2 oraz 6-39[6]

RewitalizacjaEdytuj

W latach 90. XX wieku planowano przekształcić osiedle w „kolonię artystyczną”, co jednak nie doszło do skutku[4].

Prowadzono jednak częściową rewitalizację kolonii przy współpracy z krajem związkowym Północna Nadrenia-Westfalia oraz miastem partnerskim Recklinghausen, projekt jednak upadł[6][2], wyremontowano 9 budynków[3].


 
Kolonia Zgorzelec, Bytom (w tle Ruda Śl.os. Paryż i Godula), fot. Przemek Neumann (2019)


PrzypisyEdytuj

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30.
  2. a b c Edward Wieczorek: Bytom i okolice. Bytom: OSiR, 1997, s. 72. ISBN 83-86293-15-2.
  3. a b c d e Kolonia Zgorzelec (podobszar 19). W: Bytom odNowa. Kompleksowa rewitalizacja miasta [on-line]. Urząd Miasta Bytom. [dostęp 2018-09-09].
  4. a b Nowak 2015 ↓.
  5. S. Życie na uboczu. „Życie Bytomskie”, s. 14, 2017-05-22. ISSN 02392941. 
  6. a b Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków: Rejestr zabytków: Gmina Bytom. [dostęp 2011-05-31].

BibliografiaEdytuj