Kolonowskie

miasto w województwie opolskim

Kolonowskie (dodatkowa nazwa w j. niem. Colonnowska, w latach 1936–1945 Grafenweiler[2]) – miasto na Górnym Śląsku, w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, położone nad Małą Panwią, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kolonowskie. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do dawnego woj. opolskiego.

Kolonowskie
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół pw. Niepokalanego Serca Maryi
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat strzelecki
Gmina Kolonowskie
Prawa miejskie 1973
Burmistrz Norbert Koston
Powierzchnia 55,84 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

3343[1]
60,0 os./km²
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-110
Tablice rejestracyjne OST
Położenie na mapie gminy Kolonowskie
Mapa konturowa gminy Kolonowskie, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kolonowskie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kolonowskie”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kolonowskie”
Położenie na mapie powiatu strzeleckiego
Mapa konturowa powiatu strzeleckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Kolonowskie”
Ziemia50°39′11″N 18°23′20″E/50,653056 18,388889
TERC (TERYT) 1611034
SIMC 0965631
Urząd miejski
ul. Księdza Czerwionki 39
47-110 Kolonowskie
Strona internetowa
BIP

Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 3382 mieszkańców[3].

PołożenieEdytuj

 
Rzeka Bziniczka – odcinek leśny w okolicach Kolonowskiego

Kolonowskie leży na Nizinie Śląskiej, blisko granicy z Wyżyną Śląską. Przez Kolonowskie przebiega droga wojewódzka nr 463 oraz linia kolejowa nr 144 Opole – Tarnowskie Góry, na której funkcjonuje przystanek Kolonowskie.

Przez miejscowość przepływa rzeka Mała Panew oraz jej dopływ Bziniczka uchodząca do Małej Panwi w Kolonowskiem.

NazwaEdytuj

W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945, miejscowość nosiła nazwę Grafenweiler[4].

OpisEdytuj

Na terenie Kolonowskiego działają m.in.: ośrodek zdrowia, placówki handlowe i zakłady rzemieślnicze, biblioteka publiczna, przedszkole, szkoła podstawowa i gimnazjum, Miejsko-Gminne Centrum Kulturalno-Sportowe wraz z boiskiem, kręgielnia, klub piłkarski KS Unia Kolonowskie, jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, koło Mniejszości Niemieckiej, orkiestra dęta, koło Polskiego Związku Wędkarskiego, koła łowieckie „Leśnik” i „Daniel”, oddział Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych, Rodzina Kolpinga, Caritas parafialny i koło przyjaciół Hochdahl–Cergy–Kolonowskie.

HistoriaEdytuj

W roku 1780 właściciel ziem hrabia Filip Colonna zlecił wybudowanie huty wraz z wielkim piecem nad rzeką Brzinitzka (Bziniczka), będącej prawym dopływem rzeki Malapane (Mała Panew). Datę tę uważa się za początek istnienia Kolonowskiego[5]. Powstała osada była jedną z wielu wzdłuż biegu Małej Panwi. Innymi założonymi przez Colonnę były m.in. Haraszowskie, Spórok, Fosowskie i Świerkle[6].

Wokół huty powstała mała osada robotnicza, która w roku 1797 przyjęła nazwę Colonnowska, od nazwiska swojego założyciela. Wybudowany kanał hutniczy łączył huty w Zawadzki (Zawadzkie), Colonnowska (Kolonowskie) i Vossowska (Fosowskie). Rzeka służyła natomiast do transportu towarów do Deschowitz (Zdzieszowice), gdzie przeładowywano towar i transportowano dalej Odrą. W roku 1805 powstał drugi wielki piec. W 1854 roku otwarto linię kolejową z Opola do Tarnowskich Gór[7]. Po śmierci hrabiego majątek po nim odziedziczył Andreas Maria Graf von Renard, który przyczynił się do dalszej rozbudowy zakładów. Mimo wielkich starań zakłady w Colonnowska coraz bardziej traciły na znaczeniu. W 1921 roku zamknięto hutę, a w 1926 odlewnię[7]. Budynki huty wyburzono, pozostał jedynie budynek dawnego jej biura, istniejący do dziś[8].

W 1880 roku ruszyła nasycalnia drewna, obecnie: Kopgard Sp. z o.o. W 1907 roku, nowy właściciel ziemski, książę Christian Ernst zu Stolberg-Wernigerode wydał zlecenie na budowę fabryki kartonów (Kartonagenfabrik), istniejącej do dzisiaj pod nazwą Packprofil Sp. z o.o. J.V. Produkcja ruszyła w 1908 roku[9].

W 1933 roku została wybudowana kaplica i Kolonowskie odłączyło się od parafii Staniszcze Wielkie. W 1942 roku Kolonowskie stało się samodzielną parafią, a kościół pod wezwaniem Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny został wybudowany po wojnie i konsekrowany w roku 1954[10].

W 1973 roku Kolonowskie otrzymało prawa miejskie. W granice miasta włączono wówczas osiedla Haraszowskie, Bendawice i Fosowskie[7].

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Kolonowskiego w 2014 roku[1].


 

Zabytki i muzeumEdytuj

 
Kościół ewangelicki w dzielnicy Fosowskie

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[11]:

  • dom – biura huty, ul. Leśna 8, drewniany, z k. XVIII w.

W budynku tym znajduje się Izba Regionalna Historii Lokalnej w Kolonowskiem.

Zobacz teżEdytuj

Gmina Kolonowskie

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kolonowskie w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  3. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
  4. Informationsseite – DENIC eG, www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-14] (niem.).
  5. Kolonowskie – Urząd Miasta i Gminy Kolonowskie, kolonowskie.pl [dostęp 2018-05-28] (pol.).
  6. Historia – Powiat Strzelecki, powiatstrzelecki.pl [dostęp 2018-05-28] (pol.).
  7. a b c Program opieki nad zabytkami gminy Kolonowskie na lata 2011–2014, s. 25.
  8. Józef Tomasz Juros, Historia, zabytki i ślady hutnictwa w dolinie Małej Panwi, s. 59.
  9. Super User, Historia, packprofil.pl [dostęp 2018-05-28] (pol.).
  10. Marcin Rozik, Parafia Kolonowskie, www.parafia-kolonowskie.pl [dostęp 2018-05-28].
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 115. [dostęp 12.1.2013].