Komenda Rejonu Uzupełnień Kielce

Komenda Rejonu Uzupełnień Kielce (KRU Kielce) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[2].

Komenda Rejonu Uzupełnień Kielce
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Kielce
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU Kielce
PKU 4 pp Leg.
PKU Kielce[1]
Dowódcy
Pierwszy mjr Kazimierz Dziekanowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Kielce
Podległość OKU Kielce
DOGen. „Kielce”
DOK X
Skład PKU typ III
Komendy rejonów uzupełnień OK X

Historia komendyEdytuj

W 1917 na terenie Kielc funkcjonował Główny Urząd Zaciągu[3]. Rozkazem kierownika MSWojsk. nr 144 z 27 listopada 1918 w sprawie organizacji władz zaciągowych powołano do życia między innymi Powiatową Komendę Uzupełnień w Kielcach dla Okręgu Wojskowego V obejmującego powiaty: kielecki, jędrzejowski, miechowski, pińczowski i stopnicki[4]. Z chwilą wejścia w życie rozkazu i sformowania nowego PKU, Główny Urząd Zaciągu do Wojska Polskiego zobowiązany był przekazać całość dokumentacji tej PKU na obszarze której się znajdował[5]. Bezpośrednią kontrolę nad PKU sprawowała Okręgowa Komendy Uzupełnień w Kielcach[5].

We wrześniu 1919 roku, na podstawie rozkazu Ministerstwa Spraw Wojskowych z 7 lipca 1919 roku, w Okręgu Generalnym „Kielce” przeprowadzono reorganizację służby poborowej polegającą na likwidacji Okręgowej Komendy Uzupełnień w Kielcach oraz utworzeniu ośmiu pułkowych komend uzupełnień w miejsce dotychczasowych czterech. W ramach tej reorganizacji PKU Kielce została przemianowana na Powiatową Komendę Uzupełnień 4 pp Leg. w Kielcach, która obejmowała swoją właściwością powiaty: kielecki, pińczowski i stopnicki[6].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[7], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[8]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[9][10]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[11].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[9]. W skład PKU Kielce wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[9]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[12][13][14].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[15].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Kielce normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[16]

Z dniem 1 października 1927 roku powiat iłżecki został wyłączony z okręgu poborowego PKU Kielce i podporządkowany nowo powstałej PKU Wierzbnik. Od tego dnia PKU Kielce administrowała jedynie powiatem kieleckim[17][18]. W grudniu 1930 roku PKU posiadała skład osobowy typ III[19].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[20].

19 marca 1932 roku ogłoszono nadanie Krzyża Niepodległości st. sierż. Władysławowi Posłusznemu z PKU Kielce[21][22].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Kielce została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Kielce przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[23], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[24]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Kielce normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[25].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr X, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiat kielecki[26].

Obsada personalnaEdytuj

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Kielce, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
  • mjr Kazimierz Dziekanowski (XI 1918 – I 1919[27])
  • ppłk Wacław Mikułowski (I 1919 - 6 VII 1920 → komendant PKU 47 pp w Stryju[28])
  • płk Adam Nowosilski (6 VII 1920 - 18 II 1921[29])
  • ppłk Karol Blok (18 II[29] - III 1921 → komendant PKU 11 pp[30])
  • ppłk piech. Stanisław Czajewski (III 1921[30] - 1922 → szef poborowy DOK IV)
  • ppłk piech. Kalikst Kędzierski (do VII 1923 → I referent Szefostwa Poborowego DOK VIII[31])
  • płk piech. Ksawery Łuskino (VII 1923[31] – II 1927 → stan spoczynku z dniem 30 IV 1927[32])
  • mjr kanc. Antoni Kołodyński (od II 1927[33])
  • ppłk piech. Władysław Tobiasiewicz (III[34] – XII 1929 → komendant PKU Stanisławów[35])
  • mjr art. Wacław Racięcki (IX 1930[36] – VII 1935 → dyspozycja dowódcy OK X[37])
  • mjr piech. Stanisław Kuszelewski (VIII 1935 – ? → komendant KRU Lida)
  • mjr piech. Karol Józef Klimczyk (1939[38])
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921-1925[39][40]
  • I referent
  • II referent
    • kpt. kanc. Piotr Hłuszanin (21 VI[44] – 17 X 1923[45]PKU Lida)
    • kpt. piech. Stanisław II Moniuszko (17 X 1923[46] – IV 1924[47] → 27 pp)
    • por. piech. Piotr Ilgiewicz (1 VII 1924[48] – II 1926 → referent)
  • referent – urzędnik wojsk. XI rangi Adam Olszewski
  • oficer instrukcyjny
  • oficer ewidencyjny na powiat iłżecki – por. kanc. Władysław Stanisław Włodyga (od 21 VI 1923[44])
  • oficer ewidencyjny na powiat kielecki
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[54][55][56][57][58]
  • kierownik I referatu administracji rezerw i zastępca komendanta
    • kpt. piech. Józef II Piotrowski (II 1926 – 31 III 1928[59] → stan spoczynku)
    • kpt. adm. (gosp.) Józef Turczyński (IV 1928[60] – XII 1929 → kierownik II referatu PKU Święciany)
    • mjr art. Wacław Racięcki (XII 1929[61] – IX 1930 → komendant)
    • kpt. piech. Józef Henryk Kozłowski[a] (VIII 1931[63] – 30 IX 1933[64] → stan spoczynku)
    • kpt. piech. Władysław Broszczakowski[b] (X 1933 – VII 1935 → dyspozycja dowódcy OK X)
  • kierownik II referatu poborowego
    • por. kanc. Stefan Mikołaj Sheybal (od II 1926)
    • kpt. adm. (gosp.) Michał Pękala (do IV 1928[69] → kierownik II referatu PKU Sanok)
    • kpt. piech. Antoni Pawlikowski (IV 1928[70] – VIII 1929[71] → dyspozycja dowódcy OK X)
    • por. piech. Zygmunt Jan Antoni Cieśliński (był w 1932, do VI 1938 → kierownik II referatu)
  • referent
    • por. piech. Piotr Ilgiewicz (II 1926 – ? → PKU Puławy)
    • kpt. adm. (gosp.) Józef Turczyński (do IV 1928 → kierownik I referatu)
    • kpt. piech. mgr Kazimierz Tabędzki (XI 1928[72] – III 1930[73] → praktyka sądowa w WSO nr VI)
    • por. piech. Zygmunt Jan Antoni Cieśliński (od XII 1929[74])
    • por. piech. Jan Tokarz (III 1930[75] – †27 II 1931[76])
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[38][c]
  • kierownik I referatu ewidencji – kpt. adm. (piech.) Mikołaj Kosiński[d] → w niemieckiej niewoli
  • kierownik II referatu uzupełnień – kpt. adm. (piech.) Zygmunt Jan Antoni Cieśliński[e]

UwagiEdytuj

  1. Kpt. piech. Józef Henryk Kozłowski (ur. 14 września 1887 roku) był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. Z dniem 1 lutego 1925 roku został przemianowany na oficera zawodowego w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 lipca 1919 roku i 9,5 lokatą w korpusie oficerów piechoty[62].
  2. Kpt. piech. Władysław Stefan Broszczakowski ur. 27 stycznia 1895 roku był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie)[65]. Z dniem 1 maja 1933 roku został przydzielony z 4 pp Leg. w Kielcach do PKU Kielce celem odbycia praktyki poborowej[66]. Po przeniesieniu kapitana Józefa Henryka Kozłowskiego w stan spoczynku (30 września 1933 roku) objął obowiązki kierownika I referatu i zastępcy komendanta PKU Kielce. W lipcu 1935 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr X[67]. W 1938 roku, będąc już w stanie spoczynku, został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[68]. Zmarł w 1966 roku. Został pochowany na Cmentarzu Starym w Kielcach.
  3. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939 roku, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[77].
  4. Kpt. adm. (piech.) Mikołaj Kosiński ur. 23 grudnia 1894 roku w Żydaczowie. Był odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi[78]. W sierpniu 1932 roku został przeniesiony z 24 pp w Łucku do PKU Płońsk na stanowisko kierownika II referatu poborowego[79]. W czerwcu 1935 roku nadal pełnił służbę w PKU Płońsk[80]. W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu IV E, a następnie Oflagu VI B Dössel[81].
  5. Kpt. adm. (piech.) Zygmunt Jan Antoni Cieśliński (ur. 15 kwietnia 1894 roku[82]).

PrzypisyEdytuj

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 39.
  2. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  3. Szandrocho 2011 ↓, s. 42.
  4. Szandrocho 2011 ↓, s. 44 i 46.
  5. a b Szandrocho 2011 ↓, s. 47.
  6. Jarno 2003 ↓, s. 51-53.
  7. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  8. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  9. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  10. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  11. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  13. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  14. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 28 z 14 października 1927 roku, poz. 350.
  18. Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
  19. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 19 marca 1932 roku, s. 201.
  22. M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352.
  23. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  24. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  25. Historia WKU Suwałki ↓.
  26. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  27. Jarno 2003 ↓, s. 52.
  28. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 59 z 6 lipca 1920 roku.
  29. a b Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 20 z 18 lutego 1921 roku.
  30. a b Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 29 z 10 marca 1921 roku.
  31. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 20 lipca 1923 roku, s. 478.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 5 lutego 1927 roku, s. 38, 44.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 lutego 1927 roku, s. 66.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 marca 1929 roku, s. 102.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 399.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 29.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 92.
  38. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 849.
  39. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1466, 1563, 1571.
  40. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1335.
  41. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 37 z 12 kwietnia 1924 roku, s. 210.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 125 z 28 listopada 1924 roku, s. 705.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 130 z 16 grudnia 1924 roku, s. 727.
  44. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 3 lipca 1923 roku, s. 444.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 1 listopada 1923 roku, s. 734.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 1 listopada 1923 roku, s. 733.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 8 kwietnia 1924 roku, s. 193.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 29 kwietnia 1924 roku, s. 245.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 8 marca 1925 roku, s. 135.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 8 marca 1925 roku, s. 137.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 9.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 6 lutego 1925 roku, s. 59.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 4.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 20.
  55. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 116, 131, 155, 823.
  56. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 515.
  57. Lista starszeństwa 1933 ↓, s. 42, 45, 108.
  58. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 44, 106.
  59. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 21.
  60. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 175.
  61. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 400.
  62. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 26 lutego 1925 roku, s. 93.
  63. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 234.
  64. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 20 maja 1933 roku, s. 118.
  65. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 49, 539.
  66. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 83.
  67. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 91.
  68. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 53.
  69. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 164.
  70. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 158.
  71. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 sierpnia 1929 roku, s. 255.
  72. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 355.
  73. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 115.
  74. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 383.
  75. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  76. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 131.
  77. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  78. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 292.
  79. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 417.
  80. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 39.
  81. Straty ↓.
  82. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 262, sprostowano imiona i datę urodzenia por. Jana Cieślińskiego z „Jan ur. 15 maja 1892” na „Zygmunt Jan Antoni ur. 15 kwietnia 1894”.

BibliografiaEdytuj