Otwórz menu główne

Komenda Rejonu Uzupełnień Słonim

Komenda Rejonu Uzupełnień Słonim (KRU Słonim) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[1].

Komenda Rejonu Uzupełnień Słonim
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Słonim
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU Słonim
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Słonim
Podległość DOGen. „Białystok”
DOK IX
Skład PKU typ IV

Historia komendyEdytuj

W czerwcu 1921 roku PKU Słonim podlegała Dowództwu Okręgu Generalnego „Białystok” i obejmowała swoją właściwością powiaty: baranowicki, nowogródzki i słonimski[2].

15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów oraz wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, dotychczasowa PKU Słonim została podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu i obejmowała swoją właściwością powiaty: nowogródzki i słonimski, natomiast powiat baranowicki został podporządkowany nowo powstałej PKU Baranowicze[3][4][5]

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[6], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[7]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[8][9]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[10].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[8]. W skład PKU Słonim wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[8]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[11][12][13].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[14].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Słonim normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[15]

W grudniu 1930 roku powiat nowogródzki został podporządkowany nowo powstałej PKU Nowogródek. Od tego czasu PKU Słonim administrowała jedynie powiatem słonimskim, posiadając skład osobowy typ IV[16].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[17].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Słonim została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Słonim przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[18], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[19]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Słonim normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[20].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiat słonimski[21].

Obsada personalnaEdytuj

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Słonim, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
  • ppłk piech. Feliks Ochotnicki (od 30 IV 1921[22])
  • płk piech. Jan Żywicki (1923 – II 1927 → stan spoczynku z dniem 30 IV 1927[23])
  • mjr piech. Józef I Wyrzykowski (II[24] – 30 IX 1927 → stan spoczynku[25])
  • ppłk piech. Maksymilian Wiktor (IX 1927[26] – VIII 1929 → dyspozycja dowódcy OK IX[27])
  • mjr piech. Wincenty Falkiewicz (IX 1930[28] – 29 II 1932 → stan spoczynku[29])
  • ppłk piech. Marian Hyla (III 1932 – VII 1935 → dyspozycja dowódcy OK IX[30])
  • mjr piech. Władysław Orzeszko (VIII 1935[31] – 1939[32], †1940 Katyń[33])
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[34][35]
  • I referent
    • kpt. piech. Franciszek Suchomel (do 1 XII 1922[36] → I referent PKU Krzemieniec)
    • por. piech. Aleksander Eśman
  • II referent
    • urzędnik wojskowy XI rangi Emil Marek (1923)
    • por. piech. Henryk Czechowski (od I 1924[37])
  • oficer instrukcyjny
  • oficer ewidencyjny na powiat nowogrodzki – urzędnik wojskowy X rangi / por. kanc. Andrzej Ropczycki
  • oficer ewidencyjny na powiat słonimski – por. piech. Mikołaj Bronisław Telatycki (29 IX 1923[40] – I 1925[41] → referent w Oddziale Ogólnym DOK IX)
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[42][43]
  • kierownik I referatu administracji rezerw i zastępca komendanta
  • kierownik II referatu poborowego
    • kpt. sam. Rudolf Rola-Janicki (p.o. II 1926 – IV 1928[48] → dyspozycja dowódcy OK IX)
    • kpt. piech. Piotr Gadziński (XII 1929[49] – IX 1930 → kierownik I referatu)
    • kpt. piech. Lucjan Sobol (do XI 1932[50][51] → dyspozycja dowódcy OK IX, †1940 Charków[52])
    • kpt. art. Bohdan Kosacki (XII 1932[53] – ? → kierownik I referatu KRU Puławy)
  • referent
    • por. kanc. Justyn Łotocki (od II 1926)
    • kpt. kanc. Andrzej Styka (XII 1929[54] – 30 IV 1930[55] → stan spoczynku)
    • kpt. piech. Lucjan Sobol (od IV 1930[56])
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[32][a]
  • kierownik I referatu ewidencji – kpt. adm. (piech.) Jan Winiarz †1940 Charków[58]
  • kierownik II referatu uzupełnień – kpt. piech. Józef Marian Podolski †1940 Charków[59]

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939 roku, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[57].

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  2. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1478.
  4. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 38.
  5. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  6. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  7. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  8. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  9. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  10. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  12. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  13. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  18. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  19. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  20. Historia WKU Suwałki ↓.
  21. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 21 maja 1921 roku, s. 974.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 5 lutego 1927 roku, s. 37, 44.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 lutego 1927 roku, s. 65.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 22 lipca 1927 roku, s. 215.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 26 września 1927 roku, s. 283.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 sierpnia 1929 roku, s. 254.
  28. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 28.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 23 grudnia 1931 roku, s. 413.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 90.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 101.
  32. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 857.
  33. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 452.
  34. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1478, 1562, 1565.
  35. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1347.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 53 z 8 grudnia 1922 roku, s. 897.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 18 stycznia 1924 roku, s. 23.
  38. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 125 z 28 listopada 1924 roku, s. 705.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 9.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 65 z 10 października 1923 roku, s. 700.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 27 stycznia 1925 roku, s. 43.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 18.
  43. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 523.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 91.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 90.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 247.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 231.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 130.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 382.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 15 listopada 1932 roku, s. 398.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 20 maja 1933 roku, s. 122, z dniem 31 maja 1933 roku kapitan Sobol został przeniesiony w stan spoczynku.
  52. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 498.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 423.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 398.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 122.
  56. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  57. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  58. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 597.
  59. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 424.

BibliografiaEdytuj