Otwórz menu główne

Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec

Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec (Zentralkomitee der Sozialistischen Einheitspartei Deutschland) – centralna instancja partii, wykonująca polecenia Biura Politycznego Komitetu Centralnego (Politbüro des Zentralkomitees), de facto organ zarządzania wszystkimi dziedzinami życia w NRD.

Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec
Zentralkomitee der Sozialistischen Einheitspartei Deutschland
Sozialistische Einheitspartei Deutschlands Logo.svg
Ilustracja
b. siedziba KC SED przy Marx-Engels-Platz, obecnie Schlossplatz (1959-1990)
Państwo  NRD
Data utworzenia 1949
Zatrudnienie ok. 1000 (1970), 1888 (1971), ok. 2000 (1987), 1927 (1988)
Adres
Marx-Engels-Platz
Berlin
Położenie na mapie Berlina
Mapa lokalizacyjna Berlina
Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec
Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec
Położenie na mapie Niemieckiej Republiki Demokratycznej
Mapa lokalizacyjna Niemieckiej Republiki Demokratycznej
Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec
Komitet Centralny Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec
Ziemia52°30′49″N 13°23′59″E/52,513611 13,399722
Pierwsza siedziba KC SED przy Torstraße (1951)
Część komórek organizacyjnych KC SED mieściło się w Karl-Liebknecht-Haus (zdjęcie z 2011)
Budynek KC SED przy Wallstraße, m.in. siedziba partyjnego wydawnictwa Dietz (zdjęcie z 1965)
Mapa lokalizacji KC SED przy ówczesnym Marx-Engels-Platz (1959-1990)
Demontaż logo SED na budynku KC SED (1990)
b. siedziba Szkoły Partyjnej im. Karola Marksa przy KC SED w Berlinie przy Rungestrasse
b. siedziba Centralnego Instytutu Socjalistycznego Zarządzania Gospodarką w Berlinie-Rahnsdorf, przy Fürstenwalder Damm
Budynek Redakcji Neues Deutschland w Berlinie-Friedrichshain, przy Franz-Mehring-Platz
Wartownia b. osiedla kierownictwa SED w Wandlitz

Spis treści

Podział organizacyjny – wydziały KC (1989)Edytuj

  • Wydział Kadr (Kader)
  • Wydział Służby Kurierskiej (Verkehr)
  • Wydział Łączności Międzynarodowej (Internationale Verbindungen)
  • Wydział Międzynarodowej Polityki i Gospodarki (Internationale Politik und Wirtschaft)
  • Wydział Informacji Międzynarodowej (Auslandsinformation), od 1967
  • Wydział Organów Partyjnych (Parteiorgane)
  • Wydział Zarządzania Finansami oraz Przedsiębiorstwami Partii (Finanzverwaltung und Parteibetriebe)
    • wydawnictwo Dietz (Dietz-Verlag),
    • firma wydawniczo-poligraficzna Zentrale Druckerei-, Einkaufs- und Revisionsgesellschaft Zentrag[1],
    • firma zarządzania nieruchomościami Fundament GmbH[2],
    • firma reklamy Deutsche Werbe- und Anzeigengesellschaft Dewag[3],
    • firma podarunkowa Genex Geschenkdienst GmbH[4],
  • Wydział Zarządzania Gospodarką (Verwaltung der Wirtschaftsbetriebe)
    • Dom Gościnny KC SED (Gästehaus des Zentralkomitees der SED) „Haus an der Spree”, Wallstraße 57 (1969-1989)[5]
    • Dom Gościnny KC SED, „Palais Unter den Linden”, Unter den Linden 3
    • Dom Gościnny KC SED, Majakowskiring 28/30 (1976-1990)
    • Dom Gościnny KC SED, zamek „Hakeburg”, Kleinmachnow (1980-)[6]
  • Wydział Nauki (Wissenschaften)
  • Wydział Kultury (Kultur)
  • Wydział Oświaty (Volksbildung)
  • Wydział Polityki Zdrowotnej (Gesundheitspolitik), od 1959
  • Wydział Rolnictwa (Landwirtschaft)
  • Wydział Agitacji i Propagandy (Agitation und Propaganda), do 1963, Wydział Agitacji (Agitation); Wydział Propagandy (Propaganda)
  • Wydział Przyjacielskich Partii i Organizacji (Befreundete Parteien und Organisationen)
  • Wydział Handlu i Zaopatrzenia/Wydział Handlu, Zaopatrzenia i Handlu Zagranicznego (Handel und Versorgung/Handel, Versorgung und Außenhandel)
  • Wydział Spraw Kościelnych (Kirchenfragen), początkowo Wydział, później Grupa Robocza
  • Wydział Spraw Bezpieczeństwa (Sicherheitsfragen)
  • Wydział Spraw Państwowych i Prawnych (Staats- und Rechtsfragen)
  • Wydział Młodzieży (Jugend)
  • Wydział Wychowania Fizycznego i Sportu/Wydział Sportu (Körperkultur und Sport/Sport), do 1965 Grupa Robocza
  • Wydział Planowania i Finansów (Planung und Finanzen)
  • Wydział Badań i Rozwoju Technologicznego (Forschung und technische Entwicklung), początkowo Grupa Robocza
  • Wydział Przemysłu/Górnictwa, Energii i Chemii/Przemysłu Surowcowego (Industrie/Kohle, Bergbau, Energie und Chemie/Grundstoffindustrie)
  • Wydział Przemysłu Maszynowego i Metalurgii (Maschinenbau und Metallurgie)
  • Wydział Budownictwa (Bauwesen)
  • Wydział Przemysłu Lekkiego, Spożywczego i Terenowego (Leicht-, Lebensmittel- und bezirksgeleitete Industrie)
  • Wydział Kolei, Transportu i Infrastruktury/Transportu i Komunikacji (Eisenbahn, Verkehr und Verbindungswesen/Transport- und Nachrichtenwesen)
  • Wydział Spraw Związkowych, Socjalnych i Ochrony Zdrowia (Gewerkschaften, Sozial- und Gesundheitswesen), do 1962,
  • Wydział Spraw Związkowych i Polityki Socjalnej (Gewerkschaften und Sozialpolitik), od 1962
  • Wydział Socjalistycznego Zarządzania Gospodarką (Sozialistische Wirtschaftsführung)
  • Wydział Kobiet (Frauen)

oraz

SiedzibaEdytuj

do 1958Edytuj

  • W latach 1949-1958 KC SED mieścił się w budynku z 1929 b. domu towarowego Jonaß (Kaufhaus Jonaß), następnie siedziby NSDAP i faszystowskich organizacji młodzieżowych (1933-1945), m.in. Hitlerjugend, przy Lothringer Straße 1, róg Prenzlauer Allee. Później nazwę ulicy Lothringer zmieniono na Wilhelm-Pieck-Straße (1951-1994) i Torstraße (1994-). Ówcześnie budynek nazywano Domem Jedności (Haus der Einheit) lub Centralnym Domem Jedności (Zentral Haus der Einheit). W głównym budynku pomieszczono m.in. Biuro Polityczne, Sekretariat KC, Komisję Kontroli Partyjnej, wydziały – Organizacyjny, Kadr, Gospodarki, Zarządzania Państwem, Stosunków Międzynarodowych, Rolnictwa, i Finansów. W latach Pomieszczenia Biura Politycznego i Sekretariatu KC mieściły się na III piętrze. W latach 1959-1992 budynek był siedzibą Instytutu Marksizmu-Leninizmu przy KC SED (Institut für Marxismus-Leninismus beim ZK der SED). Od 2010 w budynku mieści się hotel Soho House Berlin.
  • Część komórek organizacyjnych KC znajdowało się w historycznym budynku Karla Liebknechta (Karl-Liebknecht-Haus) z 1912 przy Kleine Alexanderstraße 28, m.in. siedziby KC Komunistycznej Partii Niemiec (1926-1933), następnie SA i nazywany w owym czasie Horst-Wessel-Haus. W okresie SED m.in. były to wydziały – Agitacji, Propagandy, Kultury, Kobiet, Komisja ds Zachodu, Centralna Komisja Rewizyjna, redakcje – „Neuer Weg”, „Einheit”.
  • W kolejnym budynku, z 1913, przy Wallstraße 76-79, mieściły się podmioty gospodarcze Partii – wydawnictwo Dietz (Dietz-Verlag), firma wydawniczo-poligraficzna Zentrag, firma Fundament, i Wydział KC „Haid”[7]. Obecnie budynek zajmuje ambasada Australii.

od 1959Edytuj

  • W okresie 1959-1990 KC mieścił się w budynku przy Marx-Engels-Platz, obecnie Schlossplatz, wybudowanym w latach 1934-1940 jako jedno ze skrzydeł Banku Rzeszy (Reichsbank). Następnie budynek mieścił: Berlin Stadtkontor (1945-1949) i Ministerstwo Finansów NRD (1949-1959). Po KC SED obradowała w nim pierwsza wybrana w wolnych wyborach Izba Ludowa (Volkskammer), która zaaprobowała Pakt o zjednoczeniu Niemiec (1990). Następnie trwała rozbudowa kompleksu na potrzeby Urzędu Spraw Zagranicznych RFN (Auswärtiges Amt) (1990-1999).

CiekawostkiEdytuj

  • SED zarządzała 37 obiektami rekreacyjnymi, np. domami wypoczynkowymi, pensjonatami itd..

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Około 40 tys. zatrudnionych, 16 wydawnictw prasowych, 90% rynku gazetowego, 26 drukarni.
  2. Zarządzająca głównie obiektami komitetów poszczególnych szczebli.
  3. Monopolista rynku reklamy w NRD.
  4. Odpowiednik polskiego Peweksu.
  5. po prywatyzacji jako „Spreehotel” (1993-1996), dokonano rozbiórki, którą ukończono w 1998; w latach 1998-2000 zbudowano w tym miejscu ambasadę Brazylii.
  6. którego gośćmi byli m.in. Michaił Gorbaczow, Fidel Castro i Jasir Arafat wg. Hubert Faensen: Geheimnisträger Hakeburg, Poczdam 1997
  7. Utajniony wydział KC zajmujący się wywiadem i kontrwywiadem.

BibliografiaEdytuj

  • Heike Amos: Politik und Organisation der SED-Zentrale 1949–1963: Struktur und Arbeitsweise von Politbüro, Sekretariat, Zentralkomitee und ZK-Apparat, LIT Verlag Münster 2003, 715 s., ​ISBN 3-8258-6187-2
  • Andreas Malycha: Die SED in der Ära Honecker: Machtstrukturen, Entscheidungsmechanismen und Konfliktfelder in der Staatspartei 1971 bis 1989, Walter de Gruyter GmbH & Co KG 2014, ​ISBN 3-11-039708-0​, 9783110397086, 479 s.
  • Peter Christ: Ein Schlag ins Wasser, Die Zeit 15 czerwca 1990