Kongowczyk czubaty

gatunek ptaka

Kongowczyk czubaty[4] (Bias musicus) – gatunek małego ptaka z rodziny wangowatych (Vangidae), zamieszkujący Afrykę Subsaharyjską. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Kongowczyk czubaty
Bias musicus[1]
(Vieillot, 1818)
Ilustracja
Para kongowczyków czubatych na rysunku z książki z 1870 roku
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

wangowate

Rodzaj

Bias
Lesson, 1831

Gatunek

kongowczyk czubaty

Synonimy
  • Platyrhynchos musicus Vieillot, 1818[2]
Podgatunki
  • B. m. musicus (Vieillot, 1818)
  • B. m. changamwensis Van Someren, 1919
  • B. m. clarens Clancey, 1966
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

TaksonomiaEdytuj

Jest to jedyny przedstawiciel rodzaju Bias[4][5]. Wcześniej był zaliczany do rodziny krępaczków (Platysteiridae)[2]. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia trzy podgatunki: B. m. musicus (Vieillot, 1818), B. m. changamwensis Van Someren, 1919 i B. m. clarens Clancey, 1966[5]. Autorzy listy ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami HBW (5. wersja online: grudzień 2020) uznają ten gatunek za monotypowy[6]. Proponowane podgatunki pallidiventris (opisany z Angoli) i femininus (z Ugandy) nie są obecnie uznawane[2].

Występowanie i biotopEdytuj

Zasięg występowania rozciąga się od wybrzeży Afryki Zachodniej po Kenię oraz dalej w kierunku Afryki Południowej aż po Mozambik[7]. Zasiedla tereny leśne[7].

Poszczególne podgatunki zamieszkują:

MorfologiaEdytuj

 
Samiec kongowczyka czubatego (Uganda)

Długość ciała około 15 cm[7]. Dziób czarny, nogi żółte[7]. Wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy – u samca upierzenie czarne na grzbiecie, gardle i piersi z czubkiem z tyłu głowy[7]. U samicy upierzenie grzbietu, skrzydeł i ogona brązowe[7].

Ekologia i zachowanieEdytuj

PożywienieEdytuj

Pokarm stanowią głównie bezkręgowce[7].

LęgiEdytuj

Para ptaków wykazuje silne więzi partnerskie, przebywając ze sobą przez cały rok[7]. Gniazdo w postaci czarki, uwite z roślinności jest przymocowane do gałązek za pomocą nici pajęczych[7]. Samica składa do gniazda 2–3 białe z ciemnymi plamami jaja[7]. Wysiadywaniem jaj zajmuje się samica, samiec w tym czasie pilnuje gniazda, odganiając inne zwierzęta m.in. małpy[7]. Młode opuszczają gniazdo po około 18 dniach[7]

Status i zagrożeniaEdytuj

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kongowczyka czubatego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako niezbyt pospolity do pospolitego. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na postępujące niszczenie siedlisk[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Bias musicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Black-and-white Shrike-flycatcher (Bias musicus). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2021-09-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-10)]. (ang.).
  3. a b Bias musicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Vangidae Swainson & Richardson, 1832 - wangowate - Vangas, Helmet-shrikes and Shrike-flycatchers (wersja: 2022-08-27). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2022-10-08].
  5. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-09-12]. (ang.).
  6. Handbook of the Birds of the World and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5, grudzień 2020, s. 367 [dostęp 2021-09-12].
  7. a b c d e f g h i j k l David Alderton, Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 275, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj