Konrad Pałubicki

kompozytor, muzykolog, pedagog, twórca hejnału bydgoskiego

Konrad Józef Pałubicki (ur. 1910, zm. 1992) – współczesny kompozytor, muzykolog, pedagog, twórca hejnału bydgoskiego, prof. zw. Akademii Muzycznej w Gdańsku i Instytutu Wychowania Muzycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy (późniejszego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego) działacz i animator życia muzycznego na Wybrzeżu i w Bydgoszczy.

Konrad Pałubicki
Data i miejsce urodzenia 16 marca 1910
Dziembówko, Polska
Data i miejsce śmierci 22 października 1992
Gdańsk, Polska
Gatunki muzyka poważna
Zawód muzykolog, kompozytor, pedagog
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej
Nagrobek Konrada Pałubickiego na cmentarzu Nowofarnym w Bydgoszczy

ŻyciorysEdytuj

PoczątkiEdytuj

Urodził się 16 marca 1910 r. w Dziembówku niedaleko Ujścia, w powiecie chodzieskim. Był synem Franciszka, urzędnika kolejowego i Wandy z d. Wyrwickiej.

Po zakończeniu I wojny światowej zamieszkał wraz z rodzicami w Bydgoszczy. Tutaj uczęszczał do Państwowego Gimnazjum Humanistycznego. W wieku 17 lat zainteresował się muzyką. Zaczął pobierać prywatne lekcje gry na fortepianie u Magdaleny Bylczyńskiej. Jako stypendysta Dyrekcji Gdańskiej PKP odbył studia muzyczne na Uniwersytecie Poznańskim. W czerwcu 1937 r. uzyskał tytuł magistra filozofii w zakresie muzykologii. Jednocześnie ukończył klasę gry na fortepianie Jana Skrzydlewskiego w Wielkopolskiej Szkole Muzycznej. W tym samym czasie jako prywatny uczeń studiował teorię i kompozycję u Stanisława Bolesława Paradowskiego w Konserwatorium Poznańskim. W latach 1937-1939 uczył śpiewu w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki w Jarocinie. Tam prowadził, aż do wybuchu II wojny światowej, orkiestrę i chór.

Wojnę i okupację przeżył w Krakowie. Udzielał lekcji gry na fortepianie. Od 1942 r. dojeżdżał do Warszawy na prywatne lekcje z zakresu teorii i kompozycji u Kazimierza Sikorskiego i pianistyki u Zbigniewa Drzewieckiego. W tym czasie próbował swoich sił jako kompozytor. Napisał kilka utworów fortepianowych i pieśni.

Okres bydgoskiEdytuj

W 1945 r. powrócił do Bydgoszczy, gdzie 1 maja tego roku objął stanowisko referendarza, a następnie kierownika oddziału muzyki w Wydziale Kultury i Sztuki Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego. Włączył się aktywnie w odbudowę życia muzycznego miasta. Działał w Towarzystwie Muzycznym, współtworzył Orkiestrę Radiową i Pomorską Orkiestrę Symfoniczną. Od 1945 r. nauczał kompozycji i teorii muzyki w Miejskim Konserwatorium Muzycznym. W latach 1947-1961 pracował w Średniej Szkole Muzycznej w Bydgoszczy (od 1952 Liceum Muzyczne). Był wymagającym pedagogiem i energicznym organizatorem.

Obok pracy pedagogicznej, działał społecznie. W 1946 r. uczestniczył w Komitecie Obchodów 600-lecia nadania praw miejskich Bydgoszczy, w ramach którego, obok Festiwalu Muzyki Polskiej, odbył się plenarny Zjazd Komisji Programowej Szkolnictwa Muzycznego przy Ministerstwie Kultury i Sztuki. Gdy Sekcja Muzyczna Komitetu Obchodów 600-lecia miasta Bydgoszczy ogłosiła konkurs na hejnał bydgoski, spośród 26 kandydatów, którzy przystąpili do konkursu, jury wybrało jego kompozycję opartą na motywach kaszubskich. Ustalono, iż hejnał Bydgoszczy będzie rozbrzmiewał trzykrotnie z wieży kościoła Klarysek przy ul. Gdańskiej.

Był osobą cenioną w środowisku muzycznym Bydgoszczy. Miał swój udział w powstaniu Studia Operowego, następnie jej upaństwowieniu oraz staraniach o budowę nowego gmachu dla tej instytucji. Był również członkiem komisji programowej festiwalu Musica Antiqua Europae Orientalis. Zaangażował się w organizowanie Międzynarodowych Kursów Wakacyjnych w Lubostroniu, będących formą naukowych obrad towarzyszących festiwalowi.

Konrad Pałubicki został sportretowany jako prof. Pałuba-Pałubiński w powieści Macieja Dęboróg-Bylczyńskiego "Wygnańcy Ewy" (wyd. Będzin, 2016).

Okres gdańskiEdytuj

Od 1950 r. był zaangażowany w działalność Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Sopocie, późniejszej Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Pełnił tam rozliczne funkcje: dziekana Wydziału Kompozycji i Teorii Muzyki (1952-1972), kierownika Katedry Kompozycji i Teorii Muzyki (1961-1972) i prorektora (1971-1972). Podtrzymywał jednakże współpracę z bydgoskim środowiskiem naukowym i muzycznym, wykładając w Wyższej Szkole Pedagogicznej, przewodnicząc przez wiele lat (1959-1968) Wydziałowi Nauk Humanistycznych przy Bydgoskim Towarzystwie Naukowym, którego był jednym z założycieli. Jako redaktor naukowy przygotowywał do druku zeszyty z cyklu „Z dziejów muzyki polskiej na Pomorzu i Kujawach”.

W 1968 r. zamieszkał na stałe w Gdańsku, lecz nadal nie zrywał kontaktów z Bydgoszczą, ucząc studentów teorii i kompozycji w Instytucie Wychowania Muzycznego WSP. Był honorowym członkiem bydgoskiego Towarzystwa Muzycznego im. I.J. Paderewskiego, wieloletnim członkiem Związku Kompozytorów Polskich i prezesem gdańskiego oddziału tego związku. Od początku lat 70. przez 10 lat był członkiem Komisji Doktoratów przy Studium Doktoranckim na Wydziale Kompozycji, Teorii Muzyki i Dyrygentury Akademii Muzycznej w Warszawie. W 1957 r. nadano mu tytuł naukowy docenta, zaś w 1967 r. profesora nadzwyczajnego. Uczestniczył w pracach Rady Wyższego Szkolnictwa Artystycznego przy Ministerstwie Kultury i Sztuki. Od 1969 r. przewodniczył komisji rzeczoznawców ds. reformy wyższych szkół muzycznych. Był także autorem wielu prac teoretycznych, skryptów, artykułów, zwłaszcza zaś 2-tomowego dzieła „Współczesne techniki kompozytorskie”. Był promotorem i recenzentem wielu prac doktorskich.

Zmarł 22 października 1992 r. w Gdańsku. Spoczął na cmentarzu Nowofarnym w Bydgoszczy.

Działalność kompozytorskaEdytuj

Jego spuścizna kompozytorska obejmuje przede wszystkim dzieła symfoniczne, koncerty, utwory instrumentalne, pieśni i muzykę kameralną. Około 50 kompozycji powstało w tzw. „okresie bydgoskim”. Były to m.in. kompozycje orkiestrowe („Groteska symfoniczna” i „Witraże” - tryptyk), koncerty (fortepianowe, skrzypcowe, wiolonczelowe, fletowe), utwory wokalno-instrumentalne (kantata „Mój świat”, pieśni na głos z fortepianem i towarzyszeniem innych instrumentów), utwory kameralne (kwartety smyczkowe, na skrzypce, wiolonczelę i flet), kompozycje na instrumenty wio lub solo z orkiestrą, tj. „Muzyka na głos i orkiestrę” oraz utwory sceniczne: „Chimery” – balet. Swoje kompozycje pisał dla konkretnych wykonawców, m.in. Lucjana Galona, Krystyny Sucheckiej, Jerzego Sulikowskiego, Romana Sucheckiego. Do większych utworów wykonanych w Bydgoszczy należały m.in.: „Koncert skrzypcowy” (1951), „Concertino na fortepian i orkiestrę” (1956). Ostatni koncert kompozytorski z jego udziałem odbył się w 1992 r. w Filharmonii Pomorskiej, na kilka miesięcy przed jego śmiercią.

W 1964 r. opracował „Chimery”, wykonywane wówczas jako utwór symfoniczny, jako muzykę baletową dla potrzeb bydgoskiej opery. Wystawiono ten choreograficzny obraz, jako trzeci, w tryptyku przygotowanym na bydgoski Festiwal Muzyki Polskiej (1964) pod nazwą „Balety polskie”.

Wśród wielu jego kompozycji, kilka zostało nagrodzonych na ogólnopolskich konkursach, m.in.:

  • Ballada gdańska” – II nagroda na konkursie z okazji 25-lecia wyzwolenia Gdańska (1969)
  • Sonata na obój i fortepian – I nagroda na Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorów Muzyki Kameralnej (1971)
  • Kompozycja na fortepian solo – wyróżnienie na IX Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku (1975)

Zaangażowanie polityczneEdytuj

Konrad Pałubicki nie związał się z żadnymi ugrupowaniami, prócz twórczych (kompozytorskich). Był niezależny w swoich poglądach, lecz jednocześnie tolerancyjny wobec poglądów innych.

RodzinaEdytuj

Konrad Pałubicki był żonaty z wdową Janiną z d. Bazarnik. Nie miał własnych dzieci. Był ojcem dla dzieci żony z pierwszego małżeństwa: Mariana (ur. 1946) i Jolanty (ur. 1949). Miał czworo rodzeństwa, m.in. brata Rajmunda (1929-1945) - harcerza zastrzelonego w pierwszym pochodzie pierwszomajowym w Bydgoszczy[1], patrona ulicy w Bydgoszczy[2] i Elżbietę[3], która mieszkała z bratem Konradem do roku 1966 w Bydgoszczy w mieszkaniu Magdaleny Bylczyńskiej i była pod opieką rodziny Bylczyńskich do swojej śmierci[4][5].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Widziałem śmierć kolegów - pomorska.pl, pomorska.pl [dostęp 2019-01-05] (pol.).
  2. Rajmund Kuczma, Rajmund Pałubicki [Biogram] [w:] Patroni bydgoskich ulic. Cz.1. Wydawnictwo "Patron". Bydgoszcz 1995 s.71,[portr.]
  3. Amuz, www.archiwummuzyczne.pl [dostęp 2019-01-05] (pol.).
  4. Maciej Bylczyński, Konrad Pałubicki - fakty nieznane, [w:] tegoż, Wspomnienia przy fortepianie, Bydgoszcz : Wydawnictwo Blatra, 2018, s. 169-171.
  5. Fotografie Konrada i Elżbiety Pałubickich w darmowym dostępie na serwisie Flickr (Open Access) [dostęp: 3.01.2019]


BibliografiaEdytuj

  • Akademia Muzyczna im. St. Moniuszki w Gdańsku : 1947-1997 / red. Janusz Krassowski. – Gdańsk, 1997
  • Kompozytorzy gdańscy / szkice pod red. J. Krassowskiego. – Gdańsk, 1980
  • Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom III. Bydgoszcz 1996. ​ISBN 83-85327-32-0​, str. 109-111
  • Nutami zamiast słów… 60-lecie Akademii Muzycznej w Gdańsku / Maciej Dęboróg-Bylczyński // Pomerania. – 2007, nr 10, s. 30-31 [1]
  • Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, edycja 3 (redaktorzy Lubomir Mackiewicz, Anna Żołna), Warszawa 1993, s. 531
  • Janusz Krassowski, Pałubicki Konrad Józef (1910–1992), w: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Suplement I (pod redakcją Zbigniewa Nowaka), Gdańsk 1998, s. 226–227
  • Prus Zdzisław, Weber Alicja: Bydgoski leksykon operowy. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2002. ​ISBN 83-85327-62-2​. str. 278-280
  • Zdzisław Pruss, Alicja Weber, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, str. 432-433