Kopiec Wandy

kopiec (Nowa Huta, Kraków, woj. małopolskie, Polska; od VII–VIII w.)

Kopiec Wandykopiec w Nowej Hucie, dzielnicy Krakowa, zbudowany prawdopodobnie ok. VII – VIII wieku. Jeden z pięciu kopców krakowskich. Wedle legendy jest mogiłą Wandy, córki księcia Kraka, której ciało miano wyłowić z nurtów nieopodal przepływającej Wisły. Kopiec zwieńczony jest marmurowym pomnikiem projektu Jana Matejki, ozdobionym kądzielą skrzyżowaną z mieczem oraz napisem „Wanda”.

Kopiec Wandy
Ilustracja
Widok od północy
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Typ pomnika kopiec
Całkowita wysokość 14 m
Data budowy ok. VII – VIII wieku
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Kopiec Wandy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kopiec Wandy”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Kopiec Wandy”
Ziemia50°04′13″N 20°04′05″E/50,070278 20,068056
Wieńczący kopiec pomnik projektu Jana Matejki.

Historia kopcaEdytuj

  • 1222 – pierwsza wzmianka o wsi Mogiła, której nazwa wiązana jest z Kopcem Wandy.
  • 2. połowa XV wieku – Jan Długosz połączył kopiec w Mogile z grobowcem Wandy.
  • 1584 – pierwsza wzmianka o wyglądzie kopca.
  • 2. połowa XIX wieku – cystersi oddali kopiec w ręce narodu.
  • 1860 – Austriacy otoczyli kopiec szańcem ziemnym w ramach fortyfikacji Twierdzy Kraków.
  • 1888–1890 – zamiana ziemnego szańca na ceglano-kamienny fort.
  • 1890 – Kornel Kozerski na własny koszt odnowił kopiec, na szczycie umieszczając marmurową rzeźbę orła, zaprojektowaną przez Jana Matejkę.
  • ok. 1890 – prawdopodobnie w związku z opisanymi powyżej pracami, kopiec został (pierwszy, i jedyny jak do tej pory raz) przebadany przez nieformalnego naczelnika Ekonomatu w Krakowie i współzałożyciela Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Teodora Kułakowskiego. Nie było to jednak badanie archeologiczne sensu stricto[1].
  • 1968–1970 – rozebrano fort.
  • grudzień 2016 – przeprowadzono po raz pierwszy badania georadarowe, w wyniku których stwierdzono obecność anomalii[2][3].

Widoki z Kopca WandyEdytuj

Przybliżone wymiaryEdytuj

  • wysokość 14 m (238 m n.p.m.)
  • średnica podstawy 45–50 m
  • średnica ściętego szczytu 9,5 m
  • objętość około 9000 m³

CiekawostkiEdytuj

  • Stojąc na Kopcu Wandy 4 listopada lub 6 lutego zobaczymy zachodzące słońce dokładnie nad Kopcem Krakusa, natomiast stojąc na kopcu Krakusa 2 maja lub 10 sierpnia zobaczymy słońce wschodzące nad Kopcem Wandy[4]. Są to przybliżone daty słowiańskich świąt Dziadów (jesiennych i wiosennych), Gromnicy oraz święta Peruna.
  • W 1819 roku Karol Kurpiński skomponował miniaturę na skrzypce i fortepian Dumanie nad mogiłą Wandy.

PrzypisyEdytuj

  1. Klemens Bąkowski: Dzieje Krakowa. Kraków: Spółka Wydaw. Polska, 1911, s. 6.
  2. Paweł Pawłowski, Przemysław Błaszczyk: Czy w kopcu Wandy znajduje się jej grobowiec? Sprawdzają to naukowcy. rmf24.pl, 2016-12-12. [dostęp 2017-01-01].
  3. Paweł Pawłowski: Kopiec Wandy odkrywa swoją tajemnicę. Są wyniki badań georadarowych. rmf24.pl, 2016-01-01. [dostęp 2017-01-02].
  4. Tajemnice krakowskich kopców. Rozmowa z prof. Władysławem Góralem z Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska AGH