Kosztowy

dzielnica Mysłowic

Kosztowy (niem. Kosztow) – dzielnica Mysłowic[2].

Kosztowy
Dzielnica Mysłowic
Ilustracja
RTCN w Kosztowach
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Mysłowice

W granicach Mysłowic

27 maja 1975

SIMC

0941636

Powierzchnia

5,3 km²

Populacja (10.05.2019)
• liczba ludności


3800[1]

• gęstość

720 os./km²

Tablice rejestracyjne

SM

Położenie na mapie Mysłowic
Mapa konturowa Mysłowic, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kosztowy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kosztowy”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kosztowy”
Ziemia50°11′18″N 19°10′08″E/50,188328 19,168836

Położenie edytuj

Jest południową dzielnicą miasta, graniczy od południa z Imielinem, a także z Dziećkowicami, Krasowami i Brzezinką. Przechodzi przez nią droga wojewódzka nr 934 (KatowiceBieruń), droga ekspresowa S1 (DK1) (GdańskBielsko-Biała) oraz linia kolejowa KatowiceOświęcim wraz ze stacją kolejową. Dzielnica leży na obszarze Wyżyny Śląskiej. Przez Kosztowy przepływa Rów Kosztowski, dopływ Przemszy.

Kosztowy posiadają herb: w błękitnym polu tarczy poziomo ustawiona piła i skrzyżowane nad nią hebel (strug), klin i osiek.

Historia edytuj

Jako wieś funkcjonowała już w okresie średniowiecza. Najstarsza wzmianka pochodzi z 1391 r., kiedy to książę opawsko-raciborski Jan II Żelazny podarował ją wraz z Imielinem i Chełmem (i swoimi prawami książęcymi) biskupom krakowskim. Odtąd były przedmiotem sporu granicznego między Polską, a państwami które władały Górnym Śląskiem. Po wojnach śląskich, zawładnąwszy Śląskiem, król pruski Fryderyk II oficjalnie zażądał zwrotu terytorium i zapłacenia zaległych z niego podatków. Należały do klucza lipowieckiego (często błędnie podaje się, że należały do klucza sławkowskiego[3]). W 1789 r. własność wsi przejął polski Skarb Państwa, ale w 1795 r. na skutek III rozbioru została przyłączona do Prus. Jednak już w 1807 r. do wsi wkroczyły wojska francuskie, którymi dowodził marszałek Jean Lannes, co skutkowało powrotem Kosztów do państwa polskiego w postaci Księstwa Warszawskiego. W czasie kongresu wiedeńskiego ponownie wybuchł spór terytorialny odnośnie Kosztów i dopiero w 1818 roku ostatecznie potwierdzono ich przynależność do Królestwa Prus. Od 1871 r. Kosztowy należały do Cesarstwa Niemieckiego, a od 1922 r. do Polski. W 1813 r. powstała w Kosztowach pierwsza kopalnia węgla kamiennego Kostower Grube, przemianowana na „Józefka” (istniała do 1929 roku, a obecnie na jej terenie znajduje się apteka, sklep i basen), a następnie dwie huty cynku „Eduard” i „Teresa”. W XIX w. zbudowano także przez Kosztowy linię kolejową, stację[4] i brukowaną ulicę.

W 1910 r. w miejscowości mieszkało 1538 osób z czego 1457 mówiło językiem polskim, 3 polskim i niemieckim, a 78 niemieckim. W wyborach komunalnych jakie odbyły się w listopadzie 1919 r. mieszkańcy oddali 602 głosy na polską listę na ogólną sumę 652 zdobywając wszystkie 9 mandatów. Podczas plebiscytu z 891 uprawnionych do głosowania 804 głosowało za przyłączeniem do Polski[5]. W miejscowości działały polskie organizacje społeczne i kulturalne m.in. od 1918 r. 16 osobowe gniazdo śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” kierowanego przez Tomasza Klimczoka[6], a od kwietnia 1920 r. koło Związku Towarzystw Polek[5]. Mieszkańcy wsi licznie wstępowali w szeregi walczących podczas Powstań Śląskich (ich walki upamiętnia płyta pamiątkowa w centralnej części dzielnicy).

15 czerwca 1931 roku w Kosztowach urodził się Jerzy Chromik - późniejszy olimpijczyk (jego imię nosi Szkoła Podstawowa Nr.16).

23 czerwca 1976 roku otwarto RTCN Katowice/Kosztowy - obecnie jest to najwyższa budowla w Polsce.

W 1976 r. urządzono w Kosztowach kaplicę, na bazie której uzyskano pozwolenie na budowę kościoła. W 1981 r. powstała kosztowska parafia. Kościół poświęcono w 1992 roku.[7]

Na początku lat 80. zbudowano osiedle domów dla rodzin górniczych zwane potocznie Sigmami (firma, które je wybudowała, nosiła nazwę ,,Sigma").

W latach 1945–1954 siedziba gminy Kosztowy, a w latach 1954–1973 gromady Kosztowy[8]. W latach 1973–1975 w gminie Wesoła[9]. 27 maja 1975 włączone wraz z gminą Wesoła (i miastem Wesoła) do Mysłowic[10].

Kosztowy miały przysiółek o nazwie Biały Brzeg, który został przyłączony do Mysłowic już w 1961 roku[11]. Przestał on istnieć w latach 60. na skutek budowy kolei piaskowej. Jedyną jego pozostałością jest ul. Białobrzeska, która wzięła swą nazwę z racji bycia główną drogą prowadzącą na położony nad Przemszą przysiółek.

Charakterystyka edytuj

Dużo domów jedno- i wielorodzinnych i parę starych kamieniczek przy rynku, przy którym stoi też pomnik Powstańców Śląskich. W północnej części dzielnicy domki z tzw. nowego budownictwa. Na terenie Kosztów znajduje się szkoła podstawowa, stadion (klub Unia Kosztowy), kościół, OSP, bary, sklepy, restauracje, duża liczba kapliczek (najstarsza z 1827 r.) i krzyży przydrożnych.

W najbliższej okolicy zlokalizowany jest maszt radiowo-telewizyjny Katowice – Kosztowy wykorzystywany m.in. przez TVP, Polsat, TVN, Polskie Radio, RMF FM. Znajduje się on na terenie dzielnicy Wesoła.

Galeria edytuj

Przypisy edytuj

  1. Urząd Miasta Mysłowice. „Raport o stanie miasta Mysłowice na lata 2017–2018”.
  2. bip.myslowice.pl: Jednostki pomocnicze. [dostęp 2016-01-27]. (pol.).
  3. Studia historyczne, Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział Kielce, Polska Akademia Nauk, Komisja Nauk Historycznych, z. 37, 1994, s. 411.
  4. Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl [dostęp 2022-11-24] (pol.).
  5. a b „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 244, hasło „Kosztowy”.
  6. Tomasz Wrona, Karty z dziejów Kosztów. Część I od czasów najdawniejszych po rok 1921, Kosztowy 1998.
  7. Parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Mysłowicach - Kosztowach - Strona Główna, www.parafiakosztowy.pl [dostęp 2022-11-24].
  8. Uchwała Nr 21/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu pszczyńskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54).
  9. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103).
  10. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87.
  11. Zmiana granic miasta Mysłowic w województwie katowickim. - Prawo.pl, www.prawo.pl [dostęp 2022-11-24].