Kowale (województwo dolnośląskie)

wieś w województwie dolnośląskim

Kowale (niem. Cawallen) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Oborniki Śląskie.

Kowale
wieś
Ilustracja
Wnętrze kaplicy św. Anny w Kowalach
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat trzebnicki
Gmina Oborniki Śląskie
Wysokość 181 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 351[1]
Strefa numeracyjna 71
Tablice rejestracyjne DTR
SIMC 0878607
Położenie na mapie gminy Oborniki Śląskie
Mapa lokalizacyjna gminy Oborniki Śląskie
Kowale
Kowale
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kowale
Kowale
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kowale
Kowale
Położenie na mapie powiatu trzebnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu trzebnickiego
Kowale
Kowale
Ziemia51°17′57″N 16°58′14″E/51,299167 16,970556

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Historia[2]Edytuj

W 1351 r. źródła wymieniają Henka de Cowal (Henryka z Kowali)[3]. Pod koniec XIV w. jako właściciel Kowali wspominany jest Jan Kowalowski zwany Stopą. Po jego śmierci majątek przechodzi w posiadania Baltazara Wandrycza (Balthasar Wandrytsch)[4]. W XVII wieku właścicielami majątku w Kowalach byli przedstawiciele rodziny von Kalkreuth. Następnie posiadłość należała do Heleny von Abschatz, z domu von Tschammer. W 1663r. miejscowość nabył Peter Moritz von Prittwitz z domu Poniatowice (koło Oleśnicy). Jego wnuczka Helene Sophie von Prittwitz wniosła Kowale w wianie małżonkowi z rodziny von Gersdorff. Wioska jednak wkrótce wróciła do rodziny von Prittwitz, bowiem w 1724r. Kowale zakupił Caspra Wenzel z linii Gręboszów (pod Namysłowem). W 1761r. majątek odkupił od Caspra Wenzla jego kuzyn Caspar Bernhard  von Prittwitz und Gaffron z Siecieborowic koło Oławy (auf Sitzmannsdorf). Caspar Bernhard pozostał właścicielem dóbr do 1774r., następnie odziedziczył je jego drugi syn Johann Sigismund von Prittwitz. W 1816r. Kowale otrzymał w spadku Johann Christian Heinrich Ferdinand von Prittwitz, najstarszy syn Johanna Sigismunda. W 1861r. Johann Christian (zm.1864r.) przekazał zarząd nad posiadłością swojemu najstarszemu synowi Wilhelmowi Ferdinandowi von Prittwitz und Gaffron. Wilhelm Ferdinand pełniący między innymi funkcję królewskiego szambelana i starszego ziemskiego pozostał właścicielem dóbr co najmniej do 1886r. Przed 1894r. majątek otrzymał w spadku Ferdinand von Prittwitz und Gaffron. W 1937r. właścicielem posiadłości był Joachim von Prittwitz.

Istniejący do dziś pałac w Kowalach wybudował w latach 1829-1830 Johann Christian Heinrich Ferdinand von Prittwitz. W sąsiedztwie swej siedziby założył on również ogród. W rękach rodziny von Prittwitz majątek pozostał do końca drugiej wojny światowej. Następnie posiadłość przejęło państwo polskie. Folwarkiem zarządzało Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa. W pałacu urządzono biura i mieszkania. W latach sześćdziesiątych XX wieku przeprowadzono remont budynku w wyniku którego utracił on cechy stylowe. Kolejnym właścicielem dawnej rezydencji była Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Obecnie pałac w dalszym ciągu pełni funkcje mieszkalne i można go zobaczyć tylko z zewnątrz. Budynek murowany z cegły, potynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, nakryty dachem czterospadowym. Elewacje pozbawione ozdobnych detali, fasada siedmioosiowa, z centralnym głównym wejściem. Elewacja tylna również siedmioosiowa, elewacje boczne trzyosiowe. Do pałacu przylegają pozostałości zaniedbanego parku. Nieco poniżej wokół prostokątnego dziedzińca rozłożone są zabudowania gospodarcze dawnego folwarku. Poza budynkami gospodarczymi zachowała się również parterowa rządcówka.

Zabytki w KowalachEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[5] park (29.05.1978r., nr rej.: 414/W).

Inne zabytki: Zespół pałacowy został odnotowany w ewidencji zabytków: pałac (nr 14), rządcówka (nr 12), oficyna mieszkalno-gospodarcza (nr 10), oficyna mieszkalno-gospodarcza (nr 11), dwie obory, dwie stodoły, budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, waga (obecnie remiza strażacka). Kaplica pw. św. Anny

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Super User, Kowale, www.palaceslaska.pl [dostęp 2017-01-11].
  3. J. Sinapius, Schlesischer Curiositäten Erste Vorstellung, Darinnen die ansehnlichen Geschlechter Des Schlesischen Adels – Auf Verlag des Autoris, 1720 - s. 322
  4. J. Aberle, I. Prescher, Die Urkundensammlung des Historischen Seminars der Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin, heute in der Universitätsbibliothek der Humboldt-Universität, Zweigbibliothek Geschichte, Schriftenreihe der Universitätsbibliothek der Humboldt-Universität zu Berlin, Berlin 1997, s. 87.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 174. [dostęp 16.10.2012].