Kozłów (powiat garwoliński)

wieś w powiecie garwolińskim

Kozłówwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Parysów[4]. Położona nad rzeką Rydnią (inna nazwa: Radunia).

Kozłów
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat garwoliński
Gmina Parysów
Liczba ludności (2011) 245[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 08-441[3]
Tablice rejestracyjne WG
SIMC 0683677[4]
Położenie na mapie gminy Parysów
Mapa konturowa gminy Parysów, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Kozłów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kozłów”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kozłów”
Położenie na mapie powiatu garwolińskiego
Mapa konturowa powiatu garwolińskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Kozłów”
Ziemia51°59′36″N 21°41′14″E/51,993333 21,687222

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[5]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa siedleckiego.

Na wschodnim skraju wsi przy drodze do Transboru, Gołych Łąk, Dębego Małego i Gozdu znajduje się średniowieczne grodzisko położone obok dawnego parku dworskiego z poł XIX wieku, Przez miejscowych nazywane "Górą Bony" lub "Kopcem Napoleona".

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Najświętszej Maryi Panny w Parysowie.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Kozłów[6][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0683683 Białynia część wsi
0683660 Górki-Kolonia część wsi
0683690 Henryków część wsi
0683708 Józefina część wsi

HistoriaEdytuj

Miejscowość wzmiankowana po raz pierwszy w 1440 r. 26 sierpnia 1526 r. otrzymała prawa miejskie nadane staraniem Marcina, Jana i Wiernosza Oborskich przez księżną Annę Mazowiecką. Po nieudanej lokacji, od 1576 r. ponownie wieś. W XVI wieku, równocześnie z lokacją miasta, na średniowiecznym kopcu wybudowano zamek dla rodziny Oborskich - Parysów. Został on zniszczony podczas potopu szwedzkiego. W latach 1526-1648 dobra Kozłowa, składały się z osady Kozłów oraz wsi: Górki i Gołe Łąki i liczyły 90 włók ziemi, były w posiadaniu rodziny Parysów, dziedziców pobliskiego miasteczka Parysowa. W roku 1660 przeszły na własność Stanisława Linkhausa. W 1730 r. Kozłów był własnością Generała Renarda, w ich posiadaniu pozostawał do 1749 r., kiedy przeszedł w ręce Franciszka Bielińskiego, marszałka wielkiego koronnego. W XVIII w. od rodziny Bielińskich, Kozłów drogą kupna przeszedł w ręce Jana Marszłkowskiego. W 1823 r. kupił osadę Leopold Stanisław Eysymontt, (1781-1852), major wojsk napoleońskich i Księstwa Warszawskiego, Od 1832 r. mieszkał on w Kozłowie. Osada pozostawała w posiadaniu jego spadkobierców do 1885 r. W 1827 r. Kozlów liczył 27 domów i 200 mieszkańców, w 1860 r. liczba domów zwiększyła się o jeden, a liczba mieszkańców wzrosła do 294 osób. W 1883 r. wieś liczyłą 24 gospodarstwa i 280 morgów ziemi. W 1921 r. w Kozlowie było 44 domy i 185 mieszkańców. Miejscowość nie została zbombardowana w 1939 roku przez Luftwaffe. W lipcu 1944 r. znajdowały się tu trzy stanowiska artylerii niemieckiej.

EtymologiaEdytuj

Nazwę zapisano po raz pierwszy w 1440 r. w Księdze Ziemi Czerskiej "Koszlowo". W 1480 r. "Coszlowo”, w 1526 r. - "Kosslow" w 1540 r. - "Coschov". W średniowieczu nazwa wykazywała niewielkie wahania językowe. Jest to nazwa patronimiczna związana z nazwiskiem – Kozieł szlachcica, który założył tu osadę lub pierwszymi osadnikami, którymi byli jeńcy tatarscy ubrani w kozie skóry – stąd skojarzenie z kozłami.


PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Kozłów w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-11-29] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-11-20].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 526 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Rejestr TERYT
  5. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  6. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

BibliografiaEdytuj

  • AGAD. Metryka Koronna sygn.: MK.42.73 Matricularum Regni Poloniae Summaria
  • Gajowniczek Z., 1999. Historia miast miasteczek i osad w prawobrzeżnej części Ziemi Czerskiej. FPL, Latowicz.
  • Chludziński T., Żmudziński T., 1966. Mazowsze południowo-wschodnie, Podlasie Zachodnie, Warszawa.
  • Chludziński T., 1982. Dolina Świdra, Warszawa.
  • Gieysztorowa J., 1967. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565, Warszawa.
  • Pazyra S., 1959. Geneza i rozwój miast mazowieckich. Warszawa.
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T,I-XIV, Warszawa, 1895.
  • Wawrzyńczyk A., 1989. Lustracje województwa mazowieckiego XVII wieku, Warszawa.

Linki zewnętrzneEdytuj