Kozłów Biskupi

wieś w województwie mazowieckim

Kozłów Biskupiwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Nowa Sucha[4][5]. Największa miejscowość w gminie, leży nad Bzurą.

Artykuł 52°11′22″N 20°11′46″E
- błąd 38 m
WD 52°12'N, 20°12'E, 52°11'29.80"N, 20°11'31.56"E
- błąd 2297 m
Odległość 1271 m
Kozłów Biskupi
wieś
Ilustracja
Bzura i kościół na skarpie
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat sochaczewski
Gmina Nowa Sucha
Liczba ludności (2011) 1386[1][2]
Strefa numeracyjna 46
Kod pocztowy 96-513[3]
Tablice rejestracyjne WSC
SIMC 0733725[4]
Położenie na mapie gminy Nowa Sucha
Mapa konturowa gminy Nowa Sucha, u góry znajduje się punkt z opisem „Kozłów Biskupi”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kozłów Biskupi”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kozłów Biskupi”
Położenie na mapie powiatu sochaczewskiego
Mapa konturowa powiatu sochaczewskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Kozłów Biskupi”
Ziemia52°11′22″N 20°11′46″E/52,189444 20,196111
Integralne części wsi Kozłów Biskupi[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0733748 Kozłów Biskupi-Parcele część wsi

Wieś biskupstwa poznańskiego w ziemi sochaczewskiej województwa rawskiego w 1792 roku[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

HistoriaEdytuj

We wsi nieopodal mostu, na prawym wysokim brzegu Bzury znajduje się ceglany gotycki kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, kilkakrotnie zniszczony i odbudowywany. Parafia erygowana w 1226 roku. Pierwotny kościół fundowany był w XII wieku, w obecnej formie pochodzi z 1443 roku.

W r. 1253 odbyła się w Kozłowie według Rocznika Wielkopolskiego konsekracja Piotra biskupa poznańskiego, a razem z nim i Wita dominikanina na biskupa Litwy. Obrzędu dopełnił arcybiskup gnieźnieński Pełka.

Według tablic informacyjnych na terenie kościelnym, w 1410 roku, jak odnotowuje w swych kronikach Jan Długosz, kościół w Kozłowie Biskupim był miejscem postoju króla Władysława Jagiełły, który śpieszył tędy z Wolborza ku polom Grunwaldu. 28-30 VI 1410 roku do obozu królewskiego przybył goniec z wiadomością od Księcia Litewskiego Witolda, że śpiesząca od wschodu armia litewsko-ruska znajduje się przy ujściu Narwi i prosi o przesłanie posiłków dla osłonięcia przeprawy . Powyższa wiadomość stała się sygnałem dla króla Jagiełły do przeprawy sił głównych przez Wisłę w okolicach Czerwińska, co też rozpoczęło się 1 lipca 1410 roku[potrzebny przypis].

12 kwietnia 1905 roku na zebraniu gminy w Kozłowie Biskupim podjęto uchwałę w sprawie wprowadzenia języka polskiego jako urzędowego w gminie oraz wykluczenia udziału strażników ziemskich i policji w zebraniach gminnych. Uchwała ta była przejawem narastania nastrojów narodowowyzwoleńczych na terenach wiejskich Królestwa Polskiego w czasie rewolucji 1905 – 1907 r. Na zebraniach wiejskich wysuwano w tym czasie daleko idące żądania polityczne, domagając się przede wszystkim szerokiego wprowadzenia swobód demokratycznych[7].

Działania wojenne  podczas I wojny światowej rozpoczęły się 18 grudnia 1914 roku, gdy na wysokości Kozłowa Biskupiego przeprawiły się pierwsze niemieckie pułki XIII korpusu. Rosjanie swoje pozycje rozbudowali głównie w oparciu o nasyp kolejowy. Od 30 grudnia do 6 stycznia w tym rejonie trwały intensywne niemieckie próby natarcia. 5 stycznia na wysokości wsi Sucha i Lasu Borzymowskiego zdobyto 1 linię okopów niemieckich. Od zimy 1915 roku na tym odcinku trwała wojna pozycyjna – w której żadna ze stron nie umiała przełamać oporu przeciwnika. W następnych miesiącach obie strony rozbudowywały swoje linie i prowadziły lokalne potyczki i ataki[8].

12 czerwca 1915 w tym rejonie miał miejsce atak gazowy. Był to drugi na froncie wschodnim i trzeci w historii przypadek użycia broni chemicznej (po atakach gazowych pobliskim Bolimowie oraz Ypres na froncie zachodnim). Według „Dziennika Bojowego” do niewoli wzięto ok. 1700 jeńców a ok. 2000 dalszych, zmarło od gazu lub zginęło w walce. Według źródeł rosyjskich 12 czerwca zostało zatrutych 3100 rosyjskich żołnierzy, 1200 śmiertelnie zatrutych pozostało w okopach. Straty niemieckie wyniosły 1200 żołnierzy zabitych i rannych, oprócz tego 350 żołnierzy zostało zatrutych gazem[8].

Część żołnierzy poległych w tej bitwie została pochowana na cmentarzu w Kozłowie Biskupim. Cmentarz ten przebudowano w l. 20. XX wieku. Pochowano tu także poległych pierwotnie pochowanych w miejscowości Zakrzew. Wydobyte z ziemi płyty nagrobne, wskazują że na cmentarzu są pochowani żołnierze m.in. żołnierze 8 Rezerwowego Pułku Piechoty i 175 Pułku Piechoty[8].

Przebieg Bitwy nad Bzurą w rejonie Kozłowa Biskupiego

Podczas kampanii wrześniowej Kozłów Biskupi był objęty walkami w ramach Bitwy nad Bzurą, toczonymi przez połączone armie  „Poznań” (gen. Tadeusz Kutrzeba) i „Pomorze” (gen. Władysław Bortnowski). Była to największa bitwa wojny obronnej 1939. 14 września rozpoczęto działania prowadzące do otoczenia sił polskich. Pod koniec dnia gen. Bortnowski wydał niekonsultowany z gen. Kutrzebą, defensywny rozkaz odwrotu całości sił Armii „Pomorze” na lewy brzeg rzeki. 16 września przy wsparciu potężnego lotnictwa bojowego Niemcy rozpoczęli atak na okrążone armie polskie. 1 Dywizja Pancerna, ściągnięta spod Góry Kalwarii, przeprawiła się w Kozłowie przez Bzurę, uderzyła na 57 pp z 14 DP, rozbiła go i wdarła się w głąb ugrupowania i na tyły obu armii polskich. Doprowadziło to do klęski obrońców w toczącej się w dniach 13 – 16 września Bitwy o Sochaczew i otworzyło drogę niemieckim dywizjom do ataku na stolicę. W dniach 17–22 września garnizon warszawski został wzmocniony przez oddziały Armii „Poznań” i Armii „Pomorze”, które przez Puszczę Kampinoską, przedarły się do stolicy[9].

W okresie okupacji nie przerwano nauki w miejscowej szkole[10].

Na cmentarzu parafialnym pochowani są żołnierze Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej, będący ofiarami egzekucji przeprowadzonej przez Niemców. Zbrodni tej, dokonano na jeńcach wojennych 22 września 1939 r., po pokazowym sądzie polowym. Jej sprawców do dnia dzisiejszego nie udało się ustalić[7].

W 1959 roku wykonano betonowe obrzeżenie grobu i ustawiono granitowy krzyż oraz tablicę z napisem:

22 IX 1939
Za Polskę Walczyliśmy!
Za Polskę Umieramy!
Cześć Bohaterom!

Do 1954 roku istniała gmina Kozłów Biskupi.

DemografiaEdytuj

W 2011 r. Kozłów Biskupi zamieszkiwało 1 386 mieszkańców, z czego 51,5% stanowią kobiety, a 48,5% mężczyźni. Miejscowość zamieszkiwało 22,0% mieszkańców gminy. W latach 1998-2011 liczba mieszkańców wzrosła o 59,1%. Współczynnik feminizacji we wsi wynosi 106[11].

62,2% mieszkańców wsi Kozłów Biskupi jest w wieku produkcyjnym, 23,4% w wieku przedprodukcyjnym, a 14,4% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada we wsi Kozłów Biskupi 60,8 osób w wieku nieprodukcyjnym. Ten wskaźnik obciążenia demograficznego jest więc mniejszy od wskaźnika dla województwa mazowieckiego oraz nieznacznie mniejszy od wskaźnika obciążenia demograficznego dla całej Polski[11].

 
Wykres zmian populacji Kozłowa Biskupiego

EdukacjaEdytuj

Na terenie miejscowości funkcjonuje Zespół Szkół w Kozłowie Biskupim[10], w którego skład wchodzą:

KomunikacjaEdytuj

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 705 oraz linia kolejowa nr 3 (Warszawa ZachodniaKunowice), będąca fragmentem międzynarodowej magistrali kolejowej E20. W niewielkiej odległości przebiega droga krajowa nr 92.

W miejscowości znajduje się przystanek kolejowy Kornelin, którego obsługę zapewniają Koleje Mazowieckie. Przystanek umożliwia skorzystanie z pociągów w kierunku Warszawy, Łowicza oraz Płocka[12].

Transport publiczny zapewnia Zakład Komunikacji Miejskiej w Sochaczewie. Do Kozłowa Biskupiego dojeżdża 5 linii autobusowych (1, 2, 5, 6, 8) łączących miejscowość z Sochaczewem – dworcem kolejowym, śródmieściem, szpitalem powiatowym, dzielnicami północnymi (Trojanów, Chodaków) – oraz z Żelazową Wolą[13].

GospodarkaEdytuj

W miejscowości jest zarejestrowane 179 działalności gospodarczych[14].

W bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości znajdują się trzy duże zakłady produkcyjne - Wavin Polska S.A., Energop Sp. z o.o. oraz Sarens Polska Sp. z o.o., 1,5 km na północ od wsi znajdują się zakłady chemiczne Boryszew.

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Kozłów Biskupi w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-10] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 526 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Karol de Perthées, Mappa szczegulna woiewodztwa rawskiego, 1792
  7. a b Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą – Muzeum Bitwy nad Bzurą [dostęp 2020-04-23] (pol.).
  8. a b c Projekty AFW & APP, archeoMEMORY [dostęp 2020-04-23] (pol.).
  9. Kampania Wrześniowa 1939 - Wojna obronna Polski 1939 - Wojna Polska 1939, www.1939.pl [dostęp 2020-04-23].
  10. a b Strona zespołu szkół
  11. a b Wieś Kozłów Biskupi w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-10] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  12. Koleje Mazowieckie, Koleje Mazowieckie [dostęp 2020-04-23] (pol.).
  13. Strona ZKM Sochaczew, sochaczew.livebus.pl [dostęp 2020-04-23].
  14. GUS - Bank Danych Lokalnych, bdl.stat.gov.pl [dostęp 2020-04-23].

Linki zewnętrzneEdytuj